Wiadomości24 > Wydarzenia > Media > Dziennikarstwo i jego funkcje

Pozycja materiału w rankingach:

#1066 wg odsłon (tygodniowy)

1066 miejsce

Dział: Media

Ocena: 46pkt

Oceń:

Dziennikarstwo i jego funkcje

Dodał(a): Marek Chyliński
2008-02-12 10:47
Odsłon: 13800
Komentarzy: 16

Tagi:

Nie wszystko, co widzimy i słyszymy w mediach, jest dziennikarstwem. Coraz częściej dziennikarstwo nie daje się bowiem wyraźnie oddzielić od innej działalności w branży medialnej. Ponadto określenie „dziennikarz” nie jest zdefiniowanym i chronionym określeniem zawodu.

Edukacja
W tym kontekście funkcja kształcąca mediów schodzi na drugi plan. Jakkolwiek edukacja leży przede wszystkim w gestii instytucji takich jak szkoły i uniwersytety, to media pełnią w stosunku do nich funkcję pomocniczą i uzupełniającą. One również kształcą (choć często powierzchownie), i niestety ta ich funkcja wydaje się stopniowo odchodzić w zapomnienie.

Szkoły i uniwersytety nie wykorzystują w pełni różnorodnych i coraz nowocześniejszych możliwości kształcenia, jakie dają media. Jednak faktem jest, że znaczną część naszej wiedzy ogólnej nabywamy poprzez prasę, radio i telewizję. Dlatego też o edukacyjnej funkcji dziennikarstwa wypada choć od czasu do czasu przypomnieć.

Socjalizacja i przywództwo
Media socjalizują ludzi, można powiedzieć, że „prowadzą”, a nawet „wychowują”. Kto podziela zdanie badaczy oddziaływania mediów, że te ostatnie wywierają znaczący, choć trudno uchwytny wpływ na nasze poglądy i zachowania, ten zgodzi się również, że funkcja ta coraz bardziej zyskuje na znaczeniu. Telewizji używa się jako opiekunki do dzieci, nawet zupełnie malutkich; seriale, opery mydlane, reality shows w rodzaju „Big Brothera” przekazują tak młodszym, jak i starszym wartości i normy zachowania.
Już jeden z ojców europejskiego prasoznawstwa, Emil Dovifat, pisał o mediach jako o „środku masowego przywództwa”. Jest to temat tabu, zbyt ryzykowne są skojarzenia z Hitlerem, Goebbelsem, ale także z dyktatorami komunistycznymi, którzy nadużywali mediów do celów politycznych.

Zachowując jednak stosowny dystans, warto zastanowić się, czy w demokracji media mają do spełnienia rolę przewodnika – a także, czy przypadkiem tej roli nie zaniedbują. Asumpt do takiej dyskusji mogą stanowić badania w dziedzinie nauki o komunikacji – w szczególności badania demoskopowe i analizy treści medialnych. Ukazują one związek „opinii publicznej” z „opinią opublikowaną”, a mianowicie, że bardzo często opinia publiczna kieruje się opiniami i sądami opublikowanymi w mediach. Badania opinii publicznej – sondaże wyborcze (odpowiadające na pytanie, które partie zostałyby wybrane, gdyby np. w najbliższą niedzielę odbywały się wybory) – regularnie prowadzą takie instytuty badań społecznych, jak: CBOS SMG/KRC Poland-Media, Pentor, IPSOS-B. Media mają dużo większą siłę oddziaływania, niż przeważnie sądzą dziennikarze, a przez dziesięciolecia sądzili naukowcy. Zatem niezależnie od tego, czy chcą w to wierzyć, czy nie – dziennikarze pełnią w demokratycznym społeczeństwie rolę przewodnika.

Integracja
Kolejną funkcją dziennikarstwa, o której rzadko się myśli i mówi, chociaż staje się ona coraz ważniejsza, jest funkcja integracyjna. Media budują mosty pomiędzy kulturami i stylami życia, przy czym dotyczy to w równym stopniu dzienników ogólnokrajowych, tygodników opinii, jak i prasy regionalnej i lokalnej.

Przyczynkiem do integracji coraz bardziej wielokulturowego społeczeństwa jest choćby zatrudnianie prezenterów telewizyjnych będących obywatelami nierdzennego pochodzenia, jak to ma już miejsce w wielu krajach Europy, a od kilku lat również w Polsce. Pionierami były stacje radiowe, które angażowały egzotycznych i kaleczących język polski didżejów do prowadzenia programu (jednym z pierwszych był czarnoskóry dziennikarz Brian Scott w RMF FM). Europie jednak daleko w tej mierze do Stanów Zjednoczonych. Tam redaktorzy naczelni już od lat dokładają starań, by przedstawiciele mniejszości (np. Latynosi) byli odpowiednio reprezentowani w ich redakcjach. W gazetach regionalnych amerykańskiego Południa, np. „Savannah Morning News” obowiązuje zasada, że problemami czarnoskórej ludności zajmują się reporterzy należący do tej samej grupy etnicznej.

Wielu decydentów w branży medialnej, w szczególności menedżerów i właścicieli mediów, prawie już nie pamięta o opisanych powyżej „klasycznych” funkcjach dziennikarstwa. Obchodzi ich tylko efekt komercyjny – wysokość nakładu i wskaźniki oglądalności, a odpowiednie słupki i wykresy są, „dowodami na istnienie”.

Dlatego też dziennikarze powinni walczyć o zachowanie pewnego minimum standardów. Polskie dziennikarstwo jest dziś w najlepszym momencie swojego rozwoju. Zmiana pokoleniowa doprowadziła do zmian jakościowych. Dziennikarze nigdy nie pracowali tak ciężko, rzetelnie i odpowiedzialnie nad swoimi tekstami i programami, jak w tej chwili. Swobodna gra rynkowa doprowadziła także do wzrostu odpowiedzialności społecznej, jaka ciąży na wydawcach i nadawcach. Prasa, a właściwie media korzystają z wolności wypowiedzi i urzeczywistniają prawo obywateli do ich rzetelnego informowania, jawności życia publicznego oraz kontroli i krytyki społecznej. W szczególny sposób dotyczy to przedsiębiorstw medialnych, nawet w sytuacji obecnej, gdy w tej branży mniej uwagi poświęca się etyce biznesu, bilansom społecznym czy „corporate citizenship” niż w innych. Dziennikarze jako grupa zawodowa cieszą się więc pozycją pod wieloma względami uprzywilejowaną – przypadają im do spełnienia funkcje istotne dla całego społeczeństwa.
Wielu badaczy z dziedziny nauk społecznych uważa dziś dziennikarstwo za samodzielny podsystem społeczny i sytuuje je na styku gospodarki, polityki i administracji oraz społeczeństwa i kultury.

***
Uczeni i publicyści określili precyzyjnie funkcje, jakie dziennikarstwo spełnia w społeczeństwie. W jakim jednak kierunku będzie przebiegał dalszy jego rozwój? Wśród specjalistów nauk społecznych próby formułowania prognoz długoterminowych uchodzą – w obliczu szybkiego tempa zmian zachodzących w społeczeństwie i w mediach – za niepoważne. „W perspektywie długoterminowej to wszyscy umrzemy” – skwitował swego czasu takie wysiłki wybitny ekonomista John Maynard Keynes.

Od redakcji: Tekst jest fragmentem książki pt. "Dziennikarstwo", której autorami są Marek Chyliński i Stephan Russ-Mohl. Książka ukazała się nakładem Grupy Wydawniczej Polskapresse.

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Marek Chyliński

Artykuły (1) Galerie (0) Średnia ocen (4.60)

Wiek: 62 | Miejscowość: Katowice | Kraj: Polska

Pozycja autora w rankingach:

Największa liczba odsłon (814)

Dodaj do

Komentarze: 16

Sortuj komentarze:

Dominik Parzych 12.02.2008 19:16

Ocena:

zgrabnie napisane i przede wszystkim ciekawe:) (+)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Marcin Nowak 12.02.2008 18:10

Ocena:

:)
Książka ma sporo tez kontrowersyjnych, według niektórych ludzi mediów przebrzmiałych lub archaicznych.
Ale...
Pan Marek Chyliński jest niewątpliwym autorytetem i książka jako całość, jako novum, jako pierwsza tego typu spójna i świeża prezentacja wielu przemyśleń na temat współczesnego dziennikarstwa to lektura z pewnością warta uwagi!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Adam Degler 12.02.2008 17:58

Ocena:

Wiele tu tez, z którymi nie można się zgodzić, na przykład -

Po pierwsze, zupełnie kuriozalne stwierdzenie:
"Telewizji używa się jako opiekunki do dzieci, nawet zupełnie malutkich; seriale, opery mydlane, reality shows w rodzaju „Big Brothera” przekazują tak młodszym, jak i starszym wartości i normy zachowania" - nie wiem, czy nie ma tu ironii, czy jej nie dostrzegam, czy też może to jest na poważnie?

Po drugie, autorowi może (powinien?) się lekko wstydzić się za następujące zdania:
"Polska zajęła w tym rankingu 58. miejsce, spadając od ostatniego notowania (wrzesień 2005 r.) aż o pięć miejsc. Powodem, jak podała RSF miało być „nasilenie cenzury”, a jako przykład wymieniono próbę ścigania niemieckiej gazety „Tageszeitung” za publikację satyrycznego artykułu o prezydencie Lechu Kaczyńskim" - niestety, ale głównym problemem polskich mediów jest artykuł KK 212 !!!!!! , który pozwala wsadzać dziennikarzy do więzień pod pretekstem znieslawienia!!!!!! (http://www.wirtualnemedia.pl/article/2117638_Reporterzy_bez_Granic_przeciwko_k rze_wiezienia_za_znieslawienie.htm) o tym Pan powinien napisać, a nie wrzucać gorące kartofle!!! O nagonce na Sakiewicza i innych, a nie jakiś artykulikach oszczerczo-satyrycznych!!!

Po trzecie, czytamy:
"Polskie dziennikarstwo jest dziś w najlepszym momencie swojego rozwoju"...
???
I dlatego spadamy o pięć pozycji w rankingu? Nie ma to jak żelazna logika!

Paradoksalnie (albo i nie, zależy jak na to spojrzeć), osobą, która obecnie najbardziej psuje wolność mediów i wolność słowa jest... redaktor naczelny Gazety Wyborczej, Adam Michnik. Polecam: http://www.wirtualnemedia.pl/blog/index.php?/authors/54-Jerzy%20Szygiel/archive /1719-Adam-Michnik-i-wolnosc-prasy-I.html lekturę na temat procesów, ktore wytacza swoim adwersarzom. Michnik, niestety, kocha artykul 212 KK.

Pozostaje mi tylko mieć nadzieję, że książka jako całość prezentuje się ciekawiej i jest bardziej spójna. Te fragmenty, które możemy tu przeczytać raczej zniechęcają, niż zachęcają do lektury...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Piotr Panfil 12.02.2008 13:05

Ocena:

Właśnie dzisiaj chcę sobie kupić:)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Marek Iwaniszyn 12.02.2008 12:07

Ocena:

Warto polecić, bo czyta się łatwo, miło i przyjemnie.
Wiele spostrzeżeń, uwag wspartych jest przykładami z polskiej prasy. I co mnie najbardziej zdziwiło - in plus - przykłady nie ograniczają się tylko do gazet wydawanych przez PP ;)

No i kilka słów o W24 też jest;)

Komentarz został ukrytyrozwiń