Kanony piękna. Kilka słów o symetrii

Dodał(a): Sylwia Legutko
2012-02-10 15:04
Odsłon: 1197
Komentarzy: 5

Tagi:

Symetria jest wszechobecna. To jedna z cech kojarzona z pięknem niezależnie od kultury i miejsca na świecie. Wszystko co symetryczne fascynowało ludzi od stuleci.

Za wyjątkowo ładne uważamy osoby o symetrycznej budowie ciała. Unnur Birna Vilhjálmsdóttir - Miss World 2005. / Fot. Sylwia Legutko

Człowiek od niepamiętnych czasów stara się owładnąć myślą porządek, piękno i doskonałość poprzez symetrię. Już w starożytności Arystoteles twierdził, że piękne jest to, co jest symetryczne, a Platon przyjmował zasady symetrii jako podstawę do zrozumienia świata. Lubimy symetrię, bo wnosi ona właściwe proporcje w nasze życie. Słowo symetria wywodzi się z Grecji i oznacza mierzyć, rachować. Grecy piękno utożsamiali z ładem, harmonią, regularnością i prawidłowością, a podział na trzy uważali za doskonały, ponieważ żaden element

Symetria fotografii, to przyjemność wizualna, synonim proporcjonalności. / Fot. Sylwia Legutko

wówczas nie wypada, ani nie dominuje. Najwcześniejsze zabytki sztuki i architektury są symetryczne. Narodem, szczególnie zamiłowanym w symetrii byli Sumerowie. Ich płaskorzeźby nie naśladują wiernie natury, tu zasadą nadrzędną było zwierciadlane odbicie. Tak zwana symetria przybliżona – odbicie lustrzane. W przeszłości powstały miasta o symetrycznym układzie budowli. Budowane były zwykle na planie koła, krzyża lub kwadratu oraz liczne

Zamek w Malborku - jego forma architektoniczna wyraża gotyckie dążenie do równowagi i harmonii. / Fot. Sylwia Legutko

zasady projektowania dotyczące symetrii i proporcji w architekturze. Ciągle zadajemy sobie pytanie, czy symetria jest przejawem geniuszu natury, czy świadectwem geniuszu intelektu? - jednoznacznej odpowiedzi tu nie ma.

Człowiek i większość zwierząt mają tylko jedną płaszczyznę symetrii jest to symetria przybliżona, która została wykształcona w drugim stopniu przez ewolucje. / Fot. Sylwia Legutko

W królestwie zwierząt symetria też odgrywa dużą rolę. Poroże saren, jeleni czy reniferów, to nie tylko wspaniała oręż, ale także wizytówka ich zdrowia. Jeżeli w czasie kształtowania się poroża zwierzę słabo jadło lub chorowało nie ma mowy by wyrosło mu ono symetryczne. Takie rogi ma tylko ten, który ma dobre geny. Symetria daje przewagę biologiczną, przesądza o atrakcyjności. Naukowo udowodniono, że niekorzystnie na symetrię wpływa stres.

Cytryna posiada wiele symetrii. / Fot. Sylwia Legutko

Symetria jest dowodem na zdrowe geny. Regularność rysów twarzy oznacza lepszy stan zdrowia i silnie oddziałuje na postrzeganą atrakcyjność. Twarz owalna uważana jest za idealną, ponieważ jest najbardziej proporcjonalna. Grecy stwierdzili, że jest zależność między symetrią twarzy, a większą sprawnością umysłu. Symetryczna budowa ciała częściej predysponuje do zajmowania dominujących pozycji w ludzkich społecznościach. Czasem symetria po prostu pomaga żyć.

W literaturze występuje kunsztowna logiczna symetria. Wykazuje ją wierszowana forma literacka określana

Owoce niekiedy mają nieskończenie wiele płaszczyzn symetrii, ale banan tylko jedną. / Fot. Sylwia Legutko

jako tak zwane raki, znana od czasów antyku. Za twórcę tego gatunku w literaturze uważa się greckiego poetę Sotadesa. Urok zdań, czy nawet większych form wypowiedzi, brzmiących w obie strony tak samo, podziwiamy i dziś. Przypisywano im nawet magiczną siłę, na przykład słowo „ABRAKADABRA” - często umieszczane na amuletach. Raki w polszczyźnie tworzył Kochanowski, ale mistrzem był Tuwim. Symetryczne bywają też wielkie litery w alfabecie polskim, czasem mają więcej niż jedną oś symetrii, np H, I, O, X.