Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

26178 miejsce

Mikołaj z Koźla

  • Źródło: Gość dnia
  • Data dodania: 2009-06-23 14:19

Tekst przedstawia zarys postaci nieznanego pisarza, teologa i kanonisty polskiej proweniencji, funkcjonującego w średniowieczu na pograniczu śląsko-morawskim. Pochodził on z Koźla i jest autorem najstarszego wiersza w języku polskim.

Dokładna data urodzin Mikołaja z Koźla nie jest znana. Biorąc jednak pod uwagę fakt, iż w roku 1416 przyjął on święcenia kapłańskie i pamiętając, że ówczesne prawo kanoniczne nie zezwalało na przyjmowanie prezbiteratu przed ukończeniem 25 roku życia, można domniemać, że Mikołaj urodził się przed rokiem 1390. W tym czasie miasto Koźle, dawniej jedna ze stolic księstwa kozielsko-bytomskiego, należało do księcia oleśnickiego, do którego posiadłości zostało włączone w 1369 r. po wymarciu Piastów z linii bytomskiej, z której książęta Władysław i Kazimierz, jego syn, rezydowali w Koźlu.

Pierwsza wzmianka o istnieniu w mieście kaplicy pochodzi z 1239 r. Świątynia parafialna pod wezwaniem św. Zygmunta powstała najprawdopodobniej jednocześnie z lokacją miasta na prawie śremskim, co nastąpiło około roku 1291 . Dwa lata później kościół był już konsekrowany. Dokument z 1295 r. wymienia proboszcza Andrzeja z Koźla. Patronat nad kościołem kozielskim sprawowali szpitalnicy św. Jana (joannici). Nie wiadomo, czy przy kościele św. Zygmunta istniała szkoła parafialna, do której uczęszczałby młody Mikołaj. Wydaje się to wysoce prawdopodobne, ponieważ źródła poświadczają istnienie podobnych placówek w większości miast śląskich.

Ryszard Ligacz w swej pracy o uczonych pochodzących ze Śląska Opolskiego uważa istnienie szkoły parafialnej w Koźlu za pewne i datuje jej założenie na 1329 r. Szkolnictwo śląskie znajdowało się podówczas pod pilnym nadzorem biskupa wrocławskiego Nankera, zaś synod kaliski w 1357 r. przypomniał o obowiązku pielęgnowania języka polskiego w szkołach i w kościele. Wcześniejsze synody, wrocławski z 1248 r. i łęczycki z 1285 r. nakazały kapłanom w każdą niedzielę i w święta wyjaśniać i odmawiać podczas sumy Skład Apostolski, Ojcze Nasz i Zdrowaś Mario w języku polskim. Wydane w 1475 r. przez pierwszego drukarza wrocławskiego Kaspra Elyana Statuta synodalia Conradi episcopi Wratislaviensis zawierały polskie teksty tych modlitw, jako oficjalne wzory dla ludności miejscowej.

Nie wiadomo, gdzie Mikołaj z Koźla pobierał nauki na wyższym poziomie. Jego nazwisko nie występuje w księgach immatrykulacyjnych wszechnic krakowskiej, praskiej, wiedeńskiej, lipskiej i erfurckiej. Być może kształcił się w szkole przy kolegiacie św. Bartłomieja w pobliskim Głogówku, w której mógł opanować gramatykę, dialektykę i retorykę na poziomie, o którym świadczy jego spuścizna pisarska. W szkołach tego typu studiowano m.in. dekretały papieskie i „Prawa Longobardów” z myślą o przyszłej praktyce urzędniczej, w której niezbędna była znajomość prawa kanonicznego i świeckiego. Nie jest wykluczone, że Mikołaj uczył się także w szkole klasztornej prowadzonej przez franciszkanów z głogóweckiego klasztoru założonego w XIII w. W jednym ze swoich późniejszych listów Mikołaj ciepło wspomina pewnego ojca z tego klasztoru, któremu okazuje wdzięczność za dobro wyświadczone w czasach młodości. Być może chodzi tu o ulubionego preceptora ze szkoły klasztornej.

W Głogówku Mikołaj doskonale opanował język łaciński. Tamtejsza szkoła klasztorna kształciła misjonarzy-utrakwistów na potrzeby silnie zróżnicowanego narodowościowo pogranicza śląsko- czeskiego. Oprócz łaciny Mikołaj z Koźla władał językiem niemieckim, czeskim i polskim. Nie wiemy, czy czuł się Niemcem, Polakiem, Czechem czy Ślązakiem; trudno orzec, jakie zajmował stanowisko wobec sporów narodowościowych występujących w śląskich konwentach franciszkańskich. Wiadomo, że konwent w Głogówku miał charakter polski - tamtejsi zakonnicy Czesi i Polacy protestowali przeciwko odłączeniu się franciszkańskiej kustodii wrocławskiej od prowincji czesko–polskiej i wejściu do prowincji saskiej.

Przed świętem apostołów Piotra i Pawła w roku 1414, Mikołaj z Koźla wstąpił do nowicjatu franciszkańskiego w Czasławiu na Morawach, a w kilkanaście miesięcy później przyjął święcenia kapłańskie. W 1416 r. był już kaznodzieją Czechów (predicator Bohemorum) w Głogówku i kapelanem w miejscowym klasztorze klarysek z polecenia prowincjała Swathomira, który sprawował swój urząd w latach 1412-1428.

Wskutek jakichś zatargów z kustoszem klasztoru głogóweckiego, Mikołaj poprosił w 1417 r. o przeniesienie do Ołomuńca, skąd prawdopodobnie pielgrzymował do Rzymu i Asyżu dla uzyskania odpustu porcjunkuli.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (0):

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.