Jesteś świadkiem przestępstwa? Nie bądź obojętny!

- Nic nie zrobiłem, bo się spieszyłem... bo niby co miałem zrobić... bo oni mieli przewagę - to najczęstsze odpowiedzi na pytanie: - Jak zareagowałeś będąc świadkiem przestępstwa na ulicy? - w ankiecie, którą przeprowadziłem na Krakowskim Przedmieściu w Lublinie.

Większość ludzi boi się zareagować na jakąkolwiek sytuację, w której zagrożone byłoby ich życie lub mienie. A może nie wiedzą oni jak należałoby zareagować w takim momencie? Aby poznać więcej szczegółów dotyczących przestępczości i poznać odpowiedzi na nurtujące pytania, udałem się do oficera prasowego Komendy Miejskiej Policji w Lublinie.

Kradzież i rozbój to nie to samo

Każdy, kto został kiedyś napadnięty na ulicy myślał tylko o jednym: jak wyjść z opresji cało. Nikt nigdy nie zastanawiał się, czy ma do czynienia „tylko” z kradzieżą czy już z rozbojem. A jaka jest między nimi różnica? - Na podstawie art. 287 kodeksu karnego kradzież to zabranie cudzej rzeczy ruchomej w celu przywłaszczenia. Grozi za nią kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat - tłumaczy Magdalena Jędrejek z Zespołu ds. Komunikacji Społecznej Komendy Miejskiej Policji. - Rozbój natomiast, wg art. 280 kodeksu karnego, to kradzież z użyciem przemocy lub groźby natychmiastowego jej użycia wobec ofiary. Kara pozbawienia wolności za rozbój wynosi od 2 do 12 lat.

Niezależnie od tego, z jakim rodzajem przemocy spotyka się nieprzygotowany przechodzień, jego zachowanie powinno być podobne.

Żmudne procedury

- Wolałem oddać im telefon, bo mieli przewagę. Z takimi się nie zaczyna - wspomina 16-letni Tomek, który został niedawno okradziony. Przestępcy zaczekali, aż wokół Tomka nie będzie świadków, podeszli i kazali mu oddać telefon. Chłopak udał się natychmiast na najbliższy komisariat. Droga zajęła mu ok. 15 minut, tam 3 godziny procedur, gdyż była akurat zmiana dyżuru [zazwyczaj procedury są dużo krótsze – przyp. autora], a dodatkowo zgłoszenie do sieci komórkowej – 1 godzina.

- W takich wypadkach najważniejszy jest czas - mówi Magdalena Jędrejek. - Im szybciej przestępstwo zostanie zgłoszone, tym lepiej. Poszkodowany powinien poprosić jakiegoś przechodnia, sprzedawcę czy pierwszą napotkaną osobę o wezwanie policji. Dzięki temu policja może natychmiast spisać notatkę z miejsca zdarzenia, w której opisuje się sprawców i ewentualnych świadków. Następnie patrol policyjny oraz poszkodowany penetrują okolice zdarzenia, najczęściej nieoznakowanym samochodem. Często to właśnie wtedy udaje się zatrzymać sprawców.

Jak się okazuje obecność świadków jest bardzo istotna na miejscu zdarzenia. To właśnie oni potrafią dodać istotne szczegóły, opisać sprawcę, a czasami zdarza się, że jeżdżą razem z patrolem przez kilka godzin. Niestety, bardzo często przechodnie udają, że nie dostrzegają tego, co dzieje się obok lub (jak w przypadku Tomka) po prostu ich nie ma.

Autopsja

Pamiętam dokładnie dzień, w którym to ja zostałem napadnięty. Był czerwiec, słoneczne popołudnie. Wracałem właśnie ze szkoły – Gimnazjum nr 16 przy ul. Poturzyńskiej (osiedle Chopina). Już z oddali widziałem dwóch chłopców, którzy rozchodzili się na obrzeża chodnika i schodzili z powrotem do środka. Tworzyli swoistą sieć, w którą wpadłem ja. Przeszedłem między nimi normalnie, gdy usłyszałem:
- Masz pieniądze? - Nie - odpowiedziałem i poszedłem dalej.

Dogonili mnie kilkanaście metrów dalej, przy al. Kompozytorów Polskich. Jeden zaszedł mi drogę z przodu, drugi z tyłu. Ten z przodu pokazał nóż. Nie pamiętam jak wyglądali, ani dokładnie, co dalej się działo. Wiem, że chłopak z tyłu przeszedł do przodu, powiedział coś, chyba żeby dać mi spokój, a ja w tym czasie odwróciłem się i uciekłem. To był najszybszy bieg w moim życiu. Adrenalina i strach robią swoje i nie potrzeba tutaj badań naukowych, które to potwierdzą. Całego incydentu nikomu nie zgłosiłem. Możliwe, że udało mi się uciec tylko dlatego, że w okolicy pojawili się ludzie...

Zgłoszenia są niezbędne

- Każde przestępstwo, choćby najdrobniejsze, a nawet usiłowanie dokonania przestępstwa należy zgłaszać – mówi Magdalena Jędrejek. - Jeżeli dowiemy się, co dzieje się na ulicach, możemy wysłać dodatkowe patrole w niebezpieczne rejony.

Większość z nas uważa, że nie ma sensu zgłaszanie przestępstwa, które polega na wymuszeniu kilku złotych, starego telefonu lub innej niewartościowej dla ofiary rzeczy. Jednak warto pamiętać, że dzisiaj kilka groszy, jutro telefon, samochód, a potem życie, które jest bezcenne. Mało kto wie, że czynności mające na celu znalezienie przestępcy są podejmowane nawet wtedy, gdy zeznania nie złoży ofiara, a jedynie świadkowie. A sami świadkowie przestępstw i innych incydentów są często poszukiwani, również za pomocą mediów, gdzie zamieszczane są rysopisy i portrety pamięciowe przestępców.

Najniebezpieczniejsze miejsca

Kradzieże i rozboje zdarzają się w przeróżnych miejscach. Najczęstsze z nich to: targowiska, dworce PKS, przystanki MPK, przejścia dla pieszych. W Lublinie niebezpieczne są okolice alei Tysiąclecia i Racławickich. Najwięcej (bo aż 39%) kradzieży kieszonkowych oraz tzw. „wyrw” torebek, portfeli itp. przedmiotów ma miejsce na terenach otwartych (np. wymienione wcześniej targowiska), w piątek, w godzinach popołudniowych.

Sprawcami są z reguły młodzi mężczyźni (17-25 lat) i osoby nieletnie, a ofiarami kobiety. Rozboje zdarzają się w podobnych godzinach. Sprawcy tego typu czynów często są pod wpływem alkoholu. Z rozbojami najcześciej mamy do czynienia na dyskotekach, w miasteczkach akademickich, kompleksach handlowych oraz osiedlach. Ofiarami są przede wszystkim mężczyźni, poruszający się pojedynczo. Sprawcy to w 95% mężczyźni.
Pocieszający jest fakt, że ilość kradzieży i rozbojów w ciągu ostatnich dwóch lat zmalała. Tendencję spadkową zauważa się też porównując styczeń i luty 2006 i 2007.

Co robić...?

Co należy robić będąc świadkiem przestępstwa? Przede wszystkim nie wolno narażać swojego zdrowia i życia, lecz nie wolno także być obojętnym. Nie wiem jak ja zareagowałbym widząc przestępstwo. - W takiej sytuacji najlepiej jest zadzwonić na policję - radzi Magdalena Jędrejek. Połączenie jest bezpłatne, a będący na linii dyżurny poradzi, co robić w konkretnej sytuacji. Jeżeli widzimy, że przestępcy oddalają się z miejsca przestępstwa, możemy podążyć dyskretnie ich śladem, informując o tym dyspozytora policji”. Jeżeli nie będziemy pomagać sobie wzajemnie, to przestępczość będzie zawsze zagrożeniem i przeszkodą w wychodzeniu z domu późną porą.

Ważne jest, by mieć pełne zaufanie do policji. Warto pamiętać, że błędna ocena sytuacji (np. zgłoszenie kłótni przypominającej bójkę) nie jest karalna w żaden sposób. Tak jak w medycynie mówi się, że lepiej zapobiegać niż leczyć, tak samo w sprawach kryminalnych: lepiej zgłaszać wcześniej, niż zostać napadniętym. Kontakt z policją to jedyna skuteczna metoda walki z drobną przestępczością. Istotną rolę odgrywa tu nie tylko ofiara, która jest często zastraszana, lecz nade wszystko świadek. Będąc świadkiem, zechciej pomóc...


OD REDAKCJI. Tekst powstał blisko pół roku temu i został nagrodzony (pierwsze miejsce) w konkursie na reportaż organizowanym przez III LO w Lublinie. Patronem wydarzenia był lubelski oddział Gazety Wyborczej. Zgodnie ze słowami autora tekst nie był publikowany dotychczas w żadnych mediach.