Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

9888 miejsce

"DEKALOG" I - "Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną"

Filmy Krzysztofa Kieślowskiego są "rentgenogramami duszy"

Kadr z filmu Historia pewnego wykładowcy o imieniu Krzysztof, który samotnie wychowuje jedenastoletniego syna Pawła. Realnie stąpa po ziemi, raczej niewierzący. Matki nie ma – jest nieobecna. Nie do końca wiemy czy umarła czy może wyjechała gdzieś na dłużej. Czasami ojciec zabiera syna na wykłady. W domu znajduje się sprzęt komputerowy, gdyż ojciec pracuje nad badaniami lingwistycznymi. Edukację duchową sprawuje jego ciotka Irena. Główny bohater – Paweł odziedziczył zdolności komputerowe po ojcu. Jest bardzo inteligentny. Jak na dziecko zadaje trudne pytania dotyczące wiary w istnienie Boga. Nie zraża się brakiem odpowiedzi, drąży. Paweł marzy aby na jeziorku pojeździć na łyżwach. Pewnego wieczoru zasiada z ojcem przed komputerem aby sprawdzić grubość lodu na jeziorku. Moc obliczeniowa komputera wyświetliła wynik, który stwierdza, ze lód jest na tyle gruby i nie ma możliwości, aby mógł się załamać. Niestety prawa natury są inne niż tego oczekujemy. Lód pęka pod grupką dzieci i dochodzi do tragedii. Ojciec wpada w wściekłość, pełen rozpaczy i pełen buntu wywraca ołtarz. Kawałek lodu z kropielnicy przykłada do twarzy. Film pokazuje jak człowiek postępuje wobec Boga, wobec ludzi czy drugiego człowieka . W tym miejscu zacytuję dialog jaki przy śniadaniu prowadzi ojciec z synem Pawłem:
Paweł zadaje pytanie Co to jest śmierć?
Ojciec odpowiada Serce przestaje pompować krew, krew nie dociera do mózgu. Wszystko zatrzymuje się. Staje. Koniec!
- A co zostaje? Chłopiec pyta dalej.
- Zostaje to, co człowiek zrobił. Pamięć o nim.
- Tu piszą nabożeństwo za spokój jej duszy –Nic nie mówiłeś o duszy- drąży chłopiec
- To taka formuła. Duszy nie ma. – dodał ojciec
Rozmowa ta jest pewną sferą, reprezentacją światopoglądu, filozofią życia Krzysztofa, w której nie ma miejsca na Boga. Smutnego, samotnego mężczyzny próbującego wraz z siostrą wychować syna. Przestrzeń sakralna została zajęta czymś, co nie jest Bogiem. Bożek współczesnego świata - komputer znajduje się w centrum życia. Niekiedy to on ma znaleźć odpowiedzi na nurtujące pytania.
Wizja śmierci, w której nie ma duszy zestawiona zostaje w sekwencji późniejszej filmu. Duchowy obraz Stwórcy przekazuje małemu Pawłowi jego ciocia. To ona mu mówi, że życie jest darem. Chłopiec demonstruje, co komputer potrafi zrobić a ona podważa, te możliwości. Twierdzi, że nie potrafi myśleć i nie odpowie na wszystkie pytania.
Pokazuje zdjęcie Jana Pawła II, na widok, którego Paweł pyta: czy on jest dobry? Rozmowa koresponduje z wcześniejszą wymianą zdań Pawła z ojcem Krzysztofem. Wzruszającym dialogiem jest sekwencja z filmu:
- Czym jest Bóg –pyta chłopiec ciocię
- Co czujesz? ( Ciocia Pawła obejmuje go)
- Kocham Cię
- W tym jest Bóg
Zarówno rozmowa syna z ojcem jak i bratanka z ciocią okazuje się źródłem najgłębszych pytań metafizycznych i próbą znalezienia odpowiedzi na nie. Tworząc takie postacie Krzysztof Kieślowski mówi nam prawdę o człowieku, reprezentując całą ludzkość. Ludzie w życiu zmagają się z różnymi bitwami, których konsekwencją bywa śmierć. Film oddaje głębię metafizycznych przemyśleń.Mamy tutaj element melodramatu. Tajemnica objawia się w historii konkretnego człowieka. Śmierć chłopca wyzwala wiele pytań, choć nie padają one w filmie. Reżyser zastosował zabieg półzbliżenia. Jakie pytania mógł postawić? Można zapytać o czas spełniony. Przecież obok tych ludzi znalazł się Paweł, który się utopił w stawie. Wkroczyła śmierć, która spowodowała pustkę. Pozostał wieczór bez Pawła. Jak to będzie teraz kiedy już go nie ma?, co teraz? Co tak naprawdę liczy się w życiu człowieka?
Można postawić pytanie o Wieczność, czy jest w Światłości, widzi Pana Boga? Wydaje się iż te zagadnienia ważne są dla człowieka. Pytamy o sens cierpienie. Moment oczekiwania nad stawem, to wzruszająca scena. Tutaj hierofania osiągnęła swoje apogeum ludzie klękali w momencie wyławiania zwłok. Niepewność losu powoduje, że nie wiadomo do czego można się odnieść Czy do pewności, którą jest sam Bóg? Zgasły światła ziemskie lecz dla Pawła zapaliły się boskie. Umarł dla ziemi. Narodził się dla innego domu. Zmienił mieszkanie. Miłość do chłopca wywołała cierpienie bo umarła osoba, zabrała ją śmierć. Następuje pewien brak. Każde odejście boli. Co jest w człowieku po stracie kogoś najbliższego? Jaki to ból? Zrozumieć to potrafi tylko ten, co otarł się o śmierć lub przeżył odejście kogoś bliskiego. Ostatnie pytanie jakie się nasuwa, to dlaczego tak się dzieje? Czy życie Pawła akurat musiało skończyć się w tym momencie? A może śmierć nigdy nie przychodzi w porę. Mądrzy, doświadczeni ludzie często mawiają, że śmierć jest najlepszym momentem dla tego, który ma opuścić ziemski szlak a najtrudniejszym dla tych, co zostają. W ogóle po co to wszystko?- pyta Paweł. Może właśnie po to, aby bardziej kochać i zrozumieć, że żadna maszyna, komputer nie jest w stanie zastąpić czy zrekompensować braku człowieka.
Sumienie może boleć, bo pomysł na życie okazał się kruchy jak lód, który miał się nie załamać, bo tak odpowiedział obliczając komputer. Pierwsze przykazanie brzmi Nie będziesz miał bogów cudzych przede mną. Pierwszy odcinek "Dekalogu" jest w jakiś sposób przedstawieniem bożka współczesnego świata, czyli czymś, co zajmuje miejsce Jedynego Boga. Jest pytaniem Kieślowskiego o hierarchię wartości w naszym życiu. Nie ma tutaj kary za niewiarę, tylko zbytnią pewność racjonalnego szkiełka i oka. Bogiem może stać się wszystko: nauka, komputer, miłość, rozum, nienawiść. W tym momencie jasny rozum spotyka się z mrokiem wiary.
Bibliografia:
Niogret H, Ciment M, "Pańskie filmy są rentgenogramami duszy", „Film na Świecie” 1992, nr 3-4.
Buttafava G, op. cit., „Kino” 1990, nr 272.
Lagorio G, Pytania o winę, „ Film na Świecie” Warszawa- Łódź 1992, nr 3-4.
Leksykon polskich filmów fabularnych, oprac. zespół pod kier. Jana Słodowskiego, Warszawa 1997.
http://www.serwiskulturalny.pl/krzysztof-kieslowski-czolowy-metafizyk-ekranu/

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (0):

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.