Nie tylko Zastęp Trupich Głów czyli "Druga Harcerska Konspiracja"

Źródło: Gość dnia
2011-06-23 12:56
Odsłon: 1438
Komentarzy: 0

Tagi:

Terminem "drugiej konspiracji" określamy działalność podziemną skierowaną przeciwko armii radzieckiej oraz późniejszej władzy komunistycznej, która przez wielu uznawana była za nowego okupanta, tworzyli ją także harcerze.

książka Harcerskie Historie / Fot. skan okładki

"Harcerska druga konspiracja" rozpoczęła swą działalność wraz z rozwiązaniem Szarych Szeregów przez Naczelnika Harcerzy, hm. Leona Marszałka "Jana" w styczniu 1945. Powyższy termin obejmuje też środowiska, które znajdowały się organizacyjnie poza Szarymi Szeregami, tzn. Organizację Harcerek, Harcerstwo Polskie oraz ludzi, którzy z racji swojego wieku nie mogli wstąpić do tej struktury.

Na terenie Pomorza w latach 1945-1956 działało kilkadziesiąt organizacji konspiracyjnych przeciwstawiających się tzw. władzy ludowej. Wiele z nich tworzyli ludzie młodzi i powiązani wcześniej z harcerstwem. Tropieni przez służbę bezpieczeństwa za swoją działalność niepodległościową byli oskarżani i stawiani przed sądami wojskowymi oraz cywilnymi. Poniżej przedstawiamy kilka organizacji zakwalifikowanych przez służby bezpieczeństwa jako organizacje harcerskie.

Grupa Młodzieżowa Ośrodka Mobilizacyjnego Wileńskiego Okręgu AK była jedną z bardziej znaczących grup powojennej konspiracji. Jednym z podstawowych pionów w jej strukturze był pion kadry instruktorskiej ZHP. Kierował nim hm. Antoni Wasilewski ps. "Profesor". Pion ten przygotowywał się na długofalową aktywność i został zorganizowany z myślą o prowadzeniu działalności wychowawczej wśród młodzieży. Siłą rzeczy był kontynuatorem działalności "Czarnej Trzynastki Wileńskiej", założonej przez hm. Józefa Grzesiaka "Czarnego". 6 stycznia 1947 w Gdańsku w grupie wileńskich „repatriantów” rozważano o konieczności odbudowy harcerstwa o przedwojennej ideologii i ustalono, że na początku w grupie będą utrzymywane kontakty osobiste. Obok działającego środowiska gdańskiego, w sierpniu 1947 w Łodzi powstaje "Klub Sześciu". Władze bezpieczeństwa prowadziły w okresie od lipca 1948 do kwietnia 1949 aresztowania członków stowarzyszenia, w wyniku, czego skazano m.in. Antoniego Wasilewskiego na karę 3 lat więzienia oraz utratę praw na 2 lata.

Grom - Organizacja działająca w Helu w latach 1948-1952, założona przez Władysława Kawałka. Celem organizacji była walka o wolną, niepodległą i suwerenną Polskę. Jej członkowie składali przysięgę wzorowaną na Prawie Harcerskim.

Harcerska Organizacja Podziemna – Iskra – Organizacja działająca w latach 1947-1950 na terenach województw: olsztyńskiego, dolnośląskiego, białostockiego i gdańskiego. Jej założycielem i komendantem był Wiesław Kazberuk, a zastępcą Ryszard Wrzos, a kapelanem ks. Józef Śmietana. Oboje byli członkami Komendy Hufca ZHP w Olsztynie. Prowadziła działalność propagandową. Założyciele organizacji wywodzili się z olsztyńskiego hufca, Kazberuk i Wrzos byli nawet członkami komendy hufca. Początkowo organizacja nosiła nazwę Komenda Chorągwi Harcerzy Armii Krajowej – Iskra, w terenie powołano szereg hufców – struktur lokalnych. W Gdańsku komendantem hufca tej organizacji był Witold Żenczykowski. Organizacja wydawała ulotki i własne pismo w których utrwalano prawdę o Katyniu, występowano w obronie aresztowanych. W 1950 roku na długoletnie więzienie skazano 25 osób z kierownictwa.

Harcerstwo - Działała w Smętowie w pow. Starogard Gdański, zajmowała się werbunkiem nowych członków, rozważała zdobycie broni. Kierował nią Brunon Perzyński.

Hufiec Wolnych Słowian – organizacja, której drużyna im. Stefana Batorego działała w Gdyni do 1948 roku.

Zobacz także: