Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

9908 miejsce

Mała księga kolorów. Część I – niebieski i czerwony

Kolory mają długą historię. Niewiele osób, poza malarzami, specjaliści od reklamy i mody, traktuje je poważnie. Kolory są nośnikami kodów, tabu, przesądów, którym ulegamy nawet nie zdając sobie z tego sprawy.

Farbiarnia skór w Fezie (Maroko). Podobnie musiały wyglądać średniowieczne farbiarnie... / Fot. Wikimedia Commons – autor Csörföly Dániel licencja 1.2Michel Pastoureau - historyk, antropolog, profesor Sorbony, od ponad od 25 lat zajmuje się historią kolorów. Napisał na ten temat ponad 40 książek: między innymi „Bleu. Histoire d’une couleur”, „Couleurs, images, symboles”, „La Bible et les saints”, „Dictionnaire des couleures de nos temps”. Na język polski została przetłumaczona jego książka „Diabelska materia. Historia pasków i tkanin w paski”. O znaczeniu kolorów dawniej i dziś wie chyba wszystko. Rozmawia na ten temat z pisarzem Dominique Simonnet.

Mając je ciągle przed oczyma, nie widzimy ich. Błąd - mówi Michel Pastoureau - Mają różne znaczenia, wpływają głęboko na nasze otoczenie, środowisko, zachowanie, mowę i wyobrażenia. Mają swoją burzliwą historię począwszy od zarania dziejów. Zostawiła ona ślady w naszym słownictwie. To nie przypadek jeśli widzimy coś na czerwono, stajemy się biali jak prześcieradło, zieleniejemy ze strachu, siniejemy ze złości, myślimy o niebieskich migdałach. Historycy zawsze lekceważyli kolory, tak jakby nie miały one historii, jakby nie podlegały ewolucji. A my widzimy kolory takimi, jak zmienił je i przekształcił czas. Poza tym nasi przodkowie mieli inną wizję, koncepcję koloru niż my. To nie nasz aparat wzrokowy się zmienił lecz nasze postrzeganie rzeczywistości, na które wpłynęła nasza wiedza, słownictwo, wyobraźnia, uczucia… Wszystko to ewoluowało z biegiem czasu, nawet rodzaj oświetlenia. Światło elektryczne nie oddaje w pełni tego co jasne-ciemne obrazu, tak jak to było przypadku świecy lub lampy naftowej.

Bardzo wcześnie kolorami zawładnęła religia. Później zajęła się nimi nauka dyskutując o ich naturze. Fala czy cząsteczka? Światło czy materia? Polityka również zawłaszczyła sobie prawo do kolorów. Niebiescy i czerwoni nie zawsze byli tymi, jakimi ich dzisiaj znamy. Do dzisiaj jesteśmy obciążeni tym dziwnym dziedzictwem.

Ile jest kolorów? Małe dzieci spontanicznie wyliczają cztery. Newton twierdził, że jest ich siedem. Dla Michela Pastoureau sprawa jest oczywista. Jest ich sześć. Najpierw bojaźliwy, bogobojny niebieski, ulubiony przez współcześnie nam żyjących, gdyż potrafi być ugodowy. Później dumna czerwień, złakniona władzy, posługująca się krwią i ogniem, cnotą i grzechem. Oto dziewicza biel, kolor aniołów i duchów, i naszych nie przespanych nocy. Następnie pszeniczny żółty. Ten kolor jest zakompleksiony. Źle się czuje w swojej roli. Trzeba mu to wybaczyć, gdyż długo nosił piętno niesławy. Zielony ma również złą reputację: oszust i cwaniak, król przypadku i niewierności w miłości. Następnie wspaniała czerń gra podwójną rolę: skruszona w surowości, zarozumiała w elegancji…

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (27):

Sortuj komentarze:

Faktycznie, bardzo sympatyczny! rewelacyjny pomysł i świetna realizacja!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Bardzo ciekawy materiał . Polecam kto nie czytał.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Panie Mariuszu,
Ani mi w głowie złościć się na Pana:)
Moje kłopoty z nadawaniem tytułów nie są winą Redakcji. Gdy zaczynam pisać artykuł, mam już dużo wcześniej cały jego kształt w głowie. Zajawkę i tytuł piszę na końcu i natychmiast posyłam materiał do moderacji. Powinnam taki tekst odłożyć "do szuflady na dwa tygodnie", a później przeczytać tak, jak obcy tekst. Niestety, nie robię tego i nie mam dystansu do własnej pracy. Stąd często chybione tytuły i zajawki.

Jeśli chodzi o zamysł napisania powieści o tęczy… To bardzo ciekawy i głęboki temat.
Pastoureau przypomina, że dorośli Francuzi każą wierzyć dzieciom, że u stóp tęczy ukryty jest skarb. Symbolika tego wierzenia jest bardzo złożona...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Krystyna Nita - moje tytuły redakcja W24 też zmienia, bo jej się nie podobają, i wychodzą z tych ich zmian nieadekwatne paszkwile (zresztą treść artykułów też zmienia), więc sugeruję Pani wstawiać takie tytuły jak Pani czuje, bez zwracania uwagi na uwagi redakcji. Moim zamiarem nie było krytykowanie Pani, tylko zwrócenie uwagi na coś konkretnie odnośnie Pani artykułu. Jeśli wyraziłem się nieprecyzyjnie i zasadnie odniosła Pani wrażenie, że Panią atakuję, to przepraszam. Po za tym - jak inni - odnoszę wrażenie że Pani komentarze pod artykułem są wartościowe i same w sobie stanowią godne uwagi teksty. Nie chcę żeby Pani była na mnie "zła", bo akurat do Pani "nic nie mam" (mam do kilku innych autorów W24 jako osób). Co do barw - planuję napisać symboliczną powieść fantasy pt. "Tęcza", z tego powodu studiowałem długo różne aspekty kolorów, i być może poprzez to (mój nakład czasu i starań) Pani artykuł mnie dotknął emocjonalnie.

Komentarz został ukrytyrozwiń
ja
  • ja
  • 09.06.2011 10:32

Oczywiście, że ma. Artykuły Autorki zawsze są na poziomie i zawsze informują o czymś mało znanym lub wręcz nieznanym. Świetnie też, że do komentowania włączył się Mariusz Orłowski. Dzięki niemu pojawiły się posty poszerzające tematykę. A tak zapewne znowu zakończyłoby się na czczych pochlebstwach, na których (jak sądzę) akuratnie tej Autorce nie za bardzo zależy.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Zdecydowanie nie czuję się naukowcem.
Jeśli komentarze są ciekawsze niż artykuł, to cała ta dyskusja ma sens:))

Komentarz został ukrytyrozwiń

Panie Mariuszu,
Mam kłopoty z nadawaniem tytułów moim artykułom. Nie tylko Panu się nie podobają. Redakcja również często je zmienia. Pewnie powinnam nad tym popracować. Muszę obmyślić, jak to zrobić skutecznie.
Jeśli jednak Pan pisze, że się nie postarałam, to trudno mi przystąpić do merytorycznej dyskusji. W takim momencie uruchamia się we mnie mechanizm obronny. Czuję się źle potraktowana. Zarzut jest niesprawiedliwy. Odbieram to jak agresję. A z agresją radzę sobie źle.

Pisze Pan, że "w Polsce jest niezdrowa sytuacja, polegająca na niechęci do merytorycznej krytyki - np. w nauce uczeni pochlebiają sobie wzajemnie, nie ma selekcji negatywnej prac naukowych czy tytułów naukowych i nauka przez to cierpi (brak odwagi intelektualnej polegającej na wskazywaniu błędów oraz na przyjmowaniu krytyki)".
Zgadzam się z Panem. Muszę jednak dodać, że w Polsce nie przestrzega się kultury dyskusji. Nie potrafimy konstruktywnie krytykować. Można przecież skrytykować czyjąś pracę nie raniąc autora. Krytyka powinna być motywująca. Można wskazywać błędy w taki sposób, że przyjmie się krytykę z wdzięcznością:)

Pisząc mój artykuł, chciałam przekazać informacje, który czytelnik nie znajdzie w tej chwili w polskiej literaturze.
Pisze Pan, że powinnam sięgnąć do innych źródeł…
Tak jak już pisałam, przymierzałam się do tego, ale świadomie zarzuciłam ten zamysł. Moje artykuły są za długie. Nie chcę streszczać dzieł, które są w Polsce dostępne (wpływ kolorów na samopoczucie jest na Wikipedii, badania fizyczne i chemiczne http://www.chemia.uj.edu.pl/~lojewski/wykladySP/PIGMENTY%20-%20Charakterystyka%20tabelaryczna.pdf
Barwy w malarstwie - jest wiele dzieł naukowych. Są one jednak napisane pod innym kątem niż zrobił to Pastoureau).

Przypomniałam sobie, że we Francji oglądałam kiedyś dużą, ciekawą wystawę ART BRUT. Były to obrazy malowane przez pacjentów szpitali psychiatrycznych. Kolorystyka była niesamowita – kolory bardzo żywe z przewagą czerwieni i niebieskiego. Podobno można diagnozować choroby artystów malarzy na podstawie kolorystyki ich obrazów. Prowadzi się też terapię poprzez sztukę, między innymi poprzez malarstwo. W Polsce też się to robi. Rozmawiałam na ten temat z lekarką, która sama maluje i prowadzi terapię zajęciową. Spotkałam ją na jakimś seminarium kilka lat temu i nie potrafię z pamięci przytoczyć szczegółów. Nie pomyślałam o tym w czasie pisania artykułu…
Można było artykuł uściślić od strony mineralogicznej, do czego namawia mnie przyjaciółka. Cytuję jej wiadomość:
"Barwniki czerwone uzyskiwano tylko z jednego tlenku Fe - hematytu (drugi magnetyt jest po sproszkowaniu - czarny) i jednego tlenku rtęci - cynobru, natomiast drugi metacynabaryt jest także czarny.

W Biblii występuje szafir, nie dlatego że był to kamień niebieski szczególnie ulubiony, ale dlatego że księgę te tłumaczono z wersji greckiej - Septuaginty, a po grecku "sappheiros" oznaczał podobnie jak po hebrajsku sappir kamień niebieski. Odnosiło się to głównie do lapis-lazuli. Lazuryt bowiem wydobywany już od 6000 lat w Badachszanie (Afganistan) był jednym z najcenniejszych kamieni zarówno w Mezopotamii jak i w Egipcie. Wobec tego występował również w cywilizacji leżącej "pośrodku".
Oczywiście teraz trudno odtworzyć gdzie w Biblii pod tym pojęciem mieści się lazuryt a gdzie rzeczywiście szafir (bo i on był ówcześnie znany), no chyba, że jak w księdze Hioba mowa jest o wpryśnięciach "złota" - tylko w lazurycie występują wrostki pirytu. 10 przykazań było podobno wyrytych na płycie z lazurytu".
Czy tak jest lepiej?

Komentarz został ukrytyrozwiń

-@Isabello , masz rację to portal informacyjny a nie naukowy ani fotografii artystycznej.
-@ Krystyno, wydaje mi się, że te wszystkie uwagi, niby krytyczne , odbierasz zbyt osobiście. One spowodowały lub sprowokowały , że napisałaś w komentarzu bardzo interesujące wyjaśnienie jak artykuł powstał. Powiem szczerze , że dla mnie jest ono nawet bardziej wartościowe niż sam artykuł o kolorach, choć poświęciłaś mu miesiąc pracy.
pozdr. B.

Komentarz został ukrytyrozwiń

I jeszcze dodam...Wiadomości24, to serwis informacyjny, nie portal rozpraw naukowych !

Komentarz został ukrytyrozwiń

Isabella Degen - Pani komentarz (ręka rękę myje) wydaje mi się śmieszny. Ja pracuję pisząc, prozę oraz publikacje naukowe (także takie po 200 stron), które są wysoko oceniane, więc zarzucanie mi że nie mam pojęcia o tym ile pracy trzeba włożyć w zgromadzenie źródeł, analizę tematu i napisanie intersubiektywnego tekstu jest absurdalne. I mając te doświadczenia, podtrzymuję swoje twierdzenie że autorka się nie wysiliła.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.