Metallica do śmietnika?

W latach 80. byli znani jako prekursorzy nurtu muzycznego zwanego thrashem (w fachowym określeniu było to połączenie punka z metalem). Razem z takimi zespołami jak Anthrax, Exodus, Slayer czy Testament tworzyli grupę przedstawicieli amerykańskiego szybkiego grania. Ich pierwsza płyta zatytułowana „Kill’em All” (wydana w 1983 roku) narobiła dużego zamieszania na rynku, bowiem muzycy grupy umieli połączyć agresywną melodię z inteligentnymi tekstami.

Metallica swoje powstanie zawdzięcza legendarnym zespołom takim jak Motörhead czy Black Sabbath oraz fascynacjom formacjami Misfits i Diamond Head. One wywarły wpływ na młodego Larsa Ulricha, Duńczyka, który stał się fundamentem i motorem thrashowej ekipy z Kalifornii. Jego ojciec, znany wtedy tenisista, chciał zaszczepić synowi miłość do rakiety, lecz młodzian postanowił (po wizycie na koncercie Deep Purple), że będzie grać na perkusji, tak jak jego ówczesny idol – Ian Paice. Również James Hetfield, późniejszy gitarzysta frontman i wokalista Metalliki, podzielał zainteresowania swojego kolegi. Połączyli siły i w roku 1981, w Los Angeles założyli zespół.

W latach 80. byli najbardziej rozpoznawalną kapelą z Ameryki grającą trash. Owszem, jak wspomniałem na początku, był Testament, Anthrax czy Exodus i przede wszystkim dziki Slayer, którego płyta „Reign In Blood” została uznana za najbardziej bezkompromisowe dzieło (ma zaledwie 28 minut) w tamtym czasie, ale w przypadku Metalliki ważna była ich werwa i inteligentne podejście do poruszanych tematów. Już wtedy było wiadomo, że nie interesuje ich tylko bezmyślna kakofonia dźwięków.

Gdy ustabilizował się skład grupy zaczęły powstawać płyty. Pierwsza („Kill’em All” z roku 1983), co prawda nie przyniosła im wielkich przebojów (jeśli tak można mówić o utworach grup thrashowych), ale zawierała pełne energii nagrania. Na niej grał już nowy nabytek Metalliki – Kirk Hammett, gitarzysta pozyskany od konkurencji, bowiem szarpał struny w Exodusie. Wcześniej na pozycji basisty nastąpiła wymiana Rona McGovney’a na Cliffa Burtona. A człowiek, którego zastąpił Kirk, obraził się i założył własną grupę, która już niedługo zawita do Polski – Megadeth. Był to Dave Mustaine.

Późniejsze krążki dosłownie rzucały na kolana. Doskonałe, wydawane po sobie „Ride the lighting” (1984), „Master of Puppets” (1986) i „…And Justice for All” (1988) potwierdzały tylko, że Metallica zostawia w tyle konkurencyjne zespoły i tworzy swoistą metallikomanię. Ten ostatni longplay przyniósł im pierwszy w karierze wideoklip i hit w jednym – utwór „One”, który umiejętnie łączył elementy ballady z typowo ostrym, drapieżnym i bezkompromisowym motywem muzycznym, który dominuje w drugiej części kompozycji. Wystąpili wtedy w Polsce. W 1987 roku dali dwa występy w wypełnionym po brzegi katowickim Spodku (potem były jeszcze koncerty w roku 1991, 1998, 1999 i 2005). Przyjechaliby nawet wcześniej, lecz plany przerwał tragiczny wypadek, któremu ulegli na śliskiej drodze do Kopenhagi. Zginął wtedy Cliff, a pozostali muzycy wahali się, czy jest sens kontynuować grę. Przekonała ich dopiero matka zmarłego. Na jego miejsce przyjęli Jasona Newsteda, byłego członka Flotsam and Jetsam.

Jednak w latach 90. nastąpił kryzys, który wywołał zachwianie poziomu artystycznego płyt wydawanych przez grupę. Początkowo wszystko szło zgodnie z planem – w 1991 roku ujrzał światło dzienne album, dzięki któremu Metallica zyskała rzesze nowych fanów. Nazywał się po prostu „Metallica” (zwany również jako „Czarny album”) i przyniósł przynajmniej trzy wielkie przeboje – „Enter Sandman”, „Wherever I May Roam” i „Nothing Else Matters”. Jednak propozycje muzyczne grupy kierowały się bardziej ku heavy metalowi niż staremu, dobremu thrashowi.

Lecz prawdziwy szok dla fanów przyniosła końcówka lat 90., kiedy to zostały wydane płyty „Load” (1996), „Re-Load” (1997) i koncertowy album nagrany z orkiestrą symfoniczną – „S&M” (1999). Metallica odbiegła od znanej konwencji. Sami muzycy zaproponowali zupełnie nowy image – ścięli włosy, zrzucili "metalowe" szaty, ale, co najgorsze, stracili moc. Uszła z nich para, pogubili się i na świecie grupę zaczęto postrzegać jako „metal dla przedszkolaków”, bowiem większość młodych fanów cięższego brzmienia zaczynała swoją przygodę właśnie od nich. Również w tym okresie stracili pozycję w czołówce thrashowej ligi, ich miejsce zajęły pochodzące z Niemiec kapele takie jak Sodom, Destruction czy Kreator (nazywane Wielką Trójką Thrashu), które z powodzeniem proponowały zdecydowane, czasem ortodoksyjne płyty już od połowy lat 80.

Ostatnia płyta, która weszła w posiadanie fanów, wywołała niemałą burzę wśród sympatyków zespołu, jak i krytyków na całym świecie. „St. Anger” (2003) – bo tak nazywa się to dzieło, w niczym nie przypomina starych dokonań kapeli. Jednak muzycy przystępowali do jego nagrywania jako zupełnie inni ludzie – przed sesją nie mogli nawet na siebie patrzeć, rozstali się z Jasonem, a Hetfield wrócił z leczenia alkoholowego. Ale większości fanów te problemy nie obchodziły. Chcieli po prostu słuchać starej, dobrej Metalliki, mieć na półce coś, co przypominałoby im chociażby album „Metallica”. Jednak nie dość, że na płycie bębny Larsa mają dziwny pogłos przypominający uderzenia w puszkę, to płyta pozbawiona jest… solówek gitarowych!

Przed nami kolejny krążek zespołu. Nawet nie znamy jego dokładnej daty wydania, a już na forach internetowych aż ciasno od komentarzy na jego temat. Trudno się dziwić – ostatni dał nam powody do frustracji. Sami muzycy też nie pomagają nam w tym, czy nabyć go, czy nie, bo mówią, że będzie on zupełnie inny od „Świętego gniewu”. Jak to rozumieć – przecież to samo mówili w wywiadach przed rokiem 2003.

Co się na nim znajdzie? O tym przekonamy się w tym roku. Na kolejnym koncercie grupy w Polsce (28 maja tego roku w Chorzowie) można spodziewać się próbki nowych kompozycji. Jaka jest przyszłość Metalliki? W sumie nikt tego nie wie. Czy nowy album będzie dawać powody do krytyki i przysłowiowe wyrzucenie Metalliki do śmietnika? Trzeba uzbroić się w cierpliwość i wiarę w to, że Lars, James, Kirk i Robert (Trujillo, basista, który zastąpił Jasona Newsteda, a wcześniej grał w zespole Ozzy’ego Osbourne’a) nie zapomnieli, jak się gra ostro, melodyjnie, ale zarazem piekielnie inteligentnie.

Nie chciałbym, żeby nowy album zespołu ugruntował ich pozycję przede wszystkim w świadomości najmłodszych odbiorców, bo prawdziwą świetność grupy pamiętają jej najstarsi fani i to oni wiedzą lepiej od młodzieży, na co Metallikę naprawdę stać. Konkurencja nie śpi, a wydane niedawno płyty Exodusu czy Slayera zyskały pochlebne recenzje.

Ale cóż, można by rzec, posłuchamy – zobaczymy.

Dyskografia Metalliki (razem z płytami koncertowymi i z nagraniami innych wykonawców):
1. "Kill'em All" (1983)
2. "Ride The Lightning" (1984)
3. "Master Of Puppets" (1986)
4. "Garage Days Re-Revisited" (1987) [ płyta z nagraniami własnych wersji innych wykonawców]
5. "...And Justice For All" (1988)
6. "Metallica" (1991)
7. "Live Shit: Binge & Purge" (1993, reedycja tych płyt w 2002r.) [nagrania koncertowe]
8. "Load" (1996)
9. "Re-load" (1997)
10. "Garage Inc." (1998) [ płyty z nagraniami własnych wersji innych wykonawców]
11. "S&M" (1999) [nagrania koncertowe]
12. "St. Anger" (2003)
13. ??? (2008)