Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

26313 miejsce

Dzieje społeczności żydowskiej w Słubicach i okolicy

  • Źródło: Gość dnia
  • Data dodania: 2010-11-25 13:41

9 listopada (2 kislew 5771), w rocznicę Nocy Kryształowej z 1938 r., po raz kolejny obchodzony był Międzynarodowy Dzień Przeciwko Faszyzmowi i Antysemityzmowi. Nadarzyła się okazja wspomnieć Żydów mieszkających niegdyś w rejonie Słubic.

Międzynarodowy Dzień Przeciwko Faszyzmowi i Antysemityzmowi to szeroko zakrojona akcja, od 2001 r. koordynowana przez zrzeszenie blisko 600 organizacji antyrasistowskich w Europie - UNITED for Intercultural Action z siedzibą w Amsterdamie. Po każdej kolejnej rocznicy Nocy Kryształowej zrzeszenie publikuje raport w nakładzie kilkudziesięciu tysięcy egzemplarzy, w którym opisane są liczne działania antyrasistowskie w Europie. Koordynatorem MDPFiA w Polsce jest Stowarzyszenie „Nigdy Więcej”. Skromnym, słubickim akcentem obchodów tego Dnia jest poniższy artykuł.

Do 1800 roku

Pierwsza wzmianka dokumentująca obecność Żydów we Frankfurcie pochodzi z 1294 r. Kluczową datą dla słubickich Żydów jest rok 1399, z którego to pochodzi najstarsza wzmianka na temat kirkutu przy ul. Transportowej w Słubicach. Temat cmentarza żydowskiego w Słubicach (Kunowicach), choć niezwykle ciekawy, został już jednak dokładnie opracowany m.in. przez frankfurckiego regionalistę Eckarda Reißa, dlatego, nie chcąc dublować tych treści, skupię się bardziej na innych aspektach żydowskiej obecności w regionie.

A historia Żydów w regionie dzisiejszych Słubic to na przemian przywileje i szykany. Najwcześniej wzmiankowane wygnanie Żydów z Marchii Brandenburskiej nastąpiło w 1446 r. W 1506 r. we Frankfurcie nad Odrą powstała Alma Mater Viadrina, jednak wzorem większości ówczesnych uniwersytetów Żydów obowiązywał zakaz immatrykuacji. Co więcej, w 1613. elektor Jan Zygmunt Hohenzollern uczynił Viadrinę uczelnią protestancką. W 1614 r. Żydzi musieli opuścić miasto. W 1671 r. za zgodą elektora Brandenburgii i księcia Prus Fryderyka Wilhelma I we Frankfurcie osiedliło się 10 żydowskich rodzin przybyłych z terenów monarchii habsburskiej. Żydzi prowadzili małą działalność handlową, drukarnie, zakłady rzemieślnicze etc.

W II połowie XVII w. druk książek w języku hebrajskim rozpoczął w mieście Johann Christian Bekmann (1641-1717), wybitny niemiecki kronikarz i teolog, od 1672 r. rektor Viadriny. Punkt zwrotny nastąpił 29 kwietnia 1678 r., kiedy to elektor Fryderyk Wilhelm I dopuścił do studiów prawniczych Gabriela i Tobiasa Moschowitzów. Byli oni pierwszymi żydowskimi studentami Viadriny. Bekmann był przyjacielem Żydów, wizytował otwarty na Żydów uniwersytet w Lejdzie, zaś w Amsterdamie studiował Talmud u samego rabina Jacoba Abendany (1630-1695). Tobias Moschowitz, po promocji na uniwersytecie w Padwie został natomiast nadwornym lekarzem tureckiego sułtana w Konstantynopolu.

W 1700 r. gmina żydowska we Frankfurcie nad Odrą była jedną z największych ówcześnie, zaś Żydzi stanowili ok. 10% ogółu mieszkańców miasta. Wspólnie z chrześcijanami pracowali w samorządzie miejskim. 15 października 1721 r. na Viadrinie nastąpiła promocja pierwszego Żyda – Mosesa Salomona Gumpertza, który został doktorem medycyny. Przez kolejne 73 lata wydział medyczny wykształcił 29 doktorów pochodzenia żydowskiego, m. in. Marcusa Éliesera Blocha (1723-1799).

Początek XIX w. charakteryzował się sporą tolerancją wyznaniową. W mieście zgodnie żyli protestanci, katolicy i wyznawcy judaizmu. Żydzi czuli się pełnoprawnymi obywatelami niemieckich państwowości. 28 września 1810 r. na tzw. „starej” Viadrinie zaimmatrykulował się ostatni żydowski student Wilhelm Salomon Hirschel. Nie zdołał jednak ukończyć nauki, gdyż w następnym roku uczelnia została przeniesiona do Wrocławia. Ogółem w latach 1678-1811 na Viadrinie studiowało ok. 140 studentów pochodzenia żydowskiego, głównie z terenów I Rzeczypospolitej, ale i z innych regionów Europy.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (3):

Sortuj komentarze:

marek 283
  • marek 283
  • 04.01.2011 08:21

Jan Barnaba-wyrazy uznania.

Komentarz został ukrytyrozwiń
piotrwierzbicki46
  • piotrwierzbicki46
  • 25.11.2010 14:04

Dobrze opracowany materiał.

Komentarz został ukrytyrozwiń

"Historia jest nauczycielką życia". 5* za artykuł.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.