Dał nam przykład Bonaparte

15 sierpnia to nie tylko data koncertu Madonny. Tego dnia minie 140 lat od urodzin Napoleona.

Nie ma milszej polskiemu sercu postaci w światowej historii, niż Napoleon. Wyrwał Polskę zaborcom. Czasy napoleońskie to też jeden z nielicznych okresów w historii, kiedy mogliśmy poczuć, że świat nam sprzyja. Że ramię w ramię z największym mocarstwem świata walczymy o tę samą, słuszną sprawę. Polska, jak słodka dziewczyna, drugi raz podobne szczęście przeżywała w końcu XX wieku. Gdy komuna waliła się dokoła, a Ameryka otoczyła nas silnym ramieniem, chroniła przed złem świata i zbirem na Wschodzie. Ale tak było ledwie dwa razy. Przez większość czasu swojego tysiącletniego życia Polska nie miała takiego męża opatrznościowego. Musiała przymilać się do wszystkich wokoło. Wykorzystywana i zdradzana szukała pociechy w Bogu i Matce Boskiej.

Tak samo jak kobieta chce widzieć w swoim kochanku nie wiadomo co, tak i my idealizowaliśmy Napoleona. Był najlepszy i koniec. Mógł sobie być gangsterem i oprawcą, wymuszać haracze, bić i mordować niewinnych ludzi. Topić miasto we krwi. Ważne, że gdy przychodził to domu, był taki słodki i miły. Kochany.

Oto więc widzimy Napoleona, jak zostawia nas w łóżku, podciąga portki, zapina rozporek. Zakłada piękny kapelusz. Śle nam buziaka i wychodzi "do pracy". Tym razem, zamiast wspominać cudowną noc, zrobimy inaczej. Pójdziemy za nim. Zobaczymy, co nasz kochaś robi na mieście...

Po rozgromieniu Prus w 1807 roku Napoleon triumfował. Miał w garści cały kontynent europejski. Walczyła już tylko samotna Anglia. Ale i jej koniec był bliski. Nawet Rosja przyłączyła się do blokady kontynentalnej. Napoleońska gwiazda wzniosła się wysoko nad Europą i oświetlała pobojowisko. Nikt nie protestował, ani się nie oburzał, gdy Napoleon wymienił nielubianego hiszpańskiego króla, na swojego człowieka. Zwyczajna karuzela stanowisk.

Ale hiszpański król, trzymając się stołka, sprowokował zamieszki w Madrycie. Coś jak bitwę o KDT. Napoleon nie potrzebował nawet połowy tego czasu co Hanna Gronkiewicz-Waltz by rozprawić się z "kupcami". Był już pewny, że nikt mu nie podskoczy i że może wszystko. I, jak to zwykle bywa w takich sytuacjach, zrobił najgłupszą rzecz w swoim życiu. Wyprowadził "zadymiarzy, kiboli i hołotę" za miasto i po prostu rozstrzelał. Pewnie i dziś wielu chciałoby tak zrobić. Upiekło by się Napoleonowi, gdyby w krzakach nie siedział Goya i nie uwiecznił wszystkiego na swoim obrazie.




Przyjaźni dotąd Napoleonowi Hiszpanie, wpadli w gniew. Samorzutnie pojawiały się zamieszki w kolejnych miastach, aż wreszcie cała Hiszpania stanęła w ogniu.






Napoleon nie wyciągnął żadnego wniosku z tego, co się stało po rozstrzelaniu "kupców madryckich". Dysponując najpotężniejszą armią świata i nie mniejszym geniuszem wojskowym postanowił rozdeptać powstanie hiszpańskich "wieśniaków". Stosunek sił był taki jak między
Rosją, a Gruzją. Wszystko, co żyło pierzchało przez Napoleonem, jak koniki polne i pszczoły przed burzą. Napoleon brał to naiwnie za zwiastun zwycięstwa. Nie wiedział, że swoim niewyobrażalnym okrucieństwem zbudził coś, czego świat jeszcze nie widział.

Bo w oną żywota Hiszpani porę ostatnią cosik dziwnego zaczęło się dziać: niebo poszarzało kiej zgrzebna płachta, księżyc zaszedł, wszelkie światłości pogasły, że cały świat oślepł nagle i zatonął w burych skołtunionych topielach, a coś zgoła niepojętego jakby wstało gdziesik i szło ciężkimi krojcami wskroś mroków, że ziemia zdała się kolebać. (Przeróbka fragmentu o śmierci Boryny z "Chłopów" Reymonta).

Ten olbrzym na obrazie jednego z uczniów Goi symbolizuje ducha narodu hiszpańskiego, który powstaje przeciwko armii napoleońskiej, nadciągającej zza gór. Rozpoczęło się pierwsze w dziejach świata powstanie narodowe. Nikt, nawet Napoleon, nie mógł jeszcze wiedzieć, jak będzie ono wyglądać.

Ziemia szybko zasłała się trupami.










Jeńców, naturalnie, nie brano. Drzewo jest za małe, by powiesić na nim tego człowieka. Dlatego jeden żołnierz ciągnie wieśniaka za nogi, a drugi postawił mu but na ramionach.








Jedyne co można było zrobić dla bliźniego, to zakopać w zbiorowej mogile. Tyle z szacunku, co z lęku przed epidemią.









Francuz chce zaznać chwili "przyjemności" przed dalszą walką. Nie wie, że dla niego wojna zaraz się skończy.









Gwałt zbiorowy. Reszta wojaków długo nie opłakiwała kolegi z poprzedniego obrazka.









Ciągnie tę kobietę. Dziecko wypadło jej z rąk. Leży na ziemi. Nic to! Żołnierz przeciąga przez nie matkę, jak przez jakiś kamień. Nie jest dobrze urodzić się w czasie wojny. Wspomnijmy choćby to dziecko z "Sąsiadów" Grossa. Wrzucone za nóżkę do płonącej stodoły.









Hiszpanie, co się dziwić, bronili się zażarcie. Siekierą na broń! Powstanie Warszawskie nie było takie okrutne.









Kobiety też walczyły. Chodziło o być albo nie być całego narodu.










Napoleon wyrzynał całe wsie, miasteczka. Jak popadło. Czy on chciał dokonać eksterminacji całego narodu?








Hiszpan wraca do tego, co zostało z jego domu. Żona i dziecko, oczywiście, martwe.









Biada złapanym przez wieśniaków francuskim żołnierzom. We Francji, po rewolucji i późniejszych, licznych, wojnach, zaczęło brakować mężczyzn. Napoleon brał więc do armii 17-letnich chłopców. Może jednego z nich tu widzimy. Dwaj chłopi ciągną go za nogi, trzeci bije kijem. "Zasłużyła, napoleońska świnia! A masz, chamie! Za moją zamordowaną ciężarną żonę!".







"I co wieśniaku? Zabiłeś mojego najlepszego towarzysza broni. Masz za swoje!".










Żołnierz z poprzedniego obrazka nie zdążył wypowiedzieć wszystkiego, co mu leżało na sercu. Ani się obejrzał, jak dosięgła go wiejska "sprawiedliwość". Goya spluną na ten swój rysunek przekleństwem "motłoch". Nie ma znaczenia, czy bijesz słusznie czy niesprawiedliwie. Kij, jak karabin, jest magiczną różdżką. Każdy, kto chwyta kij zmienia się w ludzkiego śmiecia. Tu to nieszczęście dotknęło widoczną na rysunku kobietę. Gdyby miała więcej szczęścia i urodziła się w innym czasie byłaby może słodką blondynką. Chłop zaraz wsadzi żołnierzowi zaostrzony pręt w odbyt. Czy naprawdę nie jesteśmy do tego zdolni? Dużo trzeba?

Napoleon rzucał do Hiszpanii coraz więcej wojska. Ciemny, prosty, hiszpański lud zachwiał całym imperium. Rozwścieczony geniusz postanowił przykręcić śrubę.

Karze żołnierzom znęcać się nad wieśniakami.










Okaleczone trupy każe wystawiać na pokaz na rozstajach dróg. To akurat mało straszny rysunek. Trupa nadział na na zaostrzony pal! Wielkie rzeczy. Daleko ci, żołnierzyku, do okrucieństwa, daleko.








Poćwiartowane ciała wieśniaków wyglądają, na Boga, jak jakieś stare rzeźby! Istni bracia Wenus z Milo. Zachwycali byśmy się nimi, gdyby były zrobione z kamienia i wystawione w muzeum. Tym razem, to jednak nie czas odłamał im ręce, głowy i genitalia. Zrobił to Napoleon. Ten rysunek, jak chyba żaden inny demaskuje kłamstwo wszelkiej ideologii. Za pięknymi, wzniosłymi ideami, które symbolizuje rzeźba-sztuka, kryje się zawsze straszne ludzkie cierpienie.





Trupy.










Tu też trup. Można by pomyśleć, że dziewczyna wraca z zabawy dorożką do domu.










I tu trupy.










Tu też trupy? Boże, ile tego?










Co robić?



Zrzygać się na to wszystko.












Wszystkie rysunki Goi. Pochodzą z Wikimedia Commons

Więcej o okrucieństwie wojny: Robert Hughes "Goya. Artysta i jego czas"