„Polski hydraulik i inne opowieści ze Szwecji” Macieja Zaremby to zestaw najlepszych reportaży, jakie od dawna miałam okazję przeczytać. Owszem, dowiemy się z tej książki bardzo dużo o samej Szwecji, o sposobie myślenia Szwedów i o panującym tam systemie, nazywanym przez niektórych komunizmem w bogatej wersji. Chciałoby się jednak powiedzieć „i cóż, że ze Szwecji”, bowiem reportaże pokazują nam znacznie więcej niż tylko pojedynczy kraj.

Możemy przyjrzeć się z bliska, jak źle działający system wpływa na ludzi, jak wywołuje selekcję negatywną. Dowiemy się też o dziennikarzach biegających za nieistotnymi „newsami”, a nie widzących tematów, o których naprawdę warto pisać. Obejrzymy, na szczęście z bezpiecznej odległości, najgorszych na świecie urzędników podatkowych. Przekonamy się, do czego są w stanie posunąć się związkowcy zwalczający zatrudnianie zagranicznych pracowników pod pretekstem „obrony ich interesów”.

Dowiemy się o powojennym Kosowie więcej niż kiedykolwiek widzieliśmy w programach informacyjnych. Przeczytamy wzruszającą historię niezwykłej bitwy, do jakiej doszło naprawdę, kiedy we właściwym miejscu i we właściwym czasie na miejscu znaleźli się żołnierze KFOR, którzy jak w „Demonach wojny wg Goi” zignorowali zasady i zaryzykowali życie, bo uwierzyli, że ich misja naprawdę może mieć sens. Otworzymy szeroko oczy stając wobec niewyobrażalnej korupcji i bezprawia, toczących ONZ. Zobaczymy, czym grozi stawianie systemu nad człowiekiem i jak szkodliwa może być wiara, że myślenie można zastąpić procedurami.

Zamierzałam napisać, że to lektura fascynująca dla wszystkich, a dodatkowo obowiązkowa dla dziennikarzy. Ale to nieprawda. Lektura owszem jest fascynująca, ale czy dziennikarze rzeczywiście muszą się doskonalić? Czy bylejakość w połączeniu ze zmysłem marketingowym, przyprawione rutyną i lenistwem nie wystarczą im, by dobrze sobie radzić w zawodzie? Zwykli dziennikarze często nie wiedzą, o czym piszą. Za to świetnie wymyślają nośne tytuły, żeby sprzedać papkę medialną, o której następnego dnia nikt już nie będzie pamiętał. Wiele osób najwyraźniej wierzy, że nikt ich za bylejakość nie wyrzuci z redakcji. Choć z drugiej strony nie da się ukryć, że bylejakość najłatwiej wymienić.

Na tym tle pojawił się człowiek, który pisze reportaże doskonałe – Maciej Zaremba. Imigrant z Polski i dziennikarz, który nie dostał się na dziennikarstwo, ponieważ... nie potrafił streszczać materiału do medialnej zajawki. Od początku szukał drugiego dna i w efekcie stał się znany dzięki reportażom, które naprawdę coś wnoszą.

Teraz pisze dla największych szwedzkich gazet, a jego reportaże wpływają na ludzi, zmieniają świat, są nagradzane i doceniane. Co jest źródłem tego sukcesu? Zaremba zaczyna tam, gdzie inni kończą i cierpliwie dociera do sedna. Od informacji, dla której u innych zwykle nie wystarcza nawet miejsca w artykule, o zajawce nie wspominając. I do każdego materiału przygotowuje się rozmawiając z wieloma ludźmi. Efekt jest taki, że zamiast newsowej papki dziennikarskiej dostajemy wspaniały materiał, z którego możemy się wielu ciekawych rzeczy dowiedzieć.