Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

2746 miejsce

Jak czytać wiersze?

Na świecie możemy spotkać się z różnymi wierszami. Wywołują one zazwyczaj u nas ogromne dawki emocji. Można powiedzieć, że już od podstawówki jesteśmy z nimi oswajani. To właśnie tam tworzyliśmy swoje pierwsze rymowanki.

Wtedy nikt się nie przejmował tym, że rymy są bezsensu. My po prostu cieszyliśmy się tym, że coś tak fajnie się rymuje. Każdy z nas na pewno pamięta wiersze Juliana Tuwima. Weźmy np. taką „Lokomotywę”: „Stoi na stacji lokomotywa, ciężka, ogromna i pot z niej spływa…”. Czy do dnia dzisiejszego w waszej pamięci nie krążą gdzieś te słowa? Czy nie przypominają wam dzieciństwa? Takie wierszyki i wiersze łatwo wchodziły nam w głowę, i tak naprawdę nie musieliśmy zastanawiać się nad ich sensem, bo przecież każdy wiedział, co poeta chce nam przekazać. Jednakże z wiekiem zaczęliśmy się zastanawiać nad głębszą interpretacją wierszy. Nie jest już dla nas wszystko takie oczywiste jak kiedyś. Bo przecież dokąd ta lokomotywa jedzie? Jakiego jest koloru i dlaczego tak gna? Pytań może być wiele. Każdy na pewno ma swoje. Ale czy te pytania i rozmysły nad tym, co tak naprawdę autor chce nam przekazać mają jakiś sens? Otóż mają. Dzięki temu bardziej świadomie podchodzimy do genezy dzieła. Wnikliwie docieramy do miejsca, które nas usatysfakcjonuje. A co najdziwniejsze jest w tym, że najprawdopodobniej czytając ten sam wiersz wielokrotnie, dojdziemy do wielu sensów tego dzieła poetyckiego. Dlatego postaram się przybliżyć jak po kolei powinniśmy je czytać i dlaczego tak ważna jest znajomość środków stylistycznych.

Na samym początku zajmiemy się samym słowem: interpretacja. Jest ono chyba najważniejszym słowem, które powinniśmy dobrze znać, zabierając się za wiersze. Znaczenie tego słowa jest bardzo szerokie, więc nie będziemy się wgłębiać w genezę jego powstania. Najprościej mówiąc, interpretacja po prostu oznacza: tłumaczyć lub wyjaśniać. Takie wyjaśnianie możemy robić na różnorakich tekstach. Nie musi to być wiersz, może to być równie dobrze każdy artykuł, który ukarze się w Pulsiku lub inne utwory ukazywane w Internecie i wszelakich książkach. Jednakże pamiętajmy, że będą one wymagały trochę innej metody interpretacji. Warto również podkreślić, że możemy znaleźć w nich podobieństwa. Ciekawe może stać się to, że gdy mówimy lub piszemy o utworze literackim, to tak naprawdę tworzymy inny tekst. Swój własny, co będzie wiązało się z tym, że będzie on w dużej mierze subiektywny. Tak naprawdę istnieje stała metoda interpretacji, której można się nauczyć, choć reszta wiersza (subiektywny odbiór) jest indywidualną sprawą czytelnika. Powinniśmy pamiętać, że każdy umie myśleć logicznie i ma trochę wiedzy, więc z interpretacją wierszy, każdy powinien sobie poradzi. Z nich jedynie trzeba wyjąć wszystkie treści, które zostały zawarte przez autora i równocześnie przeczytać je „przez siebie samego”.

Nikt nie zrozumie tekstu bez jego analizy, a to nic innego jak rozbiór, rozłożenie całości na składniki, elementy, badanie poszczególnych cech, właściwości przedmiotu. W przypadku tekstów literackich analizą nazywamy działania badawcze zmierzające do ustalenia, z jakich elementów i w jaki sposób jest zbudowany utwór. Przedmiotem badania są: budowa, składnia, styl, środki stylistyczne i dobór słownictwa. Analiza, która zostanie bardzo dobrze przeprowadzona, może nam pokazać strategię autora i doprowadzić nas dzięki temu do sensu tekstu.

Na pewno wielu z was stawia sobie pytanie: to w końcu czym różni się analiza od interpretacji? Jest trochę różnić, ponieważ analiza dzieła literackiego jest węższym pojęciem.
Tam badania skupiają się wyłącznie na tekście, który wyjaśniamy. Celem zazwyczaj jest zbadanie formalnej tekstu, odkrycie tego „w jaki sposób został zrobiony” i poprzez takie działania wykorzystujemy wiedzę, którą nabyliśmy. A jak jest z interpretacją? Po pierwsze najważniejszym przedmiotem badań jest interpretowany tekst. Jednakże po jego analizie konieczne jest wyjście poza niego, czyli umieszczenie go w kontekście. Kontekst może być całości jak i wybranego dzieła. Ważne jest również zbadanie relacji między tekstem a kontekstem. Celem głównym tego wszystkiego jest odkrycie sensu, a celem dodatkowym uchwycenie relacji między czytelnikiem a dziełem literackim. Wykorzystujemy tu zarówno wiedzę jak w analizie, ale także intuicję, doświadczenie, wrażliwość czytelnika. Są również elementy wspólne, w które wchodzi: badanie struktury, strony formalnej tekstu, czyli: stylu, budowy składni, środków poetyckich, doboru słownictwa.

Osoba, która zabiera się za wiersze, musi jednak dokładnie patrzeć na to czy w poleceniu każe jej się dokonać analizy, czy zinterpretować utwór. Jest to dość ważne, ponieważ jak wspomniałam wyżej, to pomiędzy nimi są widoczne różnice.
Więc jak opracować tekst liryczny? Można to zrobić w kilku etapach. Warto wtedy postawić sobie kilka zasadniczych pytań: Jak oddziałuje tekst na mnie? Co jest jego tematyką? Jak został on napisany? Dlaczego został napisany właśnie w ten sposób? Jakie on ma dla mnie znaczenie? Pytania może i nie są takie łatwe, ale dobrze by było gdybyś na nie odpowiedział.

I w ten sposób możemy przejść do etapu pierwszego, czyli przyswojenie czytanego tekstu. Pamiętasz może jak w szkole kazali Ci czytać coś na głos? Zazwyczaj robiłeś to niechętnie. Stresowałeś się i myliłeś słowa, a do tego zawsze uważałeś, że czytając w myślach bardziej zapamiętasz i zrozumiesz tekst. Częściowo jest to nie prawda, a przynajmniej w przypadku czytania wierszy. A dlaczego? Ponieważ tylko poprzez czytanie na głos poznasz strony brzmieniowe wiersza – rytmu, rymu itd. Dzięki takiemu czemuś łatwiej możesz go zapamiętać. Następną czynnością, którą musisz wykonać, to przeczytanie go kilkukrotnie. Gdy już to zrobisz, to zapisz swoje zrozumienie tekstu, wszystkie wstępne hipotezy.

Etap drugi polega na zrozumieniu treści, dlatego warto odpowiedzieć sobie na dwa pytania: Jak rozumiem ten tekst? Jak oddziałuje on na mnie? Następnie zaznacz w nim słowa lub fragmenty, które uważasz za bardzo ważne i w ten sposób ponownie zapisz wstępną hipotezę interpretacji. Czyżby się różniła od poprzedniej?

W trzecim etapie skupimy się na analizie tekstu. Warto przeczytać jeszcze raz uważnie tekst. Po przeczytaniu zbadaj w nim stronę formalną tekstu, czyli wszystkie środki poetyckie. Zaznacz wszelkie osobliwości, nazwij je i skomentuj. Są również przydatne pytania, które pomogą Ci zanalizować tekst np.: Jak się zaczyna i kończy tekst? Jakie funkcje czas i miejsce? W jakiej sytuacji znajduje się podmiot liryczny? Jakie są relacje między podmiotem a adresatem? Jak przedstawia się sytuacja liryczna? Jaki gatunek poezji reprezentuje wiersz? Jak można określić pozycję podmiotu lirycznego i czy w tekście znajdują się elementy symboliczne, i jaką rolę pełnią? Jakie znaczenie dla całości ma tytuł?

Czwarty etap jest jednym z najdłuższych. Żeby go zrealizować trzeba przejść sześć ważnych punktów:
1. Powiąż warstwę formalną tekstu ze stroną treściową.
2. Sformułuj zamiar wypowiedzi.
3. Sprawdź pierwszy koncept zrozumienia tekstu.
4. Zapisz zrewidowane rozumienie tekstu: Jakie myśli i skojarzenia wywołał tekst?
5. Rozpatrz tekst w odpowiednich kontekstach.
6. Określ związek między autorem, teksem i czytelnikiem.

Jeśli analizujesz tekst, który powstał w innej epoce, to zwróć szczególną uwagę na to czy tekst jest zrozumiały i aktualny w naszej epoce.
Ostatnim etapem, jest etap zakończenia, czyli interpretacja uogólniająca i zajęcie stanowiska. Musisz tu pamiętać, że musisz przedstawić już ostateczną tezę interpretacyjną. Musi ona wynikać z całości Twoich rozważań. Następnie poszczególnie aspekty, którymi zajmowałeś się do tej pory, oceń z własnego punktu widzenia.

Dla tych, co mają problemy z zapamiętywaniem stworzono zapis w formie krótkiego planu, który może ułatwić nam pracę nad wierszem:
1. Wprowadzenie:
* autor,
* tytuł,
* podstawowe informacje na temat tekstu: rodzaj literacki, gatunek, czas powstania,
temat.
2. Rozwinięcie:
a) Odtworzenie tekstu:
 krótkie, ustrukturyzowane przedstawienie treści.
b) Objaśnienie tekstu:
 możliwe style czytania tekstu w momencie jego powstania i dzisiaj.
3. Zakończenie:
* ocena siły przekazu, budowy i ponadczasowego oddziaływania tekstu, wraz z uzasadnieniem.

Oczywiście każdy może czytać wiersze na swój sposób, jednak pamiętajmy o tym, żeby nie pominąć żadnego elementu, bo każdy jest równie ważny. Mam nadzieję, że chociaż w minimalnym stopniu przybliżyłam wam możliwość odczytywania dzieł literackich. Może to robić każdy, nie tylko humanista a i nawet tym nie przychodzi to zawsze z łatwością. Dla tych co bardziej chcą się wgłębić w temat zapraszam do przeczytania książki Marty Tomczyk: Jak czytać wiersze? W książce znajdziecie wiele ciekawych podpowiedzi oraz wiele lirycznych środków wyrazu, które są niezbędne, gdy zajmujemy się wierszami. Owszem, jest ich dużo, ale powinniśmy znać przynajmniej te podstawowe. Pomogą nam naprawdę zrozumieć dzieło. W osobnym rozdziale znajdziemy wiersze, które posłużą nam do samodzielnego treningu. Z połową z nich na pewno już mieliście styczność. Więc zachęcam do czytania jak i pisanie wierszy, jest to naprawdę wspaniała rzecz kiedy je się rozumie.

Poezja prowadzi od znanego ku nieznanemu.
~ Georges Bataille

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (1):

Sortuj komentarze:

Poezja ma za zadanie bawic , zastanawiac i tworzyc sztuke. ?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.