Egzekucje w imię szariatu. Kara śmierci w Iranie

1 grudnia 2010 r., Teheran. Przed zaplanowaną na godzinę piątą rano egzekucją 40-letniej Chadije Dżahed (na zdjęciu obok, kochanka gwiazdora irańskiego futbolu oskarżona o zabójstwo jego żony, jej proces wzbudził wiele kontrowersji i trwał 9 lat) do więzienia Ewin przybywa rodzina zamordowanej kobiety. Irańskie prawo daje im możliwość uratowanie skazanej od kary śmierci poprzez przebaczenie. Ona tylko płakała, ale nie powiedziała ani słowa. Wszyscy obecni czekali co powie Naser Mohammad Chani (czyt. mąż zamordowanej kobiety) - zrelacjonował mediom adwokat Dżahed. Piłkarz do końca egzekucji nie odezwał się ani jednym słowem.

To tylko jedna z bardzo wielu egzekucji wykonanych w tym roku w Iranie, lecz to nie pierwszy raz, gdy z pary podejrzanych, to kobieta zostaje skazana na karę śmierci, a mężczyzna, mimo, że obciążają go dokładnie te same dowody, unika jakiejkolwiek odpowiedzialności karnej. Za taki stan rzeczy odpowiada interpretacja szariatu - prawa kierującego życiem wyznawców islamu w każdej jego strefie. W Iranie jest podstawowym kodeksem karnym. Jego zapisy całkowicie dyskryminują kobiety - już dziewięcioletnie dziewczynki sądzone są jak dorośli, podczas gdy chłopcy pełną odpowiedzialność karną zyskują w wieku 15 lat.

Jednak co najbardziej szokujące, wyroki śmierci są również orzekane wobec osób, które w chwili popełnienia przestępstwa były nieletnie. Według danych Amnesty International w ostatnich pięciu latach (2004-2009) takich orzeczeń sądu wydano aż 39. Ostatni tak wysoki wyrok na nieletnim został wydany na Moslehu Zamanim. Ten z pochodzenia Kurd w wieku 17 lat został skazany na karę śmierci za "nielegalny związek ze swoją dziewczyną". Został stracony w 2009 r. po czterech latach od wydania najwyższego orzeczenia sądu. Egzekucja za przestępstwa popełnione przez osoby nieletnie jest pogwałceniem wszystkich międzynarodowych konwencji, na czele z Konwencją Praw Dziecka oraz Międzynarodowym Paktem Praw Obywatelskich i Politycznych (Iran jest sygnatariuszem obu dokumentów).

W kraju niepodzielnie rządzonym przez ajatollaha Ali Chameneiego najwyższy wymiar kary grozi za następujące przestępstwa: morderstwo, napad z bronią w ręku, handel narkotykami, porwanie, gwałt, pedofilia, homoseksualizm, szpiegostwo, terroryzm, apostazja i prostytucja. Wachlarz wykroczeń, za które można stracić życie z rąk irańskiego państwa jest dramatycznie szeroki. W przypadku zabójstwa obowiązuje zasada zaczerpnięta z kodeksu Hammurabiego - "oko za oko, ząb za ząb". Jedna ewentualność mogąca uratować skazanego od szubienicy jest przebaczenie rodziny ofiary lub Dijja czyli materialne zadośćuczynienie popełnionego czynu (rodzina może odmówić przyjęcia takich pieniędzy, wówczas egzekucja jest już prawie pewna). Sędziowie zazwyczaj proszą rodzinę o akt miłosierdzia wobec rodziny ofiary, ale to do jej członków należy ostatnie zdanie.

Ogólnie rzecz biorąc w Iranie według zapisów szariatu podzielono przestępstwa, za które grozi kary śmierci na trzy kategorie: Qisas (wymierzenia sprawiedliwej kary równej popełnionemu czynowi, dotyczy głównie morderstw, nie można się odwołać od wydanego wyroku), Hudud (pozostałe przestępstwa m.in. cudzołóstwo czy apostazja, możliwe jest odwołanie się od wyroku oraz złagodzenie kary) oraz te przeciwko bezpieczeństwu narodowemu (obejmuje działania antyrządowe, używanie i handel narkotykami, korupcję, terroryzm czy szpiegostwo). Natomiast sama kara śmierci w tym islamskim państwie wykonywana jest na trzy sposoby: rozstrzelanie przez pluton egzekucyjny (rzadko dziś stosowania metoda, w przeszłości używana wobec przestępców wojskowych i politycznych), powieszenie (praktycznie jedyna obecnie metoda wykonywania kary śmierci w Iranie, w 2008 r. zakazano publicznych egzekucji z wyjątkiem specjalnego "pozwolenia" sądu najwyższego) oraz ukamienowanie za cudzołóstwo (wprowadzone do kodeksu karnego w 1983 r., bardzo rzadko stosowana metoda). Zdecydowana większość wyroków śmierci jest osądzana wobec morderstw oraz handlu narkotykami.

Powieszenie zazwyczaj odbywa się więzieniach. Skazany jest wieszany na wysokiej platformie (większość krajów używa mechanizmu klapy, który spuszcza więźnia w dół). Organizacje broniące praw człowieka oskarżają władze Iranu o zadawanie niewyobrażalnego bólu skazanym, ale na wideach pokazujących takie egzekucje, można zauważyć więźniów spuszczanych z dużej wysokości, tak aby ich kręgi szyjne zostały jak najszybciej złamane.

(UWAGA: Wideo zawiera drastyczne sceny!)

Temat skali kary śmierci w Iranie bardzo rzadko pojawia się w mediach. Jednak ostatnio światowa opinia publiczna oraz obrońcy praw człowieka z niepokojem i zapartym tchem obserwowali przypadek Sakineh Mohammadi Asztiani, matki dwójki dzieci, która w roku 2006 r. została skazana na ukamienowanie za cudzołóstwo oraz zamordowanie swojego męża. Proces, w którym Iranka musiała oskarżać samą siebie, został uznany za sprzeczny z międzynarodowymi standardami. Potwierdzać to może aresztowanie syna Asztiani, Sajeda Gaderzadeha, oraz adwokata kobiety, Houtana Kiana 10 października 2010 r. Bardzo surowy wyrok irańskiego sądu wywołał na całym świecie falę protestów. Pod listem w obronie skazanej, zamieszczonym na stronie internetowej włoskiego dziennika "La Repubblica", podpisały się setki tysięcy osób. W lipcu 2010 r. władze Iranu odstąpiły od zamiaru stracenia kobiety przez ukamienowanie. Sakineh Asztiani miała jednak zostać powieszona. Na początku listopada br. odroczono jej egzekucję, ale skazana nadal przebywała w więzieniu, choć nie ma mocnych dowodów ją obciążających.

Według danych z corocznych raportów Amnesty International, w Iranie w ciągu ostatnich pięciu lat dokonano co najmniej 1322 egzekucji (2009 r. - 388 straconych, 2008 r. - 346, 2007 r. - 317, 2006 r. - 177, 2005 r. - 94). Tylko w listopadzie tego roku, w Iranie islamskie władze wykonały aż 9 egzekucji. Więcej wyroków śmierci wykonuje się tylko w komunistycznych Chinach.

Co powoduje, że na przestrzeni lat liczba egzekucji w Iranie wzrosła tak drastycznie? Wpływ na to zapewne miały antyrządowe protesty w roku 2009 po sfałszowanych wyborach prezydenckich, w których zwycięstwo ogłosił Mahmud Ahmadineżad. Muzułmańskie władze krwawo rozprawiły się z setkami tysięcy demonstrantów (nieoficjalnie ponad 200 zabitych na irańskich ulicach) oraz wydały wiele wyroków śmierci na działaczach demokratycznej opozycji. Wówczas religijny reżim z Teheranu poczuł zagrożenie utratą władzy w Iranie, która jest w ich rękach nie podzielnie od ponad 30 lat. Paranoja rządu w Teheranie wywołana zagrożeniem atakiem ze strony Izraela oraz rozbudowa własnego programu atomowego odwraca uwagę opinii publicznej od makabrycznej eksterminacji własnych obywateli poprzez karę śmierci. Każdy kraj ma prawo osądzać swoich obywateli według własnego prawa ale żadne państwo na świecie nie powinno decydować o życiu lub śmierci swoich obywateli.