Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

1587 miejsce

Mój Ficinus. Wspomnienia Ślązaka poczciwego, Bernarda Śmigały

Współautorzy: Barbara Podgórska

Dawne życie na Ficinusie, kolonii robotniczej w Wirku, zaliczanej dziś do Szlaku Zabytków Techniki, wspomina Bernard Śmigała. Dedykuję je wszystkim, którzy twierdzą, że używanie mowy śląskiej prowadzi do oderwania Śląska od Polski. Pyrsk!

 / Fot. Adam K. PodgórskiNojdali jak siyngóm pamiyncióm, jawi mi sie Verdón, kaj żech je rodzóny, a zarozki po tym - Ficinus, kaj łod sztwortego do siódmego roku życio chodziół żech do szkółki. Ale króm tego, co jo zapamiyntoł, sóm jeszcze wspómniynia tego, czego żech sie nasuchoł ło Ficinusie łod moi mamy i łod mojego ópy Ludwika, kerzy miyszkali na Ficinusie duge lata.

Zarozki po I wojnie światowyj, łojcowie moi mamy, wroz z pióntkóm swoich dziecek, przikludziyli sie na Ficinus ze Krajcówy. Ópa dostoł z gruby pomiyszkanie we drugi chałpie łod wanielika, na dole. Mi sie zdo, bół to nómer 6. Spóminóm ło tym w jednym z moich piyrszych wierszów pt. "Saga rodzinno, wiek dwadziesty". Przitocza Wóm tukej tyn kónsek:
"...Jak sie Alfrid urodziół, już sie niy mieściyli
w starym pomiyszkaniu, tóż sie wykludziyli
na Ficinus - drugo chałpa łod wanielika
- dwie izby, kómora i poła chlywika.
Żyli biydnie, bo biydnie, ale jakoś było,
we dziewiynćdwadziestym wszystko sie skóńczyło!
Srogi kryzys nastoł, gruby plajtowały,
dlo górników żodnyj roboty niy miały..."


Z tego czasu pochodzi fotografio, na keryj moja óma - Anna Fajkis, z dómu Nogly - stoi przed chałpóm dokupy ze sómsiodami (ta we szczewikach).
 / Fot. Ze zbiorów Bernarda ŚmigałyMój ópa - Ludwik Fajkis - przijechoł na Wiyrek za robotóm, na poczóntku łóńskigo stulecio ze wsi Gogołowa, kero dzisio przinoleży do miasta Jastrzębie Zdrój. Robiół do krizy we dziewiynćdwadziestym na Litandrze, za cimmerhajera. W czasie krizy straciół robota, a uczimanie cołkij familije śleciało na gowa ómy, kero zajmowała sie dómym, przirobiała za szwoczka i prziuczała do szycio mode dziołchy z sómsiedztwa.

Keby niy łogródek i kónszczek pola za chałpóm, biyda bółoby przeczimać tyn ciynżki czas! We łogródku óma sadzióła tómaty i łogórki, radiski, óberiba, kłaki i inkszo gymiza. Bół tyż owoc: wieprzki, jagódki, płónki, gruszki, śliwki i trześnie, kery óma zaprawiała do krałzów. Na polu, jak mi łosprowioł ópa, sadzióło sie kartofle i kapusta. Sioło sie tyż reż, to jes żyto. Zarozki za chałpóm, przed łogródkami, stoły chlywiki i haźle, a troszka dali - gnojoki. We chlywiku, króm gowiydzi, taki jak kury, kaczki i króliki, óma czimała koza, zresztóm jak wiynkszość sómiadów.
Po drugi strónie drógi, dómy bóły inksze, jedno i dwa sztokowe, przeważnie z chinterchałzami na placu, tzn. z oficynami. Łod drógi, na dole, bóły sklepy. Na tyn przikłod, wiza wi ómy bóła piekarnia niyjakego Roedera, a trocha dali, u Zaszkodnych - sklep kolónialny.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (19):

Sortuj komentarze:

Uff,czytałam jak przedszkolak składający literki;)Panie Adamie,chylę czoło przed Pana śląskimi tekstami..Ja niestety choć ślązaczka z dziada pradziada,nie umiem pisać po "naszymu",o czytaniu już nie wspomnę.Pozdrawiam serdecznie z Górnego Śląska;)

Komentarz został ukrytyrozwiń
Urszula jas
  • Urszula jas
  • 05.05.2011 11:49

Piękny tekst.Urodziłam się na Opolszczyznie,mieszkałam w Głogówku,taką mowę znam i pamiętam z dzieciństwa.Zawsze będzie moim pierwszym jezykiem,który przypomina mi o mojej Ojczyznie-dobrym Śląsku.Cieszę się ,że odradza się nasza kultura i nasz język.Musimy zrobic wszystko aby świat wiedział jak najwięcej o naszym Ślasku.

Komentarz został ukrytyrozwiń
Joachim Ceglarski
  • Joachim Ceglarski
  • 30.04.2011 23:25

Hm!Choc jo sie pryndzyj 10 lot lod Bernarda na Wiyrku urodziol(na Gasie),nie wiedziolech i nie pamientom tela,co lon napisol.Fajnie napisane i sie czyto ze szpanom.Gratuluja i PYRSK!

Komentarz został ukrytyrozwiń
Justyna Śmigała
  • Justyna Śmigała
  • 15.04.2011 20:29

Wspominki tak wiernie odtworzone, że się ma wrażenie jakby obrazy same przesuwały się przed oczami, cudnie!

Komentarz został ukrytyrozwiń
Beate Hoffmann
  • Beate Hoffmann
  • 14.04.2011 20:47

Pjyknie sie czyto take WSPOMINKI....przeczytalach jednym cugym.Tak to pjyrwy bolo.A zech z inygo konta Slonska je / Zobrze..nad Szarnawkom/rozumia tysz te pisaniy.Ja jednako tyn nasz slonski jynzyk kozdy rozumi- eli ze Rudy,Glywic,Rybnika.Wazne ,ze rozumisz,godosz,niy zapomnisz!!!

Komentarz został ukrytyrozwiń
Barbara Matusiewicz
  • Barbara Matusiewicz
  • 12.04.2011 23:21

Jak zwykle Bernard osprawiol bezkonkuryncyjnie! Niy znom ani jednego opowiadania abo wiersza od Bernarda, coby bolo zle. Szkoda, ze mom tak daleko do Rudy, chcialabych tam byc na tym spotkaniu. A swojom drogom, chcialabych widziec, jak sie trefiyli ze sobom Pan Podgorski z Panym Brudysym:-)))) Daliscie se po szlagu???
A slonski jynzyk jest nojpiykniejszy na swiecie!

Komentarz został ukrytyrozwiń
Urszula Oślislok
  • Urszula Oślislok
  • 12.04.2011 22:46

Bernad ale pjyknie żeś to napisoł,przeca to nasza godka ,nosz jynzyk,a godajom ,że go ni ma,a my se godomy i piszymy iŚlonzokami sie zwjymy,,,,

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jasne, że sie podlizuja! Wyście napisali taki fest fajny słownik śląskich gwar, kery żech zgłosił do konkursu, może mi go wreszcie sprezentujecie?
A Pani Grażynę i innych zapraszam do artykułu o tym słowniku:
http://www.booktopsilesia.ciniba.us.edu.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=156:sownik-gwar-lskich&catid=3:propozycje-internautow&Itemid=12
Przy okazji, niech Pani zagłosuje, jak sie te ślonskie godanie podobo. ;) Abo i niy głosujcie!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Panie Brudys! Widza,że Pana strach obleciol przed tym wynurzaniem we guliku, i Pan sie podlizujesz. Ale jako że wazelina pod moim adresem bardzo mi pasuje, pozwalom Panu kontyanuować tyn wontek. Pyrsk!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dzisiej sie w bibliotece spotkomy, zaproszom wszyskich do cyntralnyj na Wirek. Siyniawa bydzie piknie godać,Waćpan Podgórski tyż pewnie trocha pofandzo... ;) to znaczy piyknie pogodo ło Śląsku, ło naszyj Rudzie kochanyj, bo historyjo Rudy, kaj co jest, łod kiedy i czymu, jak to sie nazywało piyncet lot nazod, to łon w tym mieście wiy najlepij. Ino go nikt w mieście niy chce słuchać, "historyki" ino przepisujom gupoty, nawet na stronie miasta kupa cygaństwa jest. Może coś ło tym poosprawio gryfnie? Przidźcie, to posuchocie fajnych rzeczy!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.