Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

3107 miejsce

Bazylika p.w. św. apostołów Piotra i Pawła w Kruszwicy - część 1

Bazylika kolegiacka pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kruszwicy pochodzi z pierwszej połowy XII w. i jest najstarszym, najlepiej zachowanym romańskim kościołem na Kujawach i w Polsce. Leży na turystycznym Szlaku Piastowskim.

Bryła świątyni widziana od strony południowo - wschodniej. / Fot. Jolanta DyrNiektóre źródła wiążą powstanie świątyni (1120 – 1140) z Bolesławem Krzywoustym, a nawet sugerują, jakoby mógł być on jej fundatorem. Bazylika posadowiona została na wschodnim brzegu jeziora Gopło. Do jej budowy użyto granitu i piaskowca. Jest orientowana, trójnawowa, filarowana, zbudowana na planie krzyża łacińskiego z transeptem i z pięcioma absydami po wschodniej stronie. Struktura świątyni wiąże jej budowlę z nadreńską, benedyktyńską szkołą budowlaną z Hirsau, a jednocześnie sugeruje klasztorny charakter.

Widok wschodniej elewacji z absydą główną wieńczącą kwadratowe prezbiterium wewnątrz kościoła / Fot. Jolanta DyrPrezbiterium ma kształt kwadratu z półokrągłą absydą główną po wschodniej stronie. Po obu stronach prezbiterium znajdują się wydłużone aneksy również zakończone absydami po wschodniej stronie. Dwie dodatkowe wschodnie absydy znajdują się na skrzydłach transeptu po obu stronach głównej osi. Świątynia posiada trzy nawy. Linię podziału wyznaczają filary wspierające kamienne sklepienie starannie skryte ponad drewnianym, belkowanym stropem.

Empora - chór z organami - zlokalizowana jest na linii nawy głównej po zachodniej stronie światyni / Fot. Jolanta DyrPo zachodniej stronie znajduje się empora (chór z organami) oraz pomieszczenia dawnego kapitularza. Świątynia na przestrzeni wieków była wielokrotnie poddawana różnym przebudowom powoli tracąc swój pierwotny, w pełni romański charakter.

Elewacja zachodnia kolegiaty z jedną, neogotycką wieżą, zamiast pierwotnych dwóch na przedłużeniu naw bocznych. / Fot. Jolanta DyrPierwotnie zachodnia elewacja zawierała dwie wieże położone u szczytu naw bocznych. W XVI wieku obie wieże obniżono do poziomu zbliżonego do wysokości naw bocznych, a na przedłużeniu nawy głównej wybudowano z cegły obecnie istniejącą jedną wieżę nadając jej neogotycki charakter. Kościół był kilkakrotnie poddawany zabiegom konserwatorskim. W latach 1954 – 1956 podczas prac konserwatorskich pod kierunkiem prof. Jana Zachwatowicza przywrócono pierwotny romański kształt bazyliki.
Nawa główna zwieńczona prezbiterium i półokrągłą absydą skierowaną na wschód / Fot. Jolanta DyrUsunięto z wnętrza barokowy wystrój oraz większość neogotyckich detali. W roku 2000 r poddano oczyszczeniu mury kolegiaty. Wnętrze świątyni jest dziś dość skromne, choć zachowało się w nim wiele średniowiecznych zabytków, wśród których warto odnotować kamienną kropielnicę, dwie chrzcielnice – jedną z piaskowcowa z XI wieku, a drugą granitową z XII wieku.

Tęczowa belka z późnogotyckimi rzeźbami datowane na początek XVI wieku / Fot. Jolanta DyrNa tęczowej belce znajdują się późnogotyckie rzeźby datowane na początek XVI wieku. Z XVI wieku pochodzi też znajdująca się w północnej nawie płyta nagrobna Zofii Oporowskiej, zmarłej w 1500 roku starościny kruszwickiej, obrazy Krzyża św. i Matki Bożej Częstochowskiej z połowy XVII wieku, płyta epitafijna kanonika Pawła Pszczonowskiego zmarłego w 1671, późnorenesansowe płyty marmurowe z 1614 r biskupów kruszwickich, żyrandol z 1643 roku, dwa barokowe konfesjonały i ławki (XVIII w.) oraz obrazy ukazujące początki chrześcijaństwa nad Gopłem. Najcenniejszy, romański zabytek kolegiaty Ewangeliarz kruszwicki z lat 1160 - 1175 przechowywany jest obecnie w Archiwum Archidiecezjalnym w Gnieźnie.

Kolegiata pod wezwaniem świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kruszwicy jest jednym z ważniejszych zabytków leżących na Szlaku Piastowskim przybliżającym historię powstawania państwa Polskiego. Więcej zdjęć można obejrzeć w dostępnej tutaj galerii.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (4):

Sortuj komentarze:

I tak nie jest źle Panie Grzegorzu, bowiem zniknęły z Jej wnętrza wszystkie barokowe ozdobniki, które przed długi czas "dodawały jej splendoru".

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jak wspaniale i dostojnie wyglądałaby bez tych wszystkich ozdóbek w środku.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dziękuję Pani Grażyno za pozytywną ocenę mojej pracy. A a jeśli chodzi szczegóły stylistyczno - merytoryczne to kolegiata w Kruszwicy jest budowlą stylu romańskiego najstarszą i najlepiej zachowaną na Kujawach, ale nie jest najstarszą w ogóle świątynią w Polsce, tylko jedną z najstarszych romańskich w Polsce. Z punktu widzenia stylu architektonicznego to ważne - romańską świątynia.

Co do Kujaw nie ma z tym wątpliwości, w tym regionie książęta polscy byli chrzczeni najwcześniej i tutaj powstawały pierwsze świątynie, a co do terenów całej Polski w obecnych jej granicach to nie tak łatwo dziś to oceniać, bowiem granice się zmieniały w średniowieczu wraz z aktywnością średniowiecznych rycerzy. W jednych miejscach chrzest miał już miejsce, a w innych nie.

Natomiast tzw. zajawka w materiałach W24 ma określoną ilość znaków, trudno więc w niej umieszczać zbyt wiele treści - ja wykorzystałam pełen dany mi limit i na ... "i w ogóle" ... zabrakło już miejsca, ale dziękuję za tę cenną uwagę.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Piękna praca!
Informacje wyczerpujące a całość podparta dodatkiem w postaci galerii jako cz.2, którą warto obejrzeć.
Mam tylko jedno "ale" - jeśli obiekt jest najstarszym i najlepiej zachowanym kościołem w Polsce, to już nie trzeba informować, że i na Kujawach, które przecież znajdują się w Polsce. Jednak dla podkreślenia wyjątkowości obiektu można tak: "...jest najstarszym, najlepiej zachowanym romańskim kościołem na Kujawach i w ogóle w Polsce."
Mimo tej uwagi z przyjemnością klikam w +5.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.