Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

654 miejsce

Król Stanisław August Poniatowski - troskliwy mecenas czy zdrajca?

Sylwetka Stanisława Augusta Poniatowskiego po dziś dzień budzi wiele kontrowersji. Przez jednych uważany za zdrajcę ojczyzny i pachołka Rosji, przez drugich doceniany jako mecenas sztuki, który był bezradny wobec sytuacji międzynarodowej.

Sonda

Jakim królem był Stanisław August Poniatowski?

Spuścizna Sasów


Król Poniatowski w stroju koronacyjnym / Fot. Marcello BaccarelliGdy 5 października 1763 roku August III odszedł z tego świata, sytuacja w Rzeczpospolitej prezentowała się bardzo niekorzystnie. Władca, który nigdy nie lubił Polski, której interesy podporządkowywał dobru prawdziwej ojczyzny, jaką była dla niego Saksonia, zapewnił Polsce czas pokoju, ale i politycznej bylejakości, ponieważ, jak słusznie zauważa Norman Davies w Bożym Igrzysku: nie miał żadnej prawdziwej władzy i nie miał też ochoty sprawdzać, czy ją ma, czy nie, co było spowodowane tym, że poglądy drugiego elektora-króla przyrównywano do budyniu: miękkie słodkie, bezwładne.
Sytuację w kraju najlepiej obrazują ówczesne powiedzenia, takie jak „Polska nierządem stoi” czy wymyślony przez Francuzów termin „anarchia polska”. Rzeczpospolita Obojga Narodów w Europie znaczyła tyle co nic.

Mocarstwa zachodnie – Anglia i Francja nie przejawiały większego zainteresowania losami Polski. Anglikom zależało wyłącznie na zachowaniu w Europie równowagi sił, co w praktyce oznaczało, że byli przeciwni pochłonięciu Rzeczpospolitej przez jedno z mocarstw, jednak nie mieli nic przeciwko rozbiorom na rzecz kilku krajów. Francuzi natomiast, którzy wcześniej próbowali nawiązać z Polską sojusz przeciwko Habsburgom, musieli zarzucić pomysł ze względu na konflikty Polaków ze Szwedami i Turkami, którzy to również mieli wejść w skład układu. Ostatecznie jednak Francja zmieniła politykę zagraniczną – jej nowym rywalem stały się Prusy, przeciw którym zawiązała się koalicja z Austrią i Hiszpanią. Jedynymi krajami, które obchodziła sprawa polska były Austria, Prusy i Rosja, którym na rękę było utrzymanie wewnętrznego chaosu w Polsce, który stopniowo coraz bardziej osłabiał kraj.

Po trwającej ponad 60 lat epoce saskiej Rzeczpospolita na gwałt potrzebowała przemian politycznych. Pierwszą z nich miał być wybór króla-Polaka. Mające duży wpływ na losy państwa polskiego Prusy i Rosja zawarły porozumienie, w myśl którego oba mocarstwa doprowadzą do elekcji wspólnego kandydata. Mocarstwa zdecydowały się poprzeć Stanisława Antoniego Poniatowskiego, który piastował wówczas urząd stolnika litewskiego.

Kandydat na króla doskonałego.


Warto przyjrzeć się niezwykle interesującej sylwetce zaledwie 32-letniego przyszłego króla Rzeczpospolitej. Pochodzący po kądzieli z bardzo wpływowej rodziny Czartoryskich Stanisław dzięki licznym zabiegom ze strony rodziców został bardzo dobrze wykształcony, o czymś niech świadczy znajomość aż sześciu języków obcych (angielskiego, francuskiego, łaciny, niemieckiego, rosyjskiego oraz włoskiego), zamiłowanie do przyrody, geografii, matematyki czy fizyki oraz oczywiście do literatury. Pomimo młodego wieku Stanisław miał już bardzo duży bagaż doświadczeń, które nabył w czasach młodości podczas licznych podróży po Europie, na które został wysłany przez ojca w wieku lat zaledwie szesnastu.

Młody Poniatowski w czasie swoich wojaży zwiedził Niderlandy, w których zafascynowała go sztuka Rubensa, Berlin, w którym poznał sir Karola Hanbury’ego Williamsa – brytyjskiego dyplomatę, który, jak się później okazało miał duży wpływ na jego dalsze losy, a także Francję, gdzie dzięki pomocy przyjaciółki rodziny, pani Geoffrin dostał się na paryskie salony, zyskując możliwość poznania takich ludzi jak Diderota, Karola Monteskiusza; i wreszcie Londyn, w którym poza sztukami Szekspira w pamięć przyszłego króla zapadł ustrój i życie polityczne Brytyjczyków. Mający już pewne doświadczenie w krajowej polityce, a raczej w jej bałaganie i bezmyślności, Poniatowski postanowił sobie przenosić zachodnie wzorce do Rzeczpospolitej.

Niezwykle ważnym momentem, nie tylko dla kariery Stanisława, ale jak się okazuje dla losów całego państwa polskiego, był pobyt młodzieńca w Petersburgu, gdzie oficjalnie miał być sekretarzem Williamsa, a nieoficjalnie – dbać o interesy Czartoryskich i ich akceptację w Rosji. Poniatowski nad Newą oszałamiającej kariery politycznej nie zrobił, za to powiodło mu się w miłości – nawiązał romans z Katarzyną Aleksiejewną, przyszłą carycą, z którą miał nawet nieślubną córkę. To właśnie Katarzyna II postanowiła uczynić swojego byłego kochanka królem Rzeczpospolitej po to, aby uczynić sąsiednie państwo całkowicie podległe Rosji.

Najmniej kłopotliwa elekcja w dziejach Rzeczpospolitej


Kiedy do Polski wkroczyła rosyjska armia, stało się jasne, że król może być tylko jeden. „Jak zauważył sam zwycięzca, była to najmniej kłopotliwa elekcja w dziejach Rzeczpospolitej.” Rządy Stanisława Augusta Poniatowskiego miały się jednak okazać zupełnie inne, niż sobie to wszyscy wyobrażali – zarówno Polacy jak i Rosjanie nie zakładali takiego sprawowania władzy przez młodego urzędnika. W ostatecznym rozrachunku te trzy dekady są tak trudne do oceny, że można śmiało postawić tezę, iż Stanisław August Poniatowski jest najbardziej kontrowersyjnym królem w całej polskiej historii i nie w sposób podsumować jego panowania zdecydowanie na plus bądź na minus.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (6):

Sortuj komentarze:

Historię piszą historycy i to oni dokonują ocen. Zwycięzców się nie osądza, natomiast Stanisław August był przegranym. To fakt. po prostu całą grę przegrał. Sobieski wygrał pod Wiedniem, lecz też słabo wykorzystał swoje zwycięstwo. Myślę, że nam jest trudno to politycznie ocenić na podstawie faktów , które niestety nie są korzystne dla Króla Stasia.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jestem zdania, ze był tylko marionetką, a marionetek się nie ocenia bo nie maja wpływu na własne decyzje.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Od samego początku prowadził swoje interesy, a państwo polskie było tylko instrumentem do ich realizacji. Stąd moje pytanie o zdradzie i zdziwienie zarazem... Czego od takiego gościa można było się spodziewać? Pilnowania polskich interesów? Żałosne! Pilnował... W miarę swoich potrzeb i umiejętności.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Był bankrutem, zadłużonym u carycy. Zdradził, przystępując do Targowicy. Zdradził po wielokroć, gdyż uprawomocnił rozbiory. Stały się one pod względem formalny prawnie obowiązująca rzeczywistością.
Nabrały wymiary prawa międzynarodowego!
W tym roku mieliśmy Rocznicę Targowicy ( link ).
Żadne elity o tym narodowi nie napomknęły. A chłop ciemny, jak w 1792, pełen wiary w pachnącą elegancję ...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Co to za alternatywa w tytule? Czyj zdrajca? Kogo zdradził?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Przepraszam. Nie wiem jak najgrzeczniej zapytać. Czy ten tekst był moderowany?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.