Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

3251 miejsce

Krótka historia Muzeum Narodowego w Warszawie.

Chwilę temu Muzeum Narodowe w Warszawie obchodziło swoje 152 urodziny, a my tymczasem przypominamy jego historię.

 / Fot. MNWWojny i rozbiory Polski pozbawiły nasz kraj dziedzictwa gromadzonego przez wcześniejsze pokolenia. Mimo to, gdzieś pomiędzy kongresem wiedeńskim a powstaniem listopadowym król Stanisław August przy współpracy z Antonim Brodowskim stworzył Wydział Sztuk Pięknych Uniwersytetu Warszawskiego.
Po klęsce powstania, nastąpiło wielkie zahamowanie wszelkich inicjatyw i przemysłu, Wielka Emigracja pozbawiła państwo całego twórczego pokolenia, nastąpiła również likwidacja Uniwersytetu Warszawskiego, a co za tym idzie i Wydział Sztuk a zgromadzone tam zbiory wywieziono do Rosji.


Wiele lat pracy zajęło takim ludziom jak Aleksander Wielkopolski aby ówczesna administracja Królestwa Polskiego zgodziła się na uruchomienie wielu instytucji w tym Towarzystwo Zachęty Sztuk Pięknych i Muzeum Sztuk Pięknych ( 1862 rok). Muzeum pozostawało w gestii rządu, a jego fundusze pochodziły z kasy państwowej, również rząd decydował o przyznawaniu siedzib, sprawy programowe i opiekę nad zbiorami pozostawiono w polskich rękach. Towarzystwo Zachęty było natomiast inicjatywą obywatelką i utrzymywało się ze składek członkowskich, a jego zarząd złożony był w połowie z artystów i miłośników sztuki, a rosyjski prezes z nadania władz taktownie pozostawiał kierowanie Towarzystwem polskiemu wiceprezesowi.
Instytucje te różniły się charakterem i obszarem zainteresowań, ale to ich działalność i dorobek złożyły się na dzisiejsze Muzeum Narodowe.


Na mocy ustawy o wychowaniu publicznym w Królestwie Polskim powołano Muzeum Sztuk Pięknych oraz określono ramy organizacyjne placówki podległej Komisji Rządowej Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego. Muzeum kierować miał dyrektor honorowy, który zatrudniał pobierającego stałą pensję kustosza, pełniącego zarazem obowiązki konserwatora (zwanego „pomocnikiem” dyrektora). Przewidziano fundusz na powiększanie zbiorów, uposażenie dla dwóch pracowników i pokrycie kosztów administracyjnych. Muzeum mieściło się w budynkach Szkoły Głównej i było ściśle powiązane ze Szkołą Sztuk Pięknych, w swoich celach miało gromadzić zbiory i eksponaty służące przede wszystkim kształceniu artystów. Aby realizować to zadanie nowe muzeum przejęło: kolekcję odlewów gipsowych zgromadzonych przez Stanisława Augusta oraz ryciny i obrazy ze Szkoły Sztuk Pięknych. Brak eksponatów z zakresów malarstwa europejskiego uzupełnić miał dyrektor honorowy Justynian Karnicki. Został on wydelegowany za granicę, gdzie wziął udział w aukcji kolekcji Johanna Petera Weyera na której nabył 36 obrazów w tym: Madonna z Dzieciątkiem Pinturicchia, Tryptyk z Opłakiwaniem Chrystusa Bellegambe’a czy Święta Rodzina Jordaensa. Kupił również rzymską urnę grobową, kilka obrazów od antykwariuszy i powiększył zbiór odlewów gipsowych.


W czerwcu 1865 roku nastąpiło otwarcie galerii malarstwa Muzeum Sztuk Pięknych, która w czwartki i niedziele dostępna była dla zwiedzających bezpłatnie. We wrześniu 1869 roku otwarto dla publiczności Gabinet Rzeźb i Odlewów Gipsowych.


Okres honorowej Dyrekcji Cypriana Lachnickiego w Muzeum był okresem ciągłej walki o nową, stałą siedzibę. Wobec bierności władz państwowych postanowiono przekazać kolekcję Warszawie pod warunkiem wzniesienia siedziby dla placówki, a rok później udało się otworzyć galerię malarstwa ( liczącą 244 obrazy) w domu Neprysów przy ulicy Wierzbowej. W 1906 roku zmarł Lachnicki, pozostawiając Muzeum Sztuk Pięknych swoją kolekcję obrazów, rycin, rysunków i fotografii pod warunkiem, że w ciągu dwóch lat nastąpi decyzja władz o budowie gmachu. Po 1905 roku zmienił się nastrój społeczny, powstały nowe inicjatywy, jak choćby założenie Szkoły Sztuk Pięknych w Warszawie a w 1912 roku zakupiono działkę przy Alejach Jerozolimskich z zamysłem wybudowania, nowej, stałej siedziby. W tych latach Muzeum otrzymało kilka ważnych zapisów powiększających zbiory o kolekcję monet i medali polskich, dzieła rzemiosła artystycznego, rękopisy, książki oraz obrazy ówczesnych artystów polskich.


Zakończenie I Wojny Światowej wiązało się o „wybuchem narodowej euforii”, a sprawa Muzeum stała się jednym z elementów programu nowego państwa polskiego, dlatego w 1918 roku Muzeum Narodowe m.st. Warszawy (utworzone w 1916 roku z Muzeum Sztuk Pięknych), przekształcono w Muzeum Narodowe. Zbiory przeniesiono do kamienicy przy ulicy Podwale 15, do odremontowanego, a następnie powiększonego, budynku. Warszawskie muzeum przejmowało zbiory rozmaitych instytucji, takich jak dawny ratusz, Kasa im. Mianowskiego, Uniwersytet Warszawski, Towarzystwo Opieki nas Zabytkami Przeszłości i coraz znaczniejsze zapisy osób prywatnych. W tym czasie nastąpił też mariaż Muzeum Narodowego i Muzeum Wojska, które zostało powołane jako Dział Wojskowy Muzeum Narodowego w Warszawie, pod wspólną dyrekcją Bronisława Gembarzewskiego.


Po wielu dyskusjach o lokalizacji placówki 31 grudnia 1923 roku zapadła decyzja o budowie gmachu muzeum na zakupionej wcześniej posesji przy Alejach Jerozolimskich. Zdecydowano się na realizację projektu Tadeusza Tołowńskiego (architekt i urbanista, jeden z współorganizatorów Politechniki Warszawskiej). Budowa rozpoczęła się w 1927 roku, a 4 lata później gotowe były dwa pawilony. W 1938 roku nastąpiło uroczyste otwarcie Muzeum Narodowego w Warszawie którego dyrektorem od 1936 był Stanisław Lorentz. Napisano profesjonalny program muzeum, powstały galerie stałe w zaprojektowanych dla siebie wnętrzach, cały czas dokonywano nowych zakupów. Był to też czas pierwszej monograficznej wystawy dzieł Aleksandra Gierymskiego. Na artystycznej mapie przedwojennej Warszawy to Zachęta ze swoją historyczna galerią, związanymi z nią malarzami i z Bitwą pod Grunwaldem w Sali Matejkowskiej była ostoją tradycjonalizmu, a Muzeum Narodowe w kształcie, jaki uzyskało w ostatnim roku II Rzeczypospolitej, było instytucją nowoczesną.

Okres II Wojny Światowej był dla muzeum i jego pracowników czasem heroicznej walki o ochronę zbiorów własnych oraz dzieł oddawanych pod opiekę przez Zamek Królewski i osoby prywane. Sam gmach został kilkukrotnie uszkodzony a zbiór poważnie uszkodzone, zniszczone lub rozkradzione, zwłaszcza w okresie powstania warszawskiego, kiedy w muzeum stacjonowali niemieccy żołnierze dopuszczający się aktów wandalizmu opisanych w dzienniku dyrektora Lorentza.



„Dekretem z 7 maja 1945 roku uznano Muzeum Narodowe w Warszawie za centralną muzealną instytucję państwową, a od czerwca zaczęto przyjmować pierwsze transporty rewindykacyjne. Stanisław Lorentz robił co w jego mocy aby zabezpieczyć nie tylko ruchome dobra kultury, ale i cale zespoły pałacowe, dlatego muzeum powiększyło się o pałace i zbiory Branickich w Wilanowie, Radziwiłłów w Nieborowie i Arkadii, Łazienki Królewskie, o zbiory Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych, Państwowych Zbiorów Sztuki, Mennicy Państwowej, dzieła ze Śląska i Pomorza, o zarekwirowane przez państwo zbiory Potockich, a także o liczne skromniejsze zespoły pochodzące z pałaców i dworów, z tak zwanych zabezpieczeń w terenie. Wizyta w Muzeum Narodowym w Warszawie należała do programu wszystkich wizyt oficjalnych składanych w Polsce przez głowy państw i najdostojniejsze osoby, wszystkim oficjalnym gościom profesor opowiadał o zniszczeniu Warszawy i o tym, jak obrazy Bellotta służyły za wzory przy odbudowie zabytków stolicy. Profesor uważał, że tu powinno się znaleźć wszystko, co najwartościowsze w polskich kolekcjach: wazy gołuchowskie, kolekcja malarstwa z Wilanowa, arrasy wawelskie, Dama z gronostajem Leonarda, Portret matki Rodakowskiego, obrazy z kolekcji Raczyńskich i wszystko, co doskonałe. Skoro „cały naród budował swoją stolicę” – jak brzmiało hasło odbudowy – cały naród i wszystkie instytucje powinny się złożyć na jej świetność.Ta zachłanność profesora miała jednak i drugie oblicze: nie było gabinetu dostojnika partyjnego czy państwowego ani wysokiego urzędu, który nie byłby udekorowany obrazami ze zbiorów Muzeum Narodowego w Warszawie, ale i nie było chyba muzeum w Polsce, któremu warszawska instytucja nie udzieliłaby pomocy w postaci depozytów dzieł, konsultacji specjalistów i nierzadko potrzebnego poparcia potężnego protektora, jakim był profesor Lorentz. Zbiory i specjaliści z Muzeum Narodowego w Warszawie dali początek interesującemu Muzeum Mazowieckiemu w Płocku, specjalizującemu się w sztuce secesji, znaczne depozyty z Warszawy otrzymały muzea w Szczecinie, Kielcach, Toruniu, Wschowie i wiele, wiele innych.”

Korzystając ze swojej pozycji i programów międzynarodowej współpracy profesor Lorentz inicjował największe wystawy dzięki którym do Warszawy przyjednały dzieła sztuki francuskiej, angielskiej, a nawet i meksykańskiej. Profesor Jan Białostocki - odpowiedzialny za galerię malarstwa europejskiego był „autorem” wystaw malarstwa weneckiego, europejskiego pejzażu, sztuki z kręgu Leonarda i Rembrandta. W tym czasie powstaje również z inicjatywy profesora Lorentza, tak cenione dziś Muzeum Plakatu w Wilanowie.

Kazimierz Michałowski - archeolog śródziemnomorski oraz wieloletni wicedyrektor muzeum przyczynił się do wzbogacenie muzeum o dzieła z nubijskiej katedry Faras. Okres „dominacji” Muzeum Narodowego zakończył się wraz odbudową Zamku Królewskiego któremu przekazano setki dzieł, w tym zespół widoków Warszawy pędza Canaletta.
„ Kolejno spod zarządu muzeum wyzwalały się jego najważniejsze oddziały, Wilanów i Łazienki, co osłabiało poziom muzealnych zbiorów – choćby przez powrót do Wilanowa jednego z najznakomitszych obrazów europejskiej kolekcji: Portretu Stanisława Kostki Potockiego pędzla Jacques’a Louisa Davida. W infrastrukturze muzeum zabrakło pomieszczeń magazynowych i gospodarczych, które zastąpiono, niezbyt fortunnie, obiektami nienadającymi się do tych funkcji. Nadal oddala się perspektywa wyprowadzenia się z naszego gmachu Muzeum Wojska Polskiego. „

Cytat: Muzeum Narodowe w Warszawie.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (0):

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.