Kirkut Beth Ha Kworet w Krynkach

Współautorzy:
Leszek Lubicki

Dodał(a): Mira Giza
2009-11-04 14:01
Odsłon: 2716
Komentarzy: 4

Tagi:

Ślady kilkusetletniej obecności Żydów w Krynkach (woj. podlaskie) są widoczne do dnia dzisiejszego. Jednym z nich jest kirkut Beth Ha Kworet, do zobaczenia którego zapraszamy.

Cmentarz żydowski w Krynkach odwiedzamy w sobotnie popołudnie. Pogoda nie sprzyja nam zupełnie. Jest pochmurno i deszczowo i choć aura nie zachęca do podróży, to jednak jedziemy.

Wjeżdżamy samochodem na wyjątkowo wąską dróżkę i parkujemy ze świadomością, że naruszamy czyjąś własność. Umieszczona przy drodze tablica informuje, że nieopodal znajduje się jeden z największych i najlepiej zachowanych cmentarzy żydowskich na Białostocczyźnie.

Żydzi zostali sprowadzeni do Krynek w XV wieku w celu rozwinięcia handlu i rzemiosła. Na mocy przywileju nadanego im przez króla Jana Kazimierza w dniu 12 stycznia 1662 roku otrzymali zgodę na założenie tutaj własnego cmentarza. Obecnie w skład kirkutu wchodzi bardzo zniszczony "cmentarz stary" z XVII i XVIII wieku oraz dobrze zachowany "cmentarz nowy".

Podążamy zarośniętą ścieżką, by po kilku minutach dotrzeć do nowszej części cmentarza. W ten pochmurny i mglisty dzień widoczne na zboczu porozrzucane gdzieniegdzie pochylone macewy wyglądają smutno, ale godnie. Niekorzystne warunki pogodowe mają także swoją dobrą stronę, stwarzają wyjątkową atmosferę i nastrajają melancholijnie, choć akurat niezbyt sprzyjają fotografowaniu. Ale cóż robić, od domu prawie 400 km, więc na rychłą powtórkę nie ma co liczyć.

Odnowiony nagrobek. / Fot. Leszek Lubicki

Przechadzamy się po cmentarzu i wypatrujemy ukrytych wśród traw nagrobków. Na niektórych widać umieszczone kamyczki, które są dowodem obecności tutaj modlących się za zmarłych. Do najstarszej części cmentarza nie udaje nam się jednak dotrzeć, gdyż pozarastała ona krzewami, a ukryte wśród traw dziury i wykopy grożą połamaniem nóg. Upływający czas, a przede wszystkim wydarzenia II wojny światowej nie oszczędziły kirkutu, kiedy to dużą część macew wykorzystano do budowy mleczarni, a kaplice cmentarne tzw. Ohele zostały zniszczone przez okupanta. Zresztą po wojnie cmentarz ulegał dalszej dewastacji, gdyż ocalałe z zawieruchy wojennej płyty nagrobne, wykonane z marmuru i granitu rozkradziono. Ponoć wśród zachowanych na "cmentarzu starym" z zatartymi ze starości napisami macew udało się zidentyfikować nagrobki pochodzące z lat 1755-1799. Natomiast na cmentarzu "nowym" znajduje się obecnie około 2000 macew i 16 betonowych nagrobków oraz dwie zbiorowe nieoznakowane mogiły z II wojny światowej.

Napotkany przechodzień mówi nam, że od kilku już lat grupa młodych ludzi zajmuje się porządkowaniem najnowszej części kirkutu. Uważa się, że w przeszłości macewy były barwione, stąd też i tutaj można dostrzec próbę przywrócenia ich świetności, gdyż zauważamy, że napisy na niektórych nagrobkach są pięknie odnowione kolorowymi farbami.

W oddali cmentarz prawosławny. / Fot. Leszek Lubicki

Po powrocie wyczytujemy w jednej z gazet, że Ci młodzi ludzie zajmujący się od lat cmentarzem żydowskim w Krynkach działają w ramach projektu "Śladami opowieści z przeszłości Podlasia" realizowanego przez Stowarzyszenie na Rzecz Ziemi Podlaskiej Drumla. Oby jak najdłużej byli w Polsce ludzie z pasją, dbający o dziedzictwo kulturowe naszego kraju.

Spoglądamy jeszcze na sąsiednie wzgórze, na którym znajduje się cmentarz prawosławny. Ile to historii ludzkich, ile tragedii, ile radości czy smutków tak różnych kultur kryje się na tych pokrytych nagrobkami wzgórzach.

Zapraszamy do obejrzenia fotoreportażu z kirkutu w Krynkach w formie fotokastu link.

Zobacz także: