Biblioteka Živkovicia – wirtualna, nocna, piekielna, smakowita…

Dodał(a): Marta Szloser
2009-03-24 23:09
Odsłon: 4786
Komentarzy: 1

Tagi:

Biblioteka – cisza przerywana głośnym tykaniem zegarka, równe rzędy półek pokrytych warstwą kurzu i sędziwa bibliotekarka siedząca za biurkiem, z kokiem siwych włosów i grubymi szkłami okularów… Stereotyp, z którym w swoich nowelach walczy serbski pisarz Zoran Živković.

Zoran Živković - "Biblioteka" / Fot. okładka książki

Cisza, spokój, nuda. Stereotyp. Praca w bibliotece to picie kawy i przeglądanie gazet. Czytelnicy to maniacy książkowi, zakuwający do egzaminów studenci lub staruszkowie, których nie stać na kupno książek i którzy nie mają z kim porozmawiać. Negatywny wizerunek biblioteki zakorzenił się bardzo mocno także w literaturze pięknej. Motyw biblioteki – mniej lub bardziej rozbudowany, często pojawia się w powieściach i opowiadaniach. Porównałam kilkaset takich opisów – większość z nich uparcie powiela stereotyp. A co z nowoczesnymi, estetycznymi centrami biblioteczno-informacyjnymi, młodymi, kreatywnymi zespołami, narzędziami i możliwościami związanymi z technologią komputerową? O tym wspomina się bardzo rzadko. Dominuje kurz, znudzenie i siwe włosy.

Biblioteka to miejsce dla ludzi pragnących czytać*

Biblioteki pojawiają się często w literaturze fantastycznej. Tu słowo „biblioteka” nabiera zupełnie innego znaczenia… Można by wymienić wiele przykładowych tytułów, ale jeden zasługuje na szczególną uwagę – „Biblioteka” Zorana Živkovicia. To licząca nieco ponad sto stron książka wydana w tym roku w serii „Biblioteka Balkan” przez toruńskie wydawnictwo Graffiti BC. Živković urodził się w 1948 r. w Belgradzie, jest autorem science fiction i fantasy, jednym z najczęściej tłumaczonych pisarzy serbskich. Mikropowieść „Biblioteka”, za którą w 2003 r. otrzymał nagrodę World Fantasy Award, jest jego pierwszą książką wydaną w Polsce. W jej skład wchodzi sześć połączonych tematycznie nowel. Każda z nich to nowe spojrzenie na biblioteki, choć może niektórzy woleliby pozostać jednak przy wizerunku cichej, spokojnej i bezpiecznej przystani dla książek i czytelników…

Biblioteka, którą pisarz odwiedza tylko raz

Pierwsza nowela to „Wirtualna biblioteka”. Bohater opowieści otrzymuje dziwny e-mail, którego nadawcą jest Wirtualna Biblioteka. Treść wiadomości to zaledwie dwa słowa: „Mamy wszystko!”. Trudno w to uwierzyć, ale pisarz zostaje pokonany przez własną ciekawość. To, co odkrywa na poleconej stronie internetowej, wcale go nie cieszy, jednak wkrótce gniew i wściekłość zamieniają się w zmieszanie. Jego racjonalny umysł odbiera całą tę niezwykłą historię jak coś całkiem normalnego. Ale Wirtualna Biblioteka nie jest zwyczajną bazą gromadzącą literaturę w postaci elektronicznej. O tym jednak każdy pisarz musi się przekonać sam. I ma na to tylko jedną szansę…

Ile książek może pomieścić skrzynka na listy?

Niemal każdy ma w domu jakąś książkę. Książka kucharska, telefoniczna, Biblia, podręcznik do biologii, czytadła. Trudno to nazwać domowym księgozbiorem, ale od czegoś trzeba zacząć. W „Domowej bibliotece” historia zaczyna się od otwarcia skrzynki na listy, w której niespodziewanie tkwi żółty tom „Literatury

Książki są fascynujące, ale mogą też być niebezpieczne... / Fot. Marta Szloser

światowej” – nieopakowany, bez adresu ani znaczka pocztowego. Bohater uważa, że „świat jest pełen dziwów, których nie można objaśnić”, zabiera więc książkę do mieszkania. Pokonuje kolejne stopnie schodów, licząc je przy tym i upewniając się, że jest ich tyle, ile powinno. Kiedy ponownie otwiera skrzynkę, znajduje tam kolejny egzemplarz tej samej książki. Następne tomy pojawiają się w identyczny sposób. Wszystkie trafiają do jego mieszkania, bo cóż innego można z nimi zrobić? To przecież książki, i to nie byle jakie, nie można ich po prostu zostawić ani wyrzucić…