Andy Warhol: Sława, społeczeństwo konsumpcyjne i pieniądze

Dodał(a): Bogdan Marcinkiewicz
2008-08-09 16:17
Odsłon: 5994
Komentarzy: 6

Tagi:

Chociaż nie był pierwszym, który z obrazów zwykłych przedmiotów uczynił sztukę przez duże S", w nurcie artystycznym inspirowanym przez społeczeństwo konsumpcyjne stał się czołową osobowością.

Andy Warhol (1977). / Fot. commons.wikipedia

Jego dzieła są kontrowersyjne, wciąż wywołują różnice zdań. Jedni nazywają go szarlatanem, inni genialnym artystą. Papież pop-artu Andy Warhol, zmarły w roku 1987, nakręcił około 70 filmów, które potwierdzają jego – dziś tak aktualną – tezę, że każdy będzie miał swoje 15 minut sławy. Ten ekscentryczny potomek słowackich rodziców, którego dzieła sprzedają się za dziesiątki milionów dolarów, jest też autorem okładek legendarnego „dżinsowego” albumu Sticky Fingers grupy Rolling Stones oraz „bananowej” płyty Velvet Underground.

Fascynacja konsumpcjonizmem

Swoją fascynację amerykańskim społeczeństwem konsumpcyjnym Warhol opisał następująco: „Wspaniałe w tym kraju jest to, że Ameryka rozpoczęła tradycję, w której najbogatsi konsumenci kupują zasadniczo te same rzeczy co najbiedniejsi. Możesz oglądać telewizję i zobaczyć Coca-Colę i wiesz, że prezydent pije colę, Liz

Andy Warhol "Zupa Campbella". / Fot. commons.wikipedia

Taylor pije colę i pomyśl, że ty też możesz pić colę. Cola to cola i za żadną sumę pieniędzy nie kupisz lepszej coli od tej jaką pije bezdomny na rogu. Wszystkie cole są takie same i wszystkie cole są dobre. Liz Taylor to wie, prezydent to wie, bezdomny to wie i ty to wiesz.” Wśród jego najbardziej znanych dzieł są właśnie obrazy Coca-Coli, puszki z zupą Campbella, banknoty dolarowe i jaskrawe portrety celebrities.

Warhola, ubierającego się chętnie w czarny golf i dżinsy, fascynowały sława, piękno, oryginalność i pieniądze.
– Robienie pieniędzy jest sztuką. Ja rozpocząłem jako artysta reklamowy ale chcę skończyć jako artysta biznesu – przyznał Warhol, dla którego tabliczka czekolady była w dzieciństwie czymś wyjątkowym. – Od sztuki do biznesu przeszliśmy (Andy Warhol Enterprises) w momencie, kiedy podpisaliśmy umowę z jednym z kin na jeden film tygodniowo – wspominał Warhol, do którego znanych produkcji należą „Sleep” pokazujący sześciogodzinny sen mężczyzny i „Blow Job”, który pokazuje twarz mężczyzny podczas oralnego seksu.

Artysta pełen paradoksów

Blady mężczyzna z zaczerwienionym nosem Andy Warhol, który w wieku 24 lat ufarbował swoje włosy na siwy kolor, był człowiekiem wielu paradoksów. Często widywany był w otoczeniu sławnych artystów jak i dziwnych postaci z marginesu społecznego, jednak w środku był nieśmiały i ukrywał wiele fobii. Co jest dość dziwne, zważywszy, że całe dnie spędzał w swej nowojorskiej pracowni z ogromną liczbą ludzi, którzy za dnia oddawali się sztuce zaś w nocy urządzali niekończące się balangi. Warhol był gejem w czasach, gdy w Ameryce temat homoseksualności był jeszcze tematem tabu. W pamiętnikach, "The Warhol Diaries", otwarcie pisze o swoich relacjach z mężczyznami. Z osławionej Factory (Fabryki) Warhol wracał jednak do swojej matki, z którą mieszkał aż do jej śmierci w roku 1972.

Potomek Łemków ze Słowacji

Andy Warhol urodził się jako Andrew Warhola 6 sierpnia 1928 roku w Pittsburgu. Rodzice pochodzenia łemkowskiego wyjechali do USA z wioski Miková w północno wschodniej Słowacji. Ojciec – górnik, zmarł kiedy Andy miał 13 lat. Niedożywiony i chorowity syn pozostawał pod dużym wpływem matki. Ukończył studium projektowania graficznego w Instytucie Technicznym Carnegie i w roku 1949 wyjechał do Nowego Jorku, gdzie pracował jako zawodowy grafik dla czasopism (np. "Vogue" czy "Harper's Bazaar") i firm.

W roku 1962 urządził w byłym magazynie własne ateleier i zaczął tworzyć metodą sitodruku serię portretów, najpierw znanych postaci showbiznesu (Marilyn Monroe, Elvis Presley, Mick Jagger, Brigitte Bardot czy Michael Jackson), później zaś polityków (Mao Tse Tung, Nixon, Lenin). Z tego okresu pochodzi też jego seria śmierci i katastrof, do której zalicza się „Zielony karambol”, najdroższy obraz Warhola, sprzedany niedawno za 71,7 milionów dolarów.

Przełom i upadek artysty

Przełom w życiu artysty nastąpił 3 lipca 1968 roku, kiedy w jego własnej pracowni postrzeliła go umysłowo chora feministka. Aresztowana dzień po zamachu na życie Andy'ego Warhola, powiedziała: "Miał za dużą kontrolę nad moim życiem".

Warhol tylko cudem przeżył, ale po wyleczeniu jeszcze bardziej zamknął się w sobie. Ekstrawagancje zastąpiły paranoja i strach przed śmiercią. Jego uzależnienie od sławy dobrze ilustruje zdanie, jakie wypowiedział po zamachu: "Gdyby Roberta Kennedy’ego zastrzelono w innym czasie, o zamachu na mnie pisano by dużo więcej!"

Popiersie Andy'ego Warhola w kieleckiej Alei Sław. / Fot. pl.wikipedia.org

Zlikwidował Factory, skończył z reżyserowaniem filmów i w roku 1969 założył wspólnie z Gerardem Malanga czasopismo "Interview", które do dzisiaj w formie wywiadów opowiada o słynnych osobowościach ze świata filmu, mody, sztuki i muzyki.

Kontrowersyjne życie Andy'ego Warhola zakończyło się w podobnym stylu. Chociaż przeżył poważne zranienie podczas zamachu, zmarł ostatecznie po banalnej operacji woreczka żółciowego – 22 lutego 1987 roku. Jednak co dokładnie stało się zanim dostał ataku serca, nie wyjaśnił nawet proces sądowy, jaki za zaniedbania wytoczyli nowojorskiemu szpitalowi jego bracia. Już cztery lata po śmierci Andy'ego Warhola w słowackich Medzilaborcach otwarto pierwsze muzeum poświęcone jego sztuce. Znacznie większa galeria jego dzieł, która dziś liczy 4000 eksponatów, istnieje od 1994 roku w amerykańskim Pittsburgu.

Zobacz także: