Z pamiętników Konrada Adenauera - pierwszego kanclerza powojennych Niemiec - wiemy, że chciał on wprowadzić ordynację całkowicie jednomandatową, taką jak w Wielkiej Brytanii, ale alianci (w tym Brytyjczycy!) się nie zgodzili. Podobna była polityka wobec pokonanych Włoch i Japonii. W Japonii aż do 1996 r. wybierano posłów w okręgach kilkumandatowych, a reforma prawa wyborczego z 1994 r. wprowadziła wybór 60 proc. posłów z okręgów jednomandatowych.

Najmocniej niezadowolenie z obowiązującego systemu wyborczego dało o sobie znać we Włoszech. Tam w kwietniu 1993 r. po długiej batalii odbyło się rozpisane z inicjatywy ponad 1,3 mln (!) obywateli ogólnonarodowe referendum, w którym wzięło udział 77 proc. uprawnionych do głosowania. Mieszkańcy Italii przygniatającą większością 83 proc. głosów zanegowali obowiązujące prawo wyborcze do senatu. Był to wielki sukces ruchu społecznego "Maggioritario"; stało się oczywiste, że Włosi chcą jednomandatowych okręgów wyborczych. Reforma prawa wyborczego objęła obie izby. Od wyborów roku 1994 do obu izb parlamentu wcielono jednak w życie system mieszany, w którym 3/4 parlamentarzystów wybierano w jednomandatowych okręgach, a 1/4 z list partyjnych, co samo w sobie powodowało niechęć do pozostałości dawnego systemu wyborczego. Włosi w dwóch referendach abrogacyjnych (uchylających) w latach 1999 i 2000 większością głosów odpowiednio 91,5 i 82 proc. opowiedzieli się za całkowitym odrzuceniem list partyjnych w wyborach parlamentarnych. Obu referendów nie uznano jednak za wiążące z powodu braku kworum, co w tym wypadku oznaczało wymóg 50 proc. frekwencji wśród zarejestrowanych wyborców (wyniosła ona odpowiednio 49,6 proc. oraz 32,2 proc). Proponowana zmiana, która miała dopełnić reformy systemu wyborczego, ostatecznie nie weszła w życie.

Sytuacja po referendach uchylających w 1999 i 2000 r., pomimo bardzo wymownej przewagi zwolenników porzucenia resztek dawnego systemu proporcjonalnego, przypieczętowała niepełność sukcesu włoskich reformatorów prawa wyborczego. Najpoważniejszym mankamentem był brak zabezpieczenia kierunku zmian ustrojowych, co otworzyło furtkę do tego, że w kolejnych latach kierunek zmian mógł wręcz zostać odwrócony. Nic dziwnego zatem, że reforma rządu Berlusconiego, wprowadzająca od 2006 roku - referendum zatwierdzającego nie było! - blokowanie list partyjnych w miejsce okręgów jednomandatowych, była we Włoszech szeroko oprotestowana; mówiono nawet o "oszustwie".