Facebook Google+ Twitter

Dozwolony użytek chronionych utworów, cz. II

Kompleksowe przedstawienie regulacji prawnych, dotyczących tego zagadnienia wymagałoby stworzenia bardzo obszernego opracowania. Stąd przedstawiam jedynie zarys tej problematyki, w zakresie, który budzi zainteresowanie Użytkowników Wiadomości24.pl.

Korzystanie z utworu w celach informacyjnych

 


Jednym z celów, których realizacji mają służyć przepisy o dozwolonym użytku publicznym, jest szybkość przepływu aktualnych (bieżących) informacji. W tym celu w ustawie Prawo autorskie znalazł się przepis art. 25 pr. aut., który zawiera unormowania dotyczące kwestii, w jakim zakresie bez zgody autora wolno rozpowszechniać utwory już rozpowszechnione.

Art. 25. 1. Wolno rozpowszechniać w celach informacyjnych w prasie, radiu i telewizji:

1) już rozpowszechnione:

a) sprawozdania o aktualnych wydarzeniach,

b) aktualne artykuły na tematy polityczne, gospodarcze lub religijne, chyba że zostało wyraźnie zastrzeżone, że ich dalsze rozpowszechnianie jest zabronione,

  Orzeczenia [1] c) aktualne wypowiedzi i fotografie reporterskie;

2) krótkie wyciągi ze sprawozdań i artykułów, o których mowa w pkt 1 lit. a i b;

3) przeglądy publikacji i utworów rozpowszechnionych;

4) mowy wygłoszone na publicznych zebraniach i rozprawach; nie upoważnia to jednak do publikacji zbiorów mów jednej osoby;

5) krótkie streszczenia rozpowszechnionych utworów.


2. Za korzystanie z utworów, o których mowa w ust. 1 pkt 1 lit. b i c, twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia.


3. Rozpowszechnianie utworów na podstawie ust. 1 jest dozwolone zarówno w oryginale, jak i w tłumaczeniu.


4.
Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio do publicznego udostępniania utworów w taki sposób, aby każdy mógł mieć do nich dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym, z tym że jeżeli wypłata wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 2, nie nastąpiła na podstawie umowy z uprawnionym, wynagrodzenie jest wypłacane za pośrednictwem właściwej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi.


W pierwszym rzędzie należy zastanowić się nad pojęciem „prasa”, użytym w cytowanej regulacji. Oznacza ono „publikacje periodyczne, które nie tworzą zamkniętej, jednorodnej całości, ukazujące się nie rzadziej, niż raz do roku, opatrzone stałym tytułem lub nazwą, numerem bieżącym lub datą” [tak J. Barta, R. Markiewicz, Prawo autorskie i prawa pokrewne. Komentarz , Kraków 2005, s. 333]. Pewne wątpliwości mogą powstać w odniesieniu do publikacji internetowych. Przyjmuje się, że internet jako taki nie jest prasą, jednak w przypadku, gdy mamy do czynienia z gazetami publikowanymi w internecie, art. 25 pr. aut. również znajdzie do nich zastosowanie.


Kolejną bardzo istotną kwestią, na która należy zwróci uwagę, jest wymóg „aktualności” treści już rozpowszechnionych utworów, które chcemy dalej rozpowszechnić (art. 25 ust. 1 pkt 1-2 pr. aut.). Dozwolony użytek dotyczy w świetle wskazanego unormowania tylko tych utworów (artykułów, fotografii itp.), które odnoszą się do wydarzeń bieżących, budzących aktualnie zainteresowanie opinii publicznej, np. politycznych, kulturalnych, sportowych. Nie dotyczy natomiast problemów, nie związanych z bieżącymi wydarzeniami, nawet wtedy, gdy w danym okresie budzą one szersze zainteresowanie (przykładowo – w dzienniku X opublikowano artykuł, dotyczący ochrony konsumenta – klienta banków, opisujący przysługujące mu uprawnienia. Nawet jeśli aktualnie tematyka ta budzi szerokie zainteresowanie, nie jest dopuszczalne dokonanie przedruku tego materiału na podstawie art. 25 pr. aut.).




Dokonując przedruku należy również pamiętać, że ze względu na ochronę praw osobistych twórcy nie jest dopuszczalne wprowadzanie w nich zmian. Trzeba również podkreślić, że w przypadku dalszego rozpowszechniania aktualnych artykułów, wypowiedzi i fotografii reporterskich twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia. Brak wymogu jego zgody na dalsze rozpowszechnianie nie jest bowiem równoznaczny z nieodpłatnością (co wynika wprost z art. 25 ust. 2 pr. aut.).


Na podstawie przytoczonej regulacji możliwe jest również sporządzanie streszczeń rozpowszechnionych utworów. Trzeba jednak pamiętać, że celem tego streszczenia jest przekazanie informacji o określonym dziele, a nie zastąpienie zapoznania się z jego treścią przez zainteresowanych. W konsekwencji - jego rozmiar winien być dostosowany do potrzeb realizacji wskazanego założenia.


Analizując problem korzystania z utworów w celach informacyjnych warto również wskazać na art. 26 pr. aut., z którego wynika możliwość przytaczania w sprawozdaniach o aktualnych wydarzeniach utworów udostępnianych podczas tych wydarzeń Należy jednak pamiętać, że można to uczynić jedynie w granicach uzasadnionych celem informacji. Podobnej sytuacji dotyczy art. 33 pkt 2 pr. aut., który zezwala na rozpowszechnianie utworów wystawionych w publicznie dostępnych zbiorach (muzea, galerie, sale wystawowe) w sprawozdaniach o aktualnych wydarzeniach w prasie i telewizji, w granicach uzasadnionych celem informacji.


Przykładowo – przygotowujemy artykuł o wystawie fotografii, organizowanej obecnie przez galerię X. W tym przypadku możemy zilustrować go zdjęciem, udostępnionym podczas tej wystawy. Podobnie jak prawo dokonywania przedruku, przedstawione powyżej, zasada ta odnosi się do sprawozdań o aktualnych wydarzeniach.


 

 

Utwory wystawione w miejscach ogólnie dostępnych


Użytkownicy Wiadomości24.pl często pytają o możliwość rozpowszechniania (np. jako ilustracji do artykułu) rzeźb lub innych utworów, znajdujących się na ulicach naszych miast. Tego rodzaju sytuacja uregulowana została w art. 33 prawa autorskiego, z którego wynika możliwość rozpowszechniania utworów wystawionych na stałe na ogólnie dostępnych drogach, ulicach, placach lub w ogrodach, czyli – najogólniej rzecz ujmując – na otwartej przestrzeni. jeżeli wykonany np. fotografię takiego dzieła, możemy zamieścić ją jako ilustracje do artykułu, użyć jej w charakterze pocztówki, itp. W takim wypadku twórcy nie przysługuje prawo do wynagrodzenia. Trzeba jedynie pamiętać, że dalsze rozpowszechnianie nie może odnosić się „do tego samego użytku”, co oznacza, że nie możemy odtworzyć utworu, znajdującego się na otwartej przestrzeni, w publicznie dostępnym miejscu w celu wystawienia jako dzieła artystycznego.


  W odniesieniu do wszystkich przypadków korzystania z utworów w ramach dozwolonego użytku należy pamiętać o obowiązku podawania imienia i nazwiska twórcy dzieła oraz źródła, z którego pochodzi (art. 34 pr. aut.).

 


 

Zamiast podsumowania....

 

Przygotowując niniejszy tekst ograniczyłam się do kwestii, poruszanych na forum dyskusyjnym lub w pytaniach, bezpośrednio do mnie kierowanych. Jeśli któreś z poruszonych zagadnień spotkało się z Państwa zainteresowaniem i chcieliby dowiedzieć się czegoś więcej na określony temat, czekam na komentarze, do których z pewnością się ustosunkuję. Czekam również na inne pytania z zakresu prawa autorskiego i dziedzin pokrewnych, które można kierować na adres emailowy: k.wlodarska@wiadomosci24.pl . Przypominam, że przesłanie pytania oznacza zgodę na jego publikację.

 

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (2):

Sortuj komentarze:

Kasia Mikołajczyk
  • Kasia Mikołajczyk
  • 01.09.2011 22:33

Czy mogę dokończyć projekt nieopublikowanej strony internetowej? Nie chcę już korzystać z usług dotychczasowej wykonawczyni, ale chcę wykorzystać to, co zostało już zrobione. Czy to jest dozwolone nieodpłatnie i bez podawania jej jako autora?

Komentarz został ukrytyrozwiń

1. Czy służbowa wymiana postów (uwagi, porady, zalecenia oraz niegrzeczne zachowania) pomiędzy Redakcją a Autorem jest chroniona tajemnicą korespondencji? Czy wypowiedzi np. polonistów (porady językowe) wymagają zgody na cytowanie we własnych artykułach? Czy nagrywanie wypowiedzi lekarzy, urzędników i publikowanie w mediach (ilustracja np. łapówkarstwa) ma podstawy prawne w prawie autorskim?
2. Czy programy radiowe typu "wkręć kogoś" w dowcipnej albo złośliwej atmosferze (nagrywane bez wiedzy osoby wkręcanej) moga ukazać się na antenie bez zgody takiej osoby? W tym również programy p. Weissa.
3. Czy morderca odsiadujący np. dożywocie, może być autorem scenariusza filmowego opartego na swojej zbrodni i brać za to pieniądze?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.