Cerkiew w samym sercu warszawskiej Pragi

Dodał(a): Bogdan Marcinkiewicz
2008-10-29 16:16
Odsłon: 17206
Komentarzy: 2

Tagi:

Przejeżdżając mostem Śląsko-Dąbrowskim na prawą stronę Wisły zwraca uwagę prawosławna budowla. To Sobór Metropolitalny Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny, dziś główna katedra prawosławna.

Budynek cerkwi szczególnie ładnie prezentuje się w słoneczne dni. / Fot. Bogdan Marcinkiewicz

Prawosławie obecne jest w naszym mieście niemal od początku jego istnienia. W 1796 roku kupcy greccy i serbscy założyli w pałacu Sapiehów (Podwale 5) pierwszą warszawską cerkiew. Znaczny rozkwit prawosławnego budownictwa sakralnego w Warszawie miał miejsce w XIX–XX wieku, gdy wybudowano blisko 30 świątyń. Największą spośród nich był sobór Aleksandra Newskiego, rozebrany po akcji wyburzania świątyń prawosławnych w Polsce w latach 20. Także większość pozostałych cerkwi została rozebrana lub przekazana innym wspólnotom wyznaniowym.

Dziś w Warszawie działa kilka prawosławnych cerkwi. Dwie największe – sobór św. Marii Magdaleny na Pradze oraz cerkiew św. Jana Klimaka na Woli pełnią rolę świątyń parafialnych. Na Saskiej Kępie działa seminarium prawosławne.

Cerkiew metropolitalna Świętej Równej Apostołom Marii Magdaleny

Widok cerkwi od strony Al. Solidarności. / Fot. Bogdan Marcinkiewicz

Nieopodal skrzyżowania Targowej i Solidarności, czyli w samym sercu Pragi wzbija swoje kopuły w niebo główny obecnie obiekt prawosławia w Polsce – Katedra św. Marii Magdaleny, będąca siedzibą Metropolity Warszawskiego i Całej Polski – abp. Sawy. Wybudowana przez rosyjskich zaborców w latach 1867–1869 według projektu Nikołaja Syczewa miała być jednym z elementów służących rusyfikacji Pragi, mającej wówczas istotne znaczenie strategiczne dla Imperium Rosyjskiego. Tu przecież zbiegały się trakty bite i drogi żelazne z serca imperium – Petersburga, Moskwy, którymi przybywający ludzie i towary, po przekroczeniu Wisły,

Codziennie odwiedza cerkiew wiele wycieczek szkolnych i turystów. Tutaj główne wejście do świątyni. / Fot. Bogdan Marcinkiewicz

rozpoczynali drugi etap podróży do Europy. Doświadczenie z Napoleonem wskazywało też, że Wisła jest istotną linią obrony przed potencjalnym najeźdźcą z zachodu. Dlatego tak ważne było całkowicie panować nad Pragą, osadzając tu garnizony, dworce i węzły kolejowe Rosjanami. Dumnie górująca nad Pragą cerkiew miała ich upewniać, że są u siebie w domu.

Cerkiew zbudowana została z inicjatywy księcia Włodzimierza Czerkawskiego dla ludności rosyjskiej, licznie zamieszkującej ówczesną Pragę w miejscu, gdzie do czasu insurekcji kościuszkowskiej znajdował się kościół św. Andrzeja. Podobnie jak inne obiekty sakralne wznoszone w tym okresie w Warszawie, cerkiew pod wezwaniem św. Marii Magdaleny była częścią planu zrusyfikowania stolicy po upadku powstania styczniowego 1863 roku. Zaprojektowano ją w stylu bizantyjsko-ruskim na planie krzyża greckiego z pięcioma kopułami.