Mimozami i równonocą jesień się zaczyna

Dodał(a): Ewa Zegler-Poleska
2010-09-22 07:38
Odsłon: 3465
Komentarzy: 1

Tagi:

Już jutro początek astronomicznej jesieni. Co to właściwie znaczy? Skąd się biorą pory roku? Co wspólnego ma ruch naszej planety z dziecięcymi zabawkami? Na te i inne pytania odpowiada Kamil Złoczewski z Centrum Nauki Kopernik.

Równik niebieski, ekliptyka i nachylenie osi obrotu Ziemi. Źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Nachylenie_osi_obrotu.png&filetimestamp=20090128145819 / Fot. Adi4000 (Wikipedia)

Nad rankiem 23 września 2010 o godzinie 5:09 czasu polskiego rozpocznie się astronomiczna jesień. - Jest to moment, w którym Słońce na swej drodze po niebie przechodzi przez tzw. punkt Wagi - tłumaczy Kamil Złoczewski z Planetarium Centrum Nauki Kopernik.

Co to za tajemniczy punkt? W astronomii niebo dzielimy tak jak w geografii Ziemię - na dwie półkule, północną i południową. Rozdziela je oczywiście równik. Słońce w ciągu roku porusza się po niebie po linii zwanej ekliptyką. Ekliptyka przecina się z równikiem niebieskim w dwóch miejscach - punkcie Wagi i punkcie Barana. Punkt Wagi to punkt równonocy jesiennej, a Barana - wiosennej. Nasza Gwiazda Dzienna przejdzie więc jutro przez punkt Wagi z północnej na południową półkulę nieba. Na naszej ziemskiej półkuli rozpocznie się jesień, natomiast na półkuli południowej - wiosna.

Pory roku na Ziemi. Źródło: http://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:North_season.jpg / Fot. Tauʻolunga (Wikipedia)

- Pory roku na Ziemi są spowodowane tym, że oś obrotu naszej planety nachylona jest pod kątem do płaszczyzny jej orbity wokół Słońca - wyjaśnia astronom. Kąt ten wynosi około 66,5 stopnia, w efekcie czego Ziemia w swoim ruchu wokół Słońca przez pół roku wystawia ku niemu większą część półkuli północnej, a przez drugą połowę roku - większą część południowej. Dlatego też w grudniu dni na antypodach trwają dłużej niż w Polsce, a Nowy Rok można powitać, opalając się na plaży.

Precesja żyroskopu. Źródło: http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gyroscope_precession.gif / Fot. Kieff (Wikipedia)

Co ciekawe, gdy popatrzymy na jutrzejsze położenie Słońca w dowolnym programie astronomicznym przedstawiającym niebo, dowiemy się, że punkt Wagi znajduje się w gwiazdozbiorze... Panny. - Dzieje się tak, ponieważ oś, wokół której obraca się Ziemia, nie jest skierowana ciągle w tym samym kierunku - ten powoli się zmienia - mówi Kamil Złoczewski. Zjawisko to nazywamy precesją i możemy je bez trudu zauważyć, gdy wprawimy w ruch wirowy zabawkę dziecięcą - bąk. W wypadku Ziemi precesja trwa trochę dłużej niż w wypadku bąka, czyli około 26 tysięcy lat. Powoduje to powolne przesuwanie się na zachód punktów Barana i Wagi.

Oświetlenie Ziemi przez Słońce w dniu równonocy. Źródło: http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Plik:Earth-lighting-equinox_PL.png&filetimestamp=20050419140549 / Fot. Przemyslaw "Blueshade" Idzkiewicz

Dzisiejszy dzień nazywamy na północnej półkuli Ziemi równonocą jesienną. Niemal na całej planecie dzień i noc trwa około 12 godzin. Kolejne dni będą coraz krótsze, noce zaś dłuższe aż do przesilenia zimowego. Będzie ono miało miejsce 21 grudnia, a potem dnia znów zacznie przybywać.

Zobacz także: