Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

152348 miejsce

Isabel la Catolica - urodziny królowej. Narodziny potęgi

W kwietniu na świat przychodzili ludzie kształtujący historię świata. Z okazji urodzin można dokonywać ocen. O ile łatwo osądzać ewidentnych zbrodniarzy, jak Lenin (22 IV) czy Hitler (20 IV), o tyle z Izabelą Katolicką jest kłopot.

21 kwietnia przyszło nam świętować urodziny Elżbiety II, królowej brytyjskiej. Sympatyczna królowa czasów współczesnych jest jednak zaledwie jedną z wielu głów państw - często bardziej znaczących w świecie, niż obecna Wielka Brytania. Dzień później, 22 kwietnia (tyle że kilkaset lat wcześniej) na świat przyszła inna królowa - osobistość i osobowość która odcisnęła swój ślad na ponad połowie tysiąclecia. I odciskać będzie jeszcze przez setki lat.

Isabel - księżniczka z bajki

Izabela I Katolicka, Królowa Kastylii i Leonu, założycielka i pierwsza władczyni Hiszpanii, Matka Ameryk / Fot. http://pl.wikipedia.org/wiki/Izabela_I_KatolickaUrodziła się 22 kwietnia 1451 roku jako księżniczka - córka króla Kastylii i wnuczka króla Portugalii. Ot, jedna z wielu księżniczek tamtego czasu, w jednym z wielu lokalnych królestw (były takich dziesiątki, jeśli nie setki). Można o niej napisać historyjkę jak o postaci z bajki. Oddana pod opiekę cwanego arcybiskupa Carillo wiodła żywot spokojny, została wydana za mąż, jako osiemnastolatka zaszła w ciążę. Z mężem, Ferdynandem, byli w sobie bardzo zakochani - i żyli długo i szczęśliwie razem. Isabel miała oczywiście złego, przyrodniego brata, który ją "ciemiężył" (ściślej: odcinał od dochodów). Ale nie tylko w owym ciemiężeniu musiał być niezbyt skuteczny, skoro do historii przeszedł jako Henryk IV Bezsilny.

Po śmierci Henryka młode dziewczę (lat 23) zostało wmanewrowane przez wspomnianego klechę w rolę królowej północnej Kastylii, jak wpomnieliśmy - jakiegoś-tam peryferyjnego królestwa na dalekim półwyspie (wtedy jeszcze nie było czego takiego, jak państwo pod nazwą "Hiszpania"). W każdym razie: Półwysep Iberyjski to była kraina bogactwa, tolerancji narodowej i religijnej, licznych królestw, których władcy mienili się tytułem "królów trzech religii". I tak młoda księżniczka stałą się królową bajkowego kraju. Ale jak mówi stare polskie przysłowie: "Życie to nie jest bajka, życie to jest bitwa") - szczęście musiało kiedyś zmienić swoje oblicze.

Pogromczyni Narodów

To, co zaczęło się jako bajka, przekształciło się w Historię (przez bardzo duże "H"). Księżniczka Isabel, dziewczę młode i słodkie miała bowiem pewną wadę, współcześnie dyskwalifikującą: nie lubiła Arabów i Żydów. Po prostu, było jej z nimi nie po drodze. Lubiła za to traktować swoich przeciwników w sposób niezbyt kulturalny, acz tradycyjny w historii cywilizacji: przez tortury i zabijanie.

Jeśli chodzi o zabijanie na sposób wojenny, ta metoda została wybrana przeciw Arabom. Isabel została strategiem, jej małżonek, Ferdynand, dowódcą wojsk. Oboje złożyli przysięgę wygnania Maurów - co nie udało się żadnym okolicznym władcom od czasów, gdy kalifowie zagościli na półwyspie (czyli ponad 600 lat wcześniej). Ale dla księżniczki z bajki nie ma przeszkód. W 1492 roku (Isabel byłe jeszcze przed czterdziestką) Grenada została zdobyta, a Maurowie wygnani.

Dla Żydów Isabel wybrała nieco inny zestaw metod. Byli oni wszak elitą bogactwa i kompetencji - to oni rządzili światem finansów, stanowili o potędze współczesnej medycyny, ba - nawet nie obowiązywało ich prawo państwowe i jurysdykcja sądów. Zaś rabin Burgos Salomon Ha-Levi został nawet kanclerzem Kastylii. Wszelako dość szybko - już jako nawrócony chrześcijanin - stał się agresywnym antysemitą. Ten kierunek religijno-ideowy preferował też Tomás de Torquemada, osobisty spowiednik pary królewskiej.

Wielki Inwizytor

Tortura wodna - wstępny etap procedury opracowanej przez Torquemadę; podczas jednej sesji osobę torturowaną pojono co najwyżej ośmioma litrami wody / Fot. http://pl.wikipedia.org/wiki/TocaInkwizycja hiszpańska - to dzieło Isabel, rodziny Henriquezów (z której wywodził się król Ferdynand) oraz wspomnianego już Torquemady. Cel był prosty: skutecznie zapewnić jednolitość religijną państwa ("czystość wiary"). W wieku 27 lat Isabel, przy sprzeciwie miejscowych hierarchów, ale za zgodą papieża - stała się oficjalnym zwierzchnikiem jedynej w świecie Inkwizycji państwowej. Skutki działań inkwizycji wobec Zydów były (proporcjonalnie) gorsze dla tego narodu, niż holocaust XX wieku. Królowa nie tylko wygnała ich z półwyspu, ale stworzyła takie narzędzia ochrony wiary, że nikt nie wpadł na to, żeby myśleć (Boże, broń!) o reformacji. Trwałość stworzonych rozwiązań była tak duża, że ostatni wyrok za czary został wydany w Hiszpanii w 1904 roku, czyli 400 lat po śmierci Isabel. W każdym razie nieprzypadkiem niektóre z narzędzi tortur nazywają się "hiszpański osioł" czy "hiszpańskie buty".

Matka - założycielka Hiszpanii

Barwy narodowe Hiszpanii - bez znaków dynastycznych / Fot. opr. własneNie trzeba dodawać, że dysponując dość wyrafinowanymi narzędziami, inteligencją polityczną oraz umiejętnościami strategicznego myślenia Isabel szybko stała się jedyną, udzielną władczynią Półwyspu Iberyjskiego (z małym odstępstwem w postaci Portugalii, ale to była sprawa rodzinna). Hiszpańscy historycy wprawdzie doszukują się jakichś starszych korzeni państwowości, związanych z historią Wizygotów, ale robią to trochę "na siłę". W każdym razie, gdy Bolesław Chrobry tworzył swoje państwo, chrześcijańskie plemiona w dalekiej Iberii rozwijały dopiero ekspansję, i to niezbyt skutecznie. W praktyce to Isabel z pomocą małżonka stworzyła państwo, które obejmowało nie tylko północną (Aragonia) i środkową (Kastylia-Leon) część półwyspu, ale sięgnęło jego południowego skraju. A rok urodzin Hiszpanii we współczesnym rozumieniu to 1479.

Matka Ameryk

Herb Filipa Pięknego - założyciela dynastii Habsburgów panującej w Hiszpanii po śmierci Izabeli / Fot. http://pl.wikipedia.org/wiki/Filip_I_Pi%C4%99knyIsabel przyjęła w swoim czasie na audiencji swojego rówieśnika, ambitnego żeglarza-wizjonera, Krzysztofa Kolumba. No i sfinansowała mu "wycieczkę zagraniczną". Dalszego ciągu tej historii już opowiadać nie trzeba. W każdym razie, w 1504roku, gdy Isabel młodo umierała (miała zaledwie 53 lata), Kolumb wracał z czwartej wyprawy, podjętej w imieniu nowo narodzonego państwa. Państwa, które swój "złoty wiek" przeżywało w pierwszym stuleciu istnienia. Państwa, które w momencie swoich narodzin miało ambicje narodowe, mocarstwowe i religijne. Państwa antyżydowskiego i antyarabskiego z urodzenia. Totalitarnego?

Córki Isabel, po śmierci matki, również zrobiły karierę: Joanna Szalona, dziedziczka tronu, wspólnie z Filipem I Pięknym stała się założycielką dynastii Habsburgów, panującej w Hiszpanii 200 lat. Druga z córek, Katarzyna Aragońska, była pierwszą żoną Henryka VIII i matką królowej Anglii, Marii I Tudor, znanej lepiej jako "Bloody Mary" i starsza siostra Elżbiety I, też królowej Anglii. A Maria Aragońska była "tylko" królową Portugalii, którą na morzu reprezentowali wówczas: poznański Żyd Gaspar da Gama i jego ojciec Vasco. Ale to już inna historia.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (7):

Sortuj komentarze:

grzegorz dawidowicz
  • grzegorz dawidowicz
  • 19.01.2011 15:49

Iza Torquemada, Bin Laden, wszyscy traktowali swoją religię szalenie poważnie

Komentarz został ukrytyrozwiń
grzegorz dawidowicz
  • grzegorz dawidowicz
  • 19.01.2011 15:48

Iza, Torquemada, Bin Laden świetne towarzystwo, wszyscy bardzo poważnie traktowali swą religię

Komentarz został ukrytyrozwiń

Izabela ze spokojem patrzyła, jak Torquemada wypędził z Hiszpanii 2 mln Żydów, a mimo to Episkopat Hiszpanii opisał liczne jej cnoty i uważał, że należy ją beatyfikować.

Przeciw możliwości beatyfikacji Izabeli Katolickiej kilkakrotnie ostro występowali przedstawiciele środowisk żydowskich z Hiszpanii i zagranicy, zarzucając jej decydujący udział w wypędzeniu Żydów z tego kraju pod koniec XV w.
http://www.piotrskarga.pl/ps,1749,2,0,1,I,informacje.html

Komentarz został ukrytyrozwiń

Bardzo interesujący fragment historii Hiszpanii, pięknie i barwnie opisany. Plus.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Łączne szacunki ucieczki, wygnania bądź zagłady Żydów za Izabeli sięgają do około 2 mln.
Ponad 500 lat temu.
A Torquemady Isabel broniła. Nie lękała się bowiem królów, narodów ni papieża.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Izabela to baaardzo kontrowersyjna postać, z tego względu, że chroniła i korzystała z usług jednego z najbardziej krwawych inkwizytorów, Torquemady. Autor opisał ja tutaj bardzo grzecznie.

Troszkę dodam:

Izabella i Ferdynand otrzymali w 1478 roku bullę od papieża Sykstusa IV, na mocy której Inkwizycja w Hiszpanii podlegała ich władzy królewskiej.
Na głównego inkwizytora został w roku 1482 wyznaczony dominikanin Torquemada, który podjął się dzieła oczyszczenia Hiszpanii z muzułmanów, Żydów oraz wszelkich heretyków.
(Ich majątki były konfiskowane). Potem, z powodu okrucieństwa, papież chciał go z tej pozycji odwołać, ale Ferdynand z Izabellą nie dopuścili do tego i w październiku 1483 roku uzyskali zgodę papieża na jego dalszą działalność.
Posługując się hasłami walki z herezją, Torquemada wymordował – spalił na stosach - do roku 1498 prawie 10 tysięcy Żydów hiszpańskich, ponad 100 tysięcy było poddanych było różnym represjom.
Szacuje się, że w samym roku 1492 z Hiszpanii wyemigrowało od 170 do 400 tysięcy Żydów. Emigrowali do Włoch, Maroka i na Wschód, jak również zachęceni przez króla Manuela, około 100 tysięcy z nich przeszło do Portugalii.
W 1495 roku zaoferowano im starą alternatywę, chrzest albo śmierć. Dzieci poniżej czternastego roku życia były zabierane siłą od rodziców i chrzczono na siłę. Dziesięć lat później dwa tysiące takich konwertytów zostało zmasakrowanych pod zarzutem nieszczerze przyjętej wiary katolickiej.

(Na podstawie: History of the Christian Church, Philipp Schaff,
http://www.ccel.org/s/schaff/history/About.htm ).

Komentarz został ukrytyrozwiń

Wszechstronność Autora nie zna granic. A Iza to niewiasta, która swą religię traktowała poważnie i tyle.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.