Wiadomości24 > Cywilizacja > Co Gwiazdor ma wspólnego z Mikołajem?

Pozycja materiału w rankingach:

#52970 wg odsłon (miesięczny)

52970 miejsce

Dział: Cywilizacja

Ocena: 20pkt

Oceń:

Co Gwiazdor ma wspólnego z Mikołajem?

Współautorzy:
Barbara Podgórska

Dodał(a): Adam Podgórski
2010-12-07 12:00
Odsłon: 4852
Komentarzy: 7

Tagi:

Dzień świętego Mikołaja szczęśliwie za nami. Ale prawdziwe prezentowe szaleństwo, z okazji Wigilii, Bożego Narodzenia i Nowego Roku, dopiero przed nami. Przez cały miesiąc jeszcze będą po świecie grasowali Mikołaje i inni przebierańcy, roznosząc wyglądane przez wszystkich prezenty.

Badacze folkloru dawno już zauważyli, iż tradycja wędrówek świętęgo Mikołaja, nałożyła się na wcześniejsze obyczaje i zwyczaje. W Polsce mieliśmy swojego rodzimego Gwiazdora. Z niepojętych powodów niektórzy zaślepieni publicyści wciąż atakują tę sympatyczną postać, głęboko wrośniętą w narodową tkankę kulturową.

Gwiazdor przychodził w adwencie, zazwyczaj w wigilię Mikołaja oraz w Wigilię Bożego Narodzenia. Dwukrotnie. Wymieniał go J. S. Bystroń w "Dziejach obyczajów", lokując tradycję na początku XVIII stulecia. „Chodziły (...) „gwiazdory”, parobcy przebrani za dostojnych starców z długimi brodami i gwiazdami na czołach; zwyczaje te (...) zostały potem, znacznie później, złączone w innych okolicach z dniem św. Mikołaja”.

Gwiazdorami w Wielkopolsce, na Kujawach, na Kaszubach i Kociewiu bywali przeważnie rośli młodzi mężczyźni, którzy czernili sobie sadzą twarze, na głowy nakładali wielkie czapy, a za wierzchnie okrycie narzucali baranicę odwróconą futrem do góry.

Na ziemi brodnickiej, w pobliżu Torunia „obdarowywanie prezentami odbywa się w wieczór wigilijny lub w pierwszy dzień świąt Bożego Narodzenia. Dzieci otrzymują często podarki z rąk dorosłych ucharakteryzowanych na ‘św. Mikołaja’ lub ‘gwiazdora’ – potwierdza S. Bilski
w pracy: "Z kultury ludowej regionu brodnickiego." - "Przed otrzymaniem upominku poddawane są zwykle egzaminowi ze sprawowania i znajomości pacierza. Dla osób dorosłych prezenty kładzie się najczęściej obok choinki na talerzu ze słodyczami (na tzw. słodkim lub kolorowym talerzu)”.

Nadzwyczaj interesujący zapis zawierają notatki etnologiczne dotyczące mieszkańców Półwyspu Helskiego. „Był też zwyczaj, że do domów, gdzie były dzieci, podczas wieczerzy wigilijnej. przychodziła „gwiazdka” – pisze Antoni Pieprz w "Opowieściach helskich". - "Była to osoba ubrana na biało i rozdająca prezenty, często pierniki, pieczone w domu w małych foremkach – w postaci zwierząt, ptaków, serc, jabłek, kwiatów lub przypominających ludzi. Wejście „gwiazdki” oznajmiał mały dzwonek. Na jego odgłos wszystkie dzieci klękały i odmawiały pacierz. Gdy skończyły „gwiazdka” pytała rodziców, kto był nieposłuszny. Kiedy nie skarżono się, podchodziła do każdego dziecka, wręczała mu małą paczuszkę i, dzwoniąc wychodziła. Gdy rodzice wskazali na jedno z dzieci, jako nieposłuszne, wtedy zamiast paczki „gwiazdka” spod białego płaszcza wyjmowała rózgę i okładała nią dziecko po nogach i pośladkach, przy wielkim lamencie karanego. Taką karę dziecko pamiętało długo”.

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Adam Podgórski

Artykuły (894) Galerie (263) Średnia ocen (4.11)

Wiek: 61 | Miejscowość: Ruda Śląska | Kraj: Polska

O mnie: www.podgorscy.info

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Dodaj do

Komentarze: 7

Sortuj komentarze:

Ratomir Wilkowski 16.12.2010 10:35

Ocena:

Inny ciekawy art o podobnej tematyce: http://poganie-wroclaw.blogspot.com/2010/12/sw-mikoaj-wilki-poganscy-bogowie-i.html

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ratomir Wilkowski 08.12.2010 14:54

Ocena:

Panie Adamie - w takim razie gorąco polecam pozycję:
"Kult św. Mikołaja na Rusi" - B. Uspieński

Komentarz został ukrytyrozwiń

Isabella Degen 07.12.2010 21:58

Ocena:

Interesujący tekst ... z przyjemnością przeczytałam. Dziękuję.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Adam Podgórski 07.12.2010 19:14

Ocena:

Pani Basi, dziekuje za informacje i link, gdyz jako fan Mikolaja, zbieram wszelkie wiesci na jego temat
Natomiast co do drugiego "ma" w tytule, to w moim tytule go nie ma! Pewnie jakis skrzat dokazujacy wokoł Mikolaja podrzucił... Od przybytku glowa nie boli...

Komentarz został ukrytyrozwiń

BARBARA Romer Kukulska 07.12.2010 18:43

Ocena:

chyba na temat.właśnie o tu było w W24 link

Komentarz został ukrytyrozwiń

Kazimierz Kolebuk 07.12.2010 14:32

Ocena:

Adamie, tekst świetny, ale wykasuj podwójne "ma" z tytułu.
5*

Komentarz został ukrytyrozwiń

Rafał Gdak 07.12.2010 12:02

Ocena:

Helski sadyzm wywołał uśmiech na mojej twarzy... Taki antymikołaj :) Nadawałby się na gwiazdę reality show ;) Szczególnie medialne byłoby karanie matek i ojców :D

Komentarz został ukrytyrozwiń