Facebook Google+ Twitter

Czekając na biotechnologiczny boom

Biotechnologia staje się kluczową dziedziną nauki, służącą poszukiwaniu nowych środków leczniczych, szczepionek i środków diagnostycznych.

Dr Grzegorz Dubin / Fot. Grzegorz DubinOd kilku lat badania oraz nauczanie w tym zakresie prowadzone są na Uniwersytecie Jagiellońskim i Akademii Rolniczej w Krakowie. Powołanie w 2006 roku Laboratorium Krystalizacji Białek, to kolejny duży krok przybliżający wpisanie Krakowa na biotechnologiczną mapę Europy. Koordynatorem pomysłu stworzenia tego laboratorium jest dr Grzegorz Dubin z Wydziału Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ, stypendysta programu „Akademicka Innowacyjność dla Małopolski” realizowanego przez Centrum Innowacyjności, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu Jagiellońskiego (CITTRU).

Dzięki stypendium CITRRU, wsparciu finansowemu FNP, MNiSW i EU oraz zaangażowaniu dr Dubina, udało się zrealizować jedną z ciekawszych idei, przyczyniających się do rozwoju badań i przemysłu biotechnologicznego w Małopolsce. Obecnie Laboratorium Krystalizacji Białek stanowi światowej klasy placówkę, która po planowanym w niedługim czasie wyposażeniu w nowoczesny sprzęt, ma szansę m.in. wspomóc proces poszukiwania nowych leków poprzez wykonywanie przemysłowych ekspertyz niezbędnych przy ich projektowaniu z uwzględnieniem struktury białek docelowych.

Takich laboratoriów jest niewiele, a zapotrzebowanie na ich badania jest wyjątkowo duże - mówi Grzegorz Dubin. Liczne wyjazdy do zagranicznych ośrodków, odbyte w ramach polskich i zagranicznych programów stypendialnych, przyczyniły się do doskonalenia warsztatu badawczego dr Dubina, a także pozwoliły na szerokie spojrzenie na naukę światową i jej relacje z biznesem.

– Tam dowiedziałem się, jak to wszystko działa i jak wygląda. Zacząłem rozwijać się w tym kierunku i w końcu nauczyłem się na tyle dużo, że mogłem podjąć próbę stworzenia samodzielnego laboratorium. Szczególnie przydatne okazały się doświadczenia zdobyte podczas jednego z wyjazdów do podobnego ośrodka - komentuje Grzegorz Dubin.

Zdobyte doświadczenie w połączeniu z zainteresowaniami dr Dubina, pozwoliły na podjęcie działalności badawczo-rozwojowej, realizowanej właśnie w Laboratorium Krystalizacji Białek. – Jestem przekonany, że wyniki prowadzonych przeze nie prac przyczynią się do wzrostu potencjału i konkurencyjności ośrodka małopolskiego, zarówno w sensie badawczym, jak i możliwości realizacji specyficznego zapotrzebowania przemysłu – podsumowuje dr Dubin.

Laboratorium jest związane z Uniwersytetem Jagiellońskim. Uniwersytet może oferować innowacyjne rozwiązania, fachowe ekspertyzy oraz specjalistyczne badania. Współpraca z firmami farmaceutycznymi to dla nauki szansa na pozyskanie dodatkowego finansowania oraz wdrożenia wyników badań. Kilka firm biomedycznych m.in. BioCentrum, Biomed, Apipol i Pliva Kraków już jest zainteresowanych współpracą z Uniwersytetem Jagiellońskim.

Wnętrze Laboratorium Krystalizacji Białek / Fot. Grzegorz Dubin

Przemysł biotechnologiczny w Polsce i Europie

Przemysł ten dziś jest porównywany do technologii informatycznej, która parędziesiąt lat temu była bardzo innowacyjna, a firmy które zdecydowały się na inwestycje w ten sektor znajdują się dziś w czołówce najbardziej dochodowych firm na świecie. Przemysł biotechnologiczny zaczął się rozwijać w Europie zachodniej około 30 lat temu. Dzięki wprowadzeniu bardzo zaawansowanych, nowoczesnych metod biotechnologicznych, zagranicznym koncernom udało się wprowadzić na rynek farmaceutyczny rekombinowane białka fuzyjne (np. leki, diagnostyka, szczepionki) o dużej czystości oraz wysokiej aktywności.

U nas ta dziedzina zaczęła się rozwijać około dziesięć lat temu. Przemysł biotechnologiczny to jest dziedziną wysokiego ryzyka, ale zwrot inwestycji jest na tyle duży, że opłaca się ryzykować. W Polsce mamy wciąż bardzo niewiele na tyle silnych firm farmaceutycznych, które mogłyby inwestować w rozwój nowych technologii.
Natomiast w Bawarii - na terenie Niemiec - znajduje się zagłębie biotechnologiczne Europy. Tamtejszy land podjął inicjatywę technologiczną, skierowaną na współpracę nauki z przemysłem.

Rząd finansuje badania, których wynikami jest zainteresowany przemysł. Zarabiają na tym nie tylko firmy farmaceutyczne, ale również rząd, który dzięki temu może finansować kolejne badania. Takie podejście sprzyja równoczesnemu rozwojowi przemysłu i nauki, co dostrzeżono niedawno także w Polsce, podejmując program Inicjatywy Technologicznej, który miejmy nadzieję będzie się rozwijał adekwatnie do potencjału jaki ze sobą niesie.

Czym zajmuje się laboratorium?

Laboratorium zajmuje się krystalizacją białek - opowiada dr Grzegorz Dubin - to znaczy poznawaniem struktur trzeciorzędowych białek, czyli przestrzennym ułożeniem wszystkich atomów łańcucha polipeptydowego. Białka są jednym z podstawowych składników budulcowych komórki i jej środowiska, budując niezliczoną ilość enzymów, składników szkieletu komórkowego i dziesiątek innych struktur. Są syntetyzowane na podstawie informacji zawartej w DNA, ich budowa, oraz związana z nią struktura, są uwarunkowane kolejnością zasad azotowych w łańcuchu cząsteczki kwasu nukleinowego.

Każde białko wygląda nieco inaczej. Różnorodność strukturalna białek powoduje, że mogą one pełnić różne funkcje biologiczne. Białka uczestniczą między innymi w tworzeniu struktury komórek i tkanek, regulują reakcje metaboliczne (enzymy i ich inhibitory), uczestniczą w przenoszeniu informacji (hormony, czynniki wzrostowe, cytokiny, neurotransmitery, receptory) lub materii pomiędzy komórkami tego samego organizmu (białka transportujące). Określenie struktury przestrzennej białka metodą krystalograficzną, pozwala poznać, jak ono działa, zrozumieć dlaczego czasem nie działa i jest powodem niektórych chorób, zwłaszcza tych, w których występują tzw. bloki metaboliczne, spowodowane brakiem białka biorącego udział w reakcjach łańcucha przemian metabolicznych.

W oparciu o poznane struktury makromolekuł biologicznych można projektować nowe leki, które mają szansę zostać w przyszłości wykorzystane terapeutycznie. Metoda taka jest szeroko wykorzystywana przez koncerny biotechnologiczne i farmaceutyczne na całym świecie. Wykorzystywana jest do wspomagania procesu projektowania i optymalizacji cząsteczek chemicznych o spodziewanej aktywności biologicznej. Znajomość budowy białka pozwala na projektowanie nowych leków, opartych o poznane konkretne struktury makromolekuł.
Możemy próbować tworzyć związki, które będą działać tak jak my sobie tego życzymy.

CITTRU wspomaga inicjatywy młodych naukowców

Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu (CITTRU) zostało powołane przez Rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego 1 stycznia 2003 roku. Misją CITTRU jest promowanie uniwersyteckiej wiedzy, wspieranie innowacji oraz kreowanie współpracy z biznesem. CITTRU organizuje spotkania branżowe, inicjujące współpracę naukowców i przedsiębiorstw, forum wymiany doświadczeń między naukowcami i firmami, szkolenia tematyczne związane z pozyskiwaniem funduszy europejskich i rozwojem innowacyjności w firmach, prowadzi konsultacje i doradztwo w zakresie ochrony praw własności intelektualnej, poszukuje wsparcia finansowego i wspiera młodych naukowców poprzez ogłaszanie konkursów.

Jak to prościej ujmuje Dr Grzegorz Dubin – laureat jednego z takich konkursów – CITTRU stara się otworzyć oczy wszystkim naukowcom, że to, co robią, może być nie tylko ciekawe, ale przy okazji może być wykorzystane praktycznie. To właśnie stypendium przyznane w ramach programu „Akademicka Innowacyjność dla Małopolski” oraz finansowanie z środków FNP, MNiSW oraz UE umożliwiło dr Dubinowi określenie charakterystyki makromolekuł biologicznych zaangażowanych w wirulencję gronkowca złocistego oraz pomogło w zbudowaniu na terenie Małopolski Laboratorium Krystalizacji Białek. Zdaniem dr Dubina, wprowadzenie innowacyjnej metody krystalografii rentgenowskiej na teren Małopolski i udostępnienie jej lokalnej społeczności naukowej oraz zainteresowanym podmiotom gospodarczym jest dużą szansą na rozwój nowoczesnej gałęzi przemysłu farmaceutycznego na terenie Polski południowej.

Laboratorium już obecnie może pochwalić się rozwiązaniem struktur dwóch enzymów protelitycznych, które zabezpieczono patentami. Oczekują na prace rozwojowe, które mają na celu sprawdzenie, w jakiej skali mogą być wykorzystane w celach przemysłowych. Uzyskanie finansowania przez dr Grzegorza Dubina projektu pt. „Platforma ekspresyjna dla białek rekombinowanych w systemie bakterii gramdodatnich”, w ramach Programu Inicjatywa Technologiczna I stwarza możliwość realizacji zaplanowanych prac badawczo-wdrożeniowych.

Ciężko przewidzieć, jak rozwinie się przemysł biotechnologiczny w Polsce, jednak Laboratorium, które zostało stworzone przez Grzegorza Dubina przy wsparciu CITTRU, FNP, MNiSW oraz UE jest inicjatywą godną naśladowania. Inicjatywa ta, to nie tylko impuls dla rozwoju nauki w Polsce, ale także impuls dla rozwoju przemysłu farmaceutycznego.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (0):

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.