O działalności administracji państwowej powinniśmy wiedzieć jak najwięcej jako obywatele, ale także jako dziennikarze obywatelscy. Dostęp do informacji jest tym, co dla dziennikarza najważniejsze. Dostęp bez barier i przeszkód piętrzonych przez urzędników często nieświadomych istnienia uchwalonej przed ośmioma laty ustawy! Mamy prawo wiedzieć. Pamiętajcie.

Czekamy na Wasze teksty i maile opisujące doświadczenia, problemy, reakcje na Wasze próby dotarcia do informacji publicznej. Już teraz możemy napisać, że pierwszym Autorem, który skontaktował się z nami w tej sprawie jest pan Andrzej Napierała z Leśnej. O jego sprawie napiszemy wkrótce.

W pierwszym artykule z cyklu przedstawiam rozmowę z Krzysztofem Izdebskim i Anną Kuliberdą ze Stowarzyszenia Liderów Lokalnych Grup Obywatelskich o tym, czym jest informacja publiczna i jak zdefiniować to pojęcie. Dowiedziałem się także jak, krok po kroku, otrzymać dostęp do danych zgromadzonych w urzędach.

Mateusz Aleksandrowicz: Każdy z nas może własnymi słowami opowiedzieć czym jest informacja publiczna. Ale czy w polskim prawie funkcjonuje oficjalna definicja tego terminu?
Krzysztof Izdebski: - Na podstawie obowiązujących przepisów prawa, orzeczeń sądów, szczególnie Naczelnego Sądu Administracyjnego można pokusić się o zaprezentowanie następującej definicji pojęcia „informacja publiczna”: "Każda informacja będąca w posiadaniu władz, niezależnie od tego przez kogo została wytworzona. Również taka, która przyszła z zewnątrz i jest związana z działalnością władz publicznych”. Wokół takiego rozumienia narosło wiele sporów. Spójrzmy na sprawę deklaracji podatkowej. Dotyczy osoby prywatnej, ale jest sprawą publiczną.

Składanie deklaracji to nie sprawa osobista między mną a panem Henrykiem z urzędu skarbowego. Ów dokument składamy na podstawie konkretnych przepisów prawa. Powstał spór - czy to w ogóle jest informacja publiczna. Nie każdy powinien mieć przecież dostęp do informacji dotyczących każdego obywatela. Ostatecznie kwestię tę reguluje Art. 5, ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w którym czytamy, że: „Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy”. Ale pamiętajmy, nasza deklaracja to informacja publiczna, bo urząd z zasady nie zajmuje się sprawami prywatnymi. Wynika to z przepisów prawa.

Czy informacja publiczna i dostęp do niej może i być formą demokratycznej kontroli poczynań władz?
K.I.: - Musi być. Demokracje szczycą się tym, że w tego typu ustrojach funkcjonuje dostęp do informacji publicznej. Cechą państw totalitarnych i autorytarnych jest utajnianie danych. Jawność wpływa na poprawę warunków w wielu kwestiach: od praw człowieka począwszy, a kończąc na działalności gospodarczej. Prawo cały czas się zmienia. Projekty są upublicznianie jak najwcześniej - żeby obywatele wiedzieli, czego się spodziewać, żeby mogli przewidywać, co ich czeka.