Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

785 miejsce

Kraj Basków. Historia, tradycja, formy i kolory

Jak dostrzec wszystkie jego oblicza, zrozumieć jego wspaniałą złożoność? Kraj górski, szeroko otwarty na ocean, zamieszkały przez lud mówiący dziwnym śpiewnym językiem. Kraj o jasnych domach z czerwonymi, zielonymi lub błękitnymi okiennicami.

Dom baskijski w regionie le Laboure. / Fot. http://fr.wikipedia.org/wiki/Fichier:Ahetze_Harrieta.JPGWczesne dzieje Basków, żyjących po obydwu stronach granicy francusko-hiszpańskiej, owiane są tajemnicą. Rzymskie dokumenty wspominają o Waskonach, zajmujących ziemię od rzeki Ebro po Pireneje. Prawdopodobnie osiedlili się tutaj w VI wieku naszej ery, a w X wieku przyjęli chrzest. Byli niepokojeni przez Wizygotów, Franków, Normanów i Maurów. Udało im się zachować autonomię aż do rewolucji francuskiej.

Po północnej stronie Pirenejów Kraj Basków był częścią Akwitanii. Stała się ona wianem księżniczki Eleonory Akwitańskiej po jej ślubie z Henrykiem II Plantagenetem. Ziemie te od XII do XV wieku weszły w posiadanie Anglików.
Część francuska, pięć razy mniejsza od hiszpańskiej, składa się z trzech prowincji: le Labourd, Dolna Nawarra oraz la Soule.

Wszystkie trzy prowincje historyczne istniały już w średniowieczu. Należący początkowo do diuka de Guyenne, a później do króla Anglii, Labourd został posiadłością domeny królewskiej w 1450 roku. W 1449 roku Soule przechodzi z rąk korony angielskiej w posiadanie wicehrabiego Béarn, a w 1620 roku zastaje przyłączony do królestwa Francji. W tym samym roku przyłączono do Francji Dolną Nawarrę.

Obecnie Kraj Basków to Hegoalde - wybrzeże południowe, czyli hiszpański region autonomiczny, składający się z prowincji: Álava, Guipúzcoa i Vizcaya (po baskijsku Araba, Gipuzkoa i Bizkaia) oraz hiszpańska Nawarra. Francuska część Kraju Basków stanowi zachodnią część departamentu Pireneje Atlantyckie. Leży nad zatoką Biskajską. Nazywany jest Iparralde - wybrzeże północne po baskijsku. W Hiszpanii żyje około dwa miliony Basków, we Francji ponad 200 tysięcy, a około siedem milionów na emigracji.

Francuską część Kraju Basków można też podzielić na dwie strefy. Wybrzeże baskijskie od Bayonne do Hendaye: ta strefa jest gęsto zaludniona. Jest tu jednak mało baskofonów. Główne dochody pochodzą z turystyki i wczasów w tutejszych kurortach - kąpieliskach, przemysłu i rybołówstwa. Wewnętrzną rolniczą słabo zaludnioną część Kraju Basków stanowią niezbyt wysokie góry. Hoduje się tu owce i krowy. Żyje tu aż 61 proc. mieszkańców, mówiących po baskijsku.

Utworzenie specyficznego „departamentu baskijskiego”, z własnymi instytucjami, Radą, Izbą Rolniczą jest częścią żądań części tutejszych mieszkańców, często podsycanych przez lokalnych polityków. Celem nacjonalistów baskijskich jest połączenie Iparralde i Hegoalde w jeden kraj, jeden naród, Kraj Basków, Euskal Herria. Niektóre ugrupowania takie jak Batasuna żądają niepodległości, inne na przykład PNB prawa Basków do decydowania o nich samych i ich przyszłości.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (9):

Sortuj komentarze:

Znawca
  • Znawca
  • 21.12.2011 16:04

Witam
Szanowna autorko.
Przedstawiam link pod którym znajdzie Pani wiedzę o Baskach.


http://haritz.org/index1.php?lang=pl


W świątecznym nastroju pozdrawiam.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dziekuję i czekam na więcej.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Drogi Znawco,
Rozczarował mnie Pan. Miałam nadzieję na poważną merytoryczną dyskusję. Mam jednak nadzieję, że napisze Pan artykuł, w którym przedstawi Pan swoją wersję popartą poważniejszymi źródłami. Jedynie portal wiedzy przedstawia ściślejsze informacje, ale trzeba je zrozumieć. Żadna z teorii nie została potwierdzona. Ciekawe były badania krwi, ale zabroniono ich kontynuacji.

Baskijski językoznawca z uniwersytetu w Bilbao Jorge Alonso opublikował pracę chyba w 1997 roku, w której twierdzi, że baskijski jest pokrewny etruskiemu.

Poniżej zamieszczam notatki z których zrezygnowałam w tekście, ponieważ w moim artykule chciałam napisać o tym , co wiem i co widziałam.

Kraj Basków zamieszkuje lud o zagadkowym pochodzeniu. Język Basków nie należy do rodziny języków indoeuropejskich i nie wiadomo, z jakimi był spokrewniony. Jest unikatowy na naszym kontynencie. Był używany na Półwyspie Iberyjskim, zanim dotarły tam języki indoeuropejskie. Odmienność baskijskiego powodowała snucie najdziwniejszych domysłów. Uważano go za najstarszy język świata. Uczeni kojarzyli go z gruzińskim. Inni uważali, że jest rdzennie iberyjski. Brakuje źródeł pisanych dla najdawniejszego okresu historii euskara, gdyż dopiero w XVI wieku pojawiają się baskijskie teksty pisane. Według najnowszych badań Jorge Alonso z końca XX wieku, baskijski jest pokrewny etruskiemu i można tłumaczyć etruskie teksty za pośrednictwem baskijskiego. Oba języki miałyby wykazywać pokrewieństwo z językami berberyjskimi z Afryki Północnej.
Baskijski oparł się latynizacji, arabizacji i romanizacji, przeżywał ciężkie chwile za czasów dyktatury frankistowskiej, która w imię jedności Hiszpanii tępiła języki mniejszości narodowych. Obecnie podejmuje się liczne działania, by zachować język baskijski, który stał się językiem ludności wiejskiej narażonym na wymarcie.

Komentarz został ukrytyrozwiń
Znawca
  • Znawca
  • 29.11.2011 17:26

@Krystyna Nita
Szanowna Pani o baskach czytałem na przełomie lat 70-80. Tytułów i autorów nie pamiętam ale pozostało mi w pamięci wiele o tym narodzie. Dlatego nie mogę zgodzić się z Panią gdy pisze Pani nie prawdę. Nie mam za wiele czasu by zająć się tym tematem, czy pisać artykuł. Dlatego podaję Pani kilka linków na szybko w których fragmentarycznie ale z dużą dozą prawdziwości mówi się o Baskach.

http://medioznawcza.pl/articles.php?article_id=46
http://www.travelforum.pl/mini-przewodnik-po-hiszpanii/3447-baskowie-kim-s-o-co-walcz.html
http://www.zgapa.pl/zgapedia/Baskowie.html
http://portalwiedzy.onet.pl/68590,,,,baskowie,haslo.html

Pozdrawiam

Komentarz został ukrytyrozwiń

Pani Krystyno, dziękuję za kolejną porcję ciekawych informacji.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Czy byłby Pan uprzejmy podać mi "namiary" na źródła, na które się Pan powołuje?

Komentarz został ukrytyrozwiń
Znawca
  • Znawca
  • 28.11.2011 19:38

Szanowna autorko
Zapewniam, że dzieje najwcześniejsze Basków zaczynają się dużżżżo wcześniej niż Pani to podaje i nie są owiane tajemnicą. Choć Baskowie nie zostawili po sobie tekstów pisanych, bo nie znali pisma. To Grecy o nich wspominają w swych tekstach dużo wcześniej jako o starej kulturze. Doceniam wysiłek ale chyba trzeba trochą więcej wysiłku by zrobić coś do końca i poprawnie. Bo inaczej wypacza się i zniekształca wizerunek zacnej kultury.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Drogi Panie,
Pisząc moje teksty sprawdzam wszystkie szczegóły we francuskich opracowaniach. Na końcu podałam źródła.
Piszę o francuskiej części Kraju Basków, bo tę część znam. Byłam kilka razy na krótkich wycieczkach w hiszpańskich miasteczkach, ale nie czuję się na tyle kompetentna, aby o nich pisać.
Nie chcę też pisać o ETA i innych organizacjach, bo nie mam wystarczającej wiedzy. Będąc w Hiszpanii widziałam demonstracje. Grupa Basków protestowała przeciwko uwięzieniu ich ziomka za zamach terrorystyczny, w którym ktoś poniósł śmierć.
Moje francuskie koleżanki skomentowały to krótko: dla nich jest on bohaterem, a dla rodziny ofiary jest zwykłym mordercą.
Piszę o tym, co mnie zaskoczyło, o czym się dowiedziałam i o tym, czego nie znajdziemy w polskich opracowaniach.
Jakiś czas temu przez tydzień gościłam u siebie Baska, wicedyrektora zaprzyjaźnionej szkoły. Jego opowieści były fascynujące. To on podkreślał ciągle rolę domu dla każdego Baska. To on opowiadał o tym zakątku inaczej niż robią to reklamy.
Mówił mi też, że jeszcze całkiem niedawno w więzieniu w Bayonne, całe piętro było przeznaczone dla ojców i braci za związki kazirodcze. W tradycji Basków podobno to było częste zjawisko. Tłumaczyli to tym, że dziewczyna powinna odbyć stosunek z kimś, kto ją naprawdę kocha. Nie znalazłam w literaturze potwierdzenia tych praktyk.

Dziękuję za listę miejscowości do zwiedzenia. Mam nadzieję, że kiedyś tam dotrę.
Wszystkie moje wyjazdy do Kraju Basków były podróżami służbowymi. Nie bardzo mogłam układać sama trasy wycieczek. Bardzo się jednak starałam, aby każdą wolną chwilę poświęcić na poznawanie tego regionu.
Mam zamiar napisać jeszcze o miastach, które zwiedzałam. Wybaczy Pan, zrobię to jednak po swojemu:)

Komentarz został ukrytyrozwiń
kukuxumusu
  • kukuxumusu
  • 28.11.2011 12:54

Pani Krystyno, jak zwykle Pani artykuły urzekaja głeboką znajomością tematu, ale czy aby nie są tylko ściągniete z francuskich opracowań. Ja myślę, że to forum nie jest po, to aby wnikać w szczegóły np. wiejskiego budownictwa baskijskiego, ale żeby podać czytelnikom, krótki i jasny obraz omawianego zagadnienia.
Jako że kiedyś wędrowałem po kraju Basków, tych których to interesuje zachęcałbym aby zacząć od Durango i jego okolić. To miasto, a właściwe miasteczko to serce Kraju Basków i ETA czyli organizacji o Basków niezależnośc walczącą. Proszę się nie zdziwić, kiedy nie będziecie tam witani z uśmiechem. Oczywiście należy odwiedzić Bilbao z jego Guggenheim Muzeum, symbolem współczesności w sercu starego miasta i San Sebastian z concha czyli przepiękną atlantycką plażą, którą to miasto po prostu zamyka w swych ramionach.
Kukuxumusu to nieoficjalne hasło bojowe Basków, czy wiecie co to znaczy?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.