Wiadomości24 > Moje Trzy Grosze > Opinie > Jak mówić po polsku, a nie po polskiemu

Pozycja materiału w rankingach:

#1754 wg odsłon (dzienny)

1754 miejsce

Dział: Opinie

Ocena: 55pkt

Oceń:

Jak mówić po polsku, a nie po polskiemu

Dodał(a): Joanna Hęciak
2010-02-10 09:18
Odsłon: 16684
Komentarzy: 35

Tagi:

Jesteśmy Polakami, więc powinniśmy posługiwać się językiem ojczystym w jak najbardziej poprawny sposób. Wiele błędów wynika jednak z naszej nieświadomości oraz złych wzorów, m.in. w mediach.

Dokonany tu przeze mnie wybór błędów jest bardzo przekrojowy, jak również z wielu względów ograniczony ilościowo, i wynika z moich długich obserwacji. A jako polonistka z wykształcenia czuję powinność promowania poprawności językowej. Mam nadzieję, że chociaż jednak osoba po przeczytaniu tego artykułu wdroży poprawne formy do swojego codziennego słownictwa.

WZIĄĆ – nie ma tu "ś", a bardzo wiele osób z bliżej niewyjaśnionych przyczyn wciąż mówi "wziąść", a co za tym idzie - również tak piszą. Można wsiąść (np. do autobusu), ale nie "wziąść".

BYNAJMNIEJ - błędnie używane w rozumieniu "przynajmniej", a to zdecydowanie nie to samo. Bynajmniej znaczy tyle, co "wcale, nigdy nie". Zdanie: "Nie przyjdzie, bynajmniej tak powiedziała" jest niepoprawne.

POMARAŃCZA - tak, ten pyszny cytrus jest rodzaju żeńskiego. Mówienie: "zjem pomarańcza" jest błędne, ale wynika z tego, że najczęściej używa się tego rzeczownika w liczbie mnogiej. Pomarańcze (te) to forma, która jest jednakowa, jeśli brać pod uwagę rzeczowniki (ten) pomarańcz - błędny i (ta) pomarańcza. Dlatego też pamiętajmy, że jeśli jemy jedną sztukę, to jest to urocza pomarańczka. Zjem (tę) pomarańczę.

RĘCE I OCZY - odwieczny problem, jak mówić. Jeśli chodzi o ręce, to jedyną poprawną formą jest rękoma. Nigdy w życiu nie wolno powiedzieć "ręcami", lepiej też nie używać formy "rękami". To samo, jeśli chodzi o oczy. Oczyma patrzymy na ten piękny świat. Raczej nie oczami. Na rosole są oka. W sieci rybackiej też.

BUT - i inne rzeczowniki rodzaju męskiego, zwłaszcza jednosylabowe. Problem dotyczy biernika. Dla przypomnienia przypadki w języku polskim to:

Mianownik (kto, co - to jest)
Dopełniacz (kogo, czego - nie ma)
Celownik (komu, czemu - się przyglądam)
Biernik (kogo, co - widzę)
Narzędnik (z kim, z czym - idę)
Miejscownik (o kim, o czym - myślę)
Wołacz (o!)

Powszechne jest mówienie "zawiązałem buta". Jest to błędne. I choć może dziwnie brzmi, to właśnie tak trzeba mówić: wiążę (kogo, co) but, jem kotlet, podlewam kaktus, piekę tort. Natomiast przy przeczeniu zmienia się przypadek i biernik przechodzi w dopełniacz. Wtedy jest: nie wiążę (kogo, czego) buta, nie jem kotleta, nie podlewam kaktusa, nie piekę tortu (a nie torta!).

TĘ - tylko taka forma zaimka "ta" jest dopuszczalna, zwłaszcza w polszczyźnie pisanej. W mówionej jeszcze można używać "tą", ale lepiej mówić jak najpoprawniej, prawda?

W KAŻDYM BĄDŹ RAZIE - typowy przykład kontaminacji, czyli połączenia w całość elementów należących do dwóch różnych związków wyrazowych. W tym wypadku są to "w każdym razie" oraz "bądź co bądź". Nie łączymy tego tak samo jak nie mieszamy alkoholi.

DLATEGO BO - częsty błąd i bardzo przeze mnie zwalczany. Mówimy ALBO "dlatego, że" ALBO "bo", gdyż są to wyrażenia równoznaczne. Jeśli używamy słów "dlatego, bo", to brzmi to mniej więcej tak, jak ostatnio Marcin Daniec powiedział "sądzę iż uważam że gdyż ponieważ bo aczkolwiek". Całkowite masło maślane. Z równie często popełnianych w tym zakresie błędów są też: "cofnąć do tyłu", "akwen wodny", "autentyczne fakty". Tak nie mówimy.

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Joanna Hęciak

Artykuły (19) Galerie (1) Średnia ocen (4.39)

Miejscowość: Warszawa | Kraj: Polska

O mnie: Z wykształcenia polonistka. Z zamiłowania tancerka (salsa, bachata, tango). Amatorka fotografii i kuchni włoskiej.

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Największa liczba odsłon (625)

Dodaj do

Komentarze: 35

Sortuj komentarze:

Autor usunął profil 10.02.2010 13:13

Ocena:

Ja też zwracam uwagę sowim znajomym na takie rzeczy. Zazwyczaj muszę poprawić "tę" i "w każdym bądź razie". Jeszcze nie którzy mają problem z mnie, ciebie na początku zdania. Zamiast tego mówią "Mi się to bardzo podoba".

Komentarz został ukrytyrozwiń

Autor usunął profil 10.02.2010 13:02

Ocena:

5*
Z wielką przyjemnością i świadomością poszerzenia wiedzy (jednak trudnej) w tym zakresie przeczytałem Pani Joanno ten artykuł. Jest jednym z najważniejszych. Zwróciła Pani uwagę na język polski, na ojczystą mowę, czasami tak brukaną w celowych działaniach.

I nieco luźniej

„na dzień dzisiejszy”, „widziałem na własne oczy”, „cofnęłam sie do tyłu”, „w miesiącu lutym” itd.
Potrafią rozbawić te językowe pleonazmy-owe masło maślane.

Albo te reklamy – preparat zabija komara na śmierć; szampon myje włosy aż po same końce itd.

A jeśli chodzi o mnie, jasne że nie uniknę błędów, nie da się. I czasami popełniam. Najczęściej występują pleonazmy w skrótach-płyta CD, podatek VAT, dioda LED. Też tak mówię i a nie raz i napiszę. Wiele też muszę sprawdzić, odnośnie imiesłowowego równoważnika zdań. A nie jest to łatwe.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Anna Koralun 10.02.2010 11:20

Ocena:

5* Bardzo dobry i potrzebny artykuł. Do tych powszechnych błędów dodam jeszcze kilka, wystepujących w mediach. Przede wszystkim akcentowanie przedostaniej sylaby w takich wyrazach jak: Ameryka, matematyka; ubieranie czapki, szalika ( "dzisiaj będzie mróz, radzimy ubrać czapkę i szalik), serdeczne wyrazy współczucia.

Komentarz został ukrytyrozwiń

BARBARA Romer Kukulska 10.02.2010 10:57

Ocena:

Mnie trochę tylko, martwi ;)) słowo "raczej". dla mnie, nie ma ono treści i jest trudne do przetłumaczenia na każdy inny język. Wiem, że pomniejsza wagę wypowiedzi , taka jego rola, mimo wszystko wydaje mi się mało użyteczne, sama unikam tego słowa. (raczy pani zrozumieć ? czy nie? raczej nie raczy ;)))))proszę raczej nie raczyć zrozumieć ;))

Komentarz został ukrytyrozwiń