Facebook Google+ Twitter

Akademia Pedagogiczna: inne spojrzenie na prawa człowieka

Niewolnictwo skrzatów domowych, seksizm w reklamie, samobójstwa w teatrze – to wybrane zagadnienia ogólnopolskiej konferencji naukowej pod tytułem „Prawa człowieka w kulturze współczesnej”, która odbyła się w Akademii Pedagogicznej w Krakowie.

Uczestnicy konferencji. / Fot. Michał OsienkiewiczStudencki zjazd zorganizowano w Akademii Pedagogicznej w Krakowie 2 i 3 kwietnia. Podtytułem konferencji uczyniono hasła: „Literatura. Język. Film. Teatr. Media. Edukacja”, ale temat zrealizowano także na innych płaszczyznach. Studenci podjęli próbę przekrojowego ukazania, jak współczesna kultura i sztuka nawiązuje do Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Niejednokrotnie okazywało się, że teksty kultury, same w sobie bezpośrednio łamią prawa wybranych grup społecznych. Syntezując informacje przekazane przez studentów w referatach, proponuję, by również czytelnicy Wiadomości24.pl przyjrzeli się związkom kultury z prawami człowieka.

Prawa człowieka w aspekcie prawniczym


Prawa człowieka – zgodnie z definicją – dotyczą każdego z nas, bowiem wynikają z godności człowieka. Nikt z nas nie może się ich zrzec ani zostać ich pozbawiony. Dlatego posiadanie podstawowej chociaż wiedzy z zakresu praw człowieka jest niezbędne. Z mediów znamy przypadki procesów przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, historie łamania praw konkretnych ludzi na świecie. Czy wiemy co robimy, gdy podpisujemy petycje w obronie więźniów politycznych? Gdy bierzemy udział w demonstracji o wolność Tybetu? Gdy skarżymy się na niesprawiedliwość, która dotyka bezpośrednio nas? W przekazaniu najważniejszych informacji dotyczących praw człowieka pomogła Lilija Twardosz z Ośrodka Praw Człowieka UJ.

Filozofia


Na przestrzeni wieków teorie dotyczące godności człowieka i jego podstawowych praw ulegały ciągłym zmianom. Jak się okazało, dziś interesującym i kontrowersyjnym zagadnieniem jest kwestia ingerowania w inne kultury dla obrony praw człowieka. Czy zachód powinien usilnie zwalczać tradycję przymusowego obrzezania afrykańskich kobiet? – pytano podczas dyskusji. – Najlepszym rozwiązaniem jest szukanie wspólnych korzeni wielu kultur i udowadnianie, że prawa człowieka z tych korzeni wyrastają – twierdził student filologii polskiej i filozofii, Łukasz.

Sztuka


Patrycja Stanek, "Ilustracje łamania praw człowieka w malarstwie" / Fot. Michał OsienkiewiczMiliony osób na całym świecie zbulwersował w 2007 roku "umierający eksponat" Guillerma Vargasa. Dziś coraz częściej pytamy o to, gdzie są granice prowokacyjnej sztuki. Czy we współczesnej sztuce degradacji człowiek może pozostać bezkarny? Burzliwa dyskusja, w której przedstawiono różne stanowiska, doprowadziła w zasadzie do jednej puenty: bez względu na przesłanie sztuki, nie można akceptować bestialskich metod wyrazu.

Obrazowanie praw człowieka obecne jest również w dorobku malarskim. Tworzącego pod wpływem koloryzmu Andrzeja Wróblewskiego („Matka z zabitym dzieckiem”, „Dziecko z zabitą matką”, „Rozstrzelanie V”) szczególnie w ostatnich latach twórczości cechowała obsesja związana ze śmiercią. Patrycja Stanek omówiła również dzieła takie jak: „Maskara na Korei” Pabla Picassa, czy „Rozstrzelanie powstańców madryckich” Francisca de Goi.

Literatura


Pierwszy referat z zakresu literatury dotyczył jawnej i zakamuflowanej dyskryminacji kobiet we współczesnej kulturze. Problem ten znajduje swą reprezentację w feministycznej literaturze Izabeli Filipiak i Kingi Dunin. Zgoła innym zagadnieniem jest to, jak prawa człowieka łamane są w literaturze i filmie adresowanym do młodego odbiorcy. Okazuje się, że spośród trzydziestu artykułów Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka, każdy zapis znajduje swoją reprezentację w literaturze i filmie dla dzieci. Niestety, reprezentacja ta występuje najczęściej w kontekście łamania praw. Poruszono kwestię totalitaryzmów, niewolnictwa i nietolerancji w powieściach takich jak „Harry Potter” czy „Eragon”.

Aneta Guzik opowiada o "Lali" Jacka Dehnela. / Fot. Michał OsienkiewiczNastępnie uczestnicy konferencji usłyszeli historię kobiety ulegającej starczemu bezwładowi, zapadającej w letarg; kobiety, która powoli staje się niezdolna do wymiany własnej pieluchy. „Niewidzialność” ludzi starszych jest poważnym problemem, który wciąż znajduje niewielkie odzwierciedlenie w zapisach prawa. Studentka AP opowiedziała o tym zagadnieniu opierając się na powieści „Lala” Jacka Dehnela.

Czy zdrada wynika z pierwotnych instynktów, czy z ludzkiej ciekawości? Czy to jeszcze prawo, czy już bezprawie? Takie pytania możemy sobie zadawać czytając „Nieznośną lekkość bytu” Milana Kundery. Romans tworzącego we Francji pisarza i eseisty ukazuje jak seks stał się oazą wolności w Czechosłowacji czasu Praskiej Wiosny.

Na podstawie „Zupy z trawy”, dziennika Zhanga Xianliana, uczennica studiów dalekowschodnich UJ opowiedziała o chińskiej inteligencji w świetle nowych praw. Historia Chin XX wieku, rządów Mao Zedonga i Kampanii Stu Kwiatów (zakończonej oskarżeniem 3 mln. ludzi o „prawicowość”), jest historią nieustannego łamania praw człowieka. Anna Masna przybliżyła sylwetkę Zhanga Xianlianga oraz jego najbardziej znaną książkę. "Zupa z trawy" traktuje o rzeczywistości obozach reedukacyjnych, gdzie skazana za opozycyjne poglądy inteligencja wzajemnie się zwalczała.

Język


Artykuł 22. Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka głosi, że każdy człowiek ma prawo do urzeczywistniania swych praw kulturalnych niezbędnych dla poczucia godności i rozwoju. Powinno się to dokonywać poprzez wspólny wysiłek narodu i współpracę międzynarodową. A jak przedstawia się w Polsce sytuacja osób niesłyszących? Czy ich prawo do języka jako nośnika kultury jest respektowane? Okazuje się, że niesłyszące osoby studiujące na polskich uczelniach na co dzień spotykają się z problemami. Pomoc szkoły ogranicza się do przyznania stypendium lub indywidualnego toku nauczania. Potem zaczynają się problemy, które wynikają z obojętności otoczenia.

Ciekawym zagadnieniem jest to, jak obraz praw człowieka został utrwalony… w przysłowiach. W języku polskim wciąż obecne i żywe są przysłowia takie jak „Dzieci i ryby głosu nie mają”. Okazuje się, że to hasło, podobnie jak zapomniane już porzekadło „Kto ma syna w szkole, ten ma dziurę w stodole”, nijak się ma do praw człowieka.

Film


Prawdziwą gratką dla fanów twórczości Jerry’ego Bruckheimera był pierwszy referat na temat filmu. Serial „Dexter” został porównany z „CSI: Kryminalnymi zagadkami Las Vegas”. Pierwszy serial okazuje się w kontekście realizacji praw człowieka antyprzykładem. Nawet zabójstwa dokonywane na seryjnych mordercach – choć często uważane za zasługę – są naruszeniem prawa do życia, do sprawiedliwego sądu i do obrony.

Projekcja filmu "Niebieskoocy". / Fot. Michał Osienkiewicz2 kwietnia uczestnicy konferencji mieli możliwość obejrzenia filmu pt. „Niebieskoocy” w reżyserii Bartrama Verhaaga. Opowiada on o eksperymencie przeprowadzonym na grupie około 40 dorosłych osób, reprezentantów różnych ras, płci i zawodów. Wzięli oni udział w zajęciach, na których wobec osób niebieskookich stosowano pseudonaukową teorię o ich niższości. Przeprowadzono na nich stronnicze testy na inteligencję i dyskryminowano. Okazało się, że znajdujące się pod taką presją osoby szybko opanowało przygnębienie, a trudność zaczęło im sprawiać wykonanie najłatwiejszych nawet zadań. Dyskusję na temat filmu poprowadziła Agata Teutsch z Fundacji Autonomia.

Teatr


– Niezwykle optymistycznie rozpoczynamy drugi dzień konferencji – żartował moderator, gdy 3 kwietnia wykłady rozpoczęła Barbara Serwatka. W pracy pt. „Samobójstwo w teatrze – swoiste katharsis czy podnieta dla potencjalnych samobójców?” sporo uwagi poświęcono twórcom niemieckim, np. Mariusowi von Mayenburgowi. Czy samobójstwo to wykroczenie przeciwko prawu do życia? Dlaczego właściwie jesteśmy skłonni przyznawać innym prawo do odebrania sobie życia? – to wciąż aktualne pytania, które możemy sobie dzisiaj zadawać.

O paranoidalności w „Czarownicach z Salem” Arthura Millera opowiedziała reprezentantka odległego Uniwersytetu w Białymstoku. Dramat ten spopularyzował historię grupy 80 kobiet z Salem Town w Massachusetts, które zostały oskarżone o czarnoksięstwo. Historia „czarownic z Salem” stała się współczesną alegorią prześladowań i niesprawiedliwości.

Media


Ponieważ reklama jest w dzisiejszych czasach zjawiskiem wszechobecnym, wszyscy jesteśmy także narażeni na odbiór reklam niestosownych. Kampanie coraz częściej epatują erotyką, dyskryminują odmienność, obrażającą uczucia religijne lub są brutalne. Okazuje się, że twórcy reklam instrumentalnie wykorzystują i nadużywają wolności słowa. Tym samym łamane są prawa konkretnych grup społecznych - przede wszystkim te prawa, które są związane z godnością człowieka.

Edukacja


Koncert w klubie "Bakałarz". / Fot. Michał OsienkiewiczPolski system edukacji nie przewiduje odrębnego bloku, na którym młodzież uczono by o prawach człowieka. Dlatego ważne jest, by elementy wiedzy z tego zakresu były obecne w programach innych przedmiotów. Na lekcji języka polskiego można na przykład polecić uczniom, by skonfrontowali rzeczywistość „Innego świata” Herlinga Grudzińskiego z zapisami Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka. Ważne jest uświadomienie młodym ludziom, że skodyfikowanie praw człowieka wynika w znacznej mierze ze wstrząsających doświadczeń ludzkości XX wieku.

O tym, jak działalność edukacyjną prowadzi Amnesty International informowała Monika Smoleń. Zadaniem warsztatów organizowanych przez stowarzyszenie jest m.in. przekonanie społeczeństwa o potrzebie zwalczania dyskryminacji i przemocy domowej. Organizacja walczy o tolerancję, równość płci i wolność wypowiedzi. Członkini AI opowiedziała także o Maratonie Pisania Listów oraz o działalności szkolnych grup Amnesty International.

Imprezy towarzyszące


Integralną częścią konferencji „Prawa człowieka w kulturze współczesnej” były imprezy towarzyszące. Pierwszy dzień konferencji zakończył koncert jazzowy w klubie studenckim „Bakałarz” w Krakowie. Wystąpił tam zespół Black Sugar oraz zespoły gościnne. Wykonano remaki m.in.: „Imagine” Johna Lennona, „Black or White” Michaela Jacksona I “What a wonderful world” Louisa Armstronga.

Koncert. / Fot. Michał OsienkiewiczKonferencję – w zależności od indywidualnego wyboru – można było zakończyć zwiedzając Kraków lub biorąc udział w warsztatach antydyskryminacyjnych i genderowych. Podczas warsztatów, uczestnikom dane się było przekonać, na czym w praktyce polega działalność edukacyjna stowarzyszenia Amnesty International. Wzięli w nich udział nie tylko studenci Akademii Pedagogicznej i ich goście, ale i uczniowie innych krakowskich szkół wyższych i liceów.

Organizatorzy


Konferencję „Prawa człowieka w kulturze współczesnej” zorganizowali studenci zrzeszeni w Studenckim Kole Naukowym Polonistów AP oraz Instytut Filologii Polskiej Akademii Pedagogicznej im. KEN w Krakowie. Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Ośrodek Praw Człowieka Uniwersytetu Jagiellońskiego i stowarzyszenie Amnesty International, natomiast serwis e-lama.pl sprawował nad konferencją patronat medialny.

Wydarzenie cieszyło się dużym zainteresowaniem. Prof. dr hab. Stanisław Koziara przyznał, że początkowe wątpliwości co do pomysłu zorganizowania konferencji może z radością nazwać błędem. Za zaangażowanie i profesjonalizm w realizacji prawie całkowicie własnego projektu studentów podziękowali pracownicy Instytutu Filologii Polskiej. Akademia Pedagogiczna zapowiada wydanie publikacji książkowej, która będzie stanowić syntezę referatów wygłoszonych podczas konferencji „Prawa człowieka w kulturze współczesnej”.

Podsumowanie


Podczas konferencji, studenci zanalizowali jak zagadnienie praw człowieka funkcjonuje w literaturze, języku, filmie, teatrze, mediach, edukacji, a także w filozofii i sztuce. Udało się dowieść, że przesłanie, które wypływa z Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka może być inspirujące dla współczesnych twórców. Wydaje się, że studenci AP skutecznie także udowodnili, że zapisy Deklaracji są tak powszechne, jak powszechna jest działalność kulturalna człowieka. Nadzieją na przyszłość pozostaje, by równie powszechne stało się respektowanie praw człowieka.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (9):

Sortuj komentarze:

Ach tak; cieszę się i czekam :)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Po prostu, Michale, dzięki Twojemu artykułowi ja mam pomysł na kolejny artykuł. :-)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jolu, nie bardzo rozumiem...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Chyba już mam pomysł...

Komentarz został ukrytyrozwiń

(+) A jak nas może zainspirować prawda o łamaniu praw człowieka w reklamach?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Interesująca, rzetelna relacja z dyskusji pokazującej kwestie praw człowieka, w tak szerokim ujęciu. +/

Komentarz został ukrytyrozwiń

Za Gosią.

Komentarz został ukrytyrozwiń

dobry tekst, nie wiem czy nie warto by podzielić go na dwie części, plus jak najbardziej zasłużony

Komentarz został ukrytyrozwiń

świetna robota Michał :) przeczytałam od dechy do dechy i jestem pod wrażeniem, z chęcią poszłabym sama na taką konferencję :)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.