Wiadomości24 > Cywilizacja > Religia > Noc Kupały - rodzime święto zakochanych

Pozycja materiału w rankingach:

#808 wg odsłon (dzienny)

808 miejsce

Dział: Religia

Ocena: 32pkt

Oceń:

Noc Kupały - rodzime święto zakochanych

Dodał(a): Ratomir Wilkowski
2010-06-01 12:29
Odsłon: 15834
Komentarzy: 12

Tagi:

Kupalnocka to jedna z najdawniejszych uroczystości obchodzonych w czasie przesilenia letniego na obszarach zamieszkiwanych przez ludy słowiańskie, germańskie i celtyckie...

Noc Kupały w chramie mazowieckim, 2009 RKP / Fot. Ratomir Wilkowski, www.R-K-P.prv.pl

Noc Kupały, zwana też Nocą Kupalną, Kupalnocką czy też w pewnych regionach Świętem Kresu lub też potocznie Sobótką, to nazwa słowiańskiego święta związanego z letnim przesileniem Słońca. Obchodzona jest w najkrótszą noc w roku, czyli najczęściej (nie uwzględniając roku przestępnego) z 21 na 22 czerwca - nie należy mylić tego święta z później wprowadzoną wigilią św. Jana (potocznie zwaną też Nocą Świętojańską i posiadającą wówczas wiele zapożyczeń z zastałych, znacznie starszych tradycji) obchodzoną w nocy z 23 na 24 czerwca. Kupalnocka to święto ognia, wody, słońca i księżyca, urodzaju, płodności, radości i miłości, o którym Józef Ignacy Kraszewski w "Starej Baśni" pisał: "Dzień Kupały - najdłuższy w roku, noc Kupały - najkrótsza, były jednym ciągiem wesela, śpiewu, skoków i obrzędów". Przesilenie letnie - podobnie jak pozostałe momenty graniczne w cyklu wędrówki ziemi wokół słońca (czyli również przesilenie zimowe oraz równonoc wiosenna i jesienna) - od zarania dziejów fascynowało jednak ludzi także w wielu innych regionach i kulturach świata.

Słowo "kupała" wbrew powszechnie głoszonym opiniom najprawdopodobniej nie ma nic wspólnego z ruską formą słowa "kąpiel". Tłumaczenie takie zostało wymyślone przez świat chrześcijański nie wcześniej niż w X-XI stuleciu - Kościół nie mogąc wykorzenić z obyczajowości ludowej corocznych obchodów "pogańskiej" Sobótki, podjął próbę zasymilowania tego święta z obrzędowością chrześcijańską. Z racji tego, że Jan Chrzciciel stosował chrzest w formie rytualnej kąpieli (w obrządku wschodnim) próbowano uczynić z niego patrona Nocy Kupalnej, a z czasem wręcz zaczęto zwać go Kupałą (w niektórych regionach Białorusi Jan Chrzciciel to nadal jeszcze Jan Kupała).

Stąd też zapewne w powszechnej świadomości społecznej wziął się inny pogląd, iż nazwa święta pochodzi od imienia rzekomego słowiańskiego bóstwa - patrona miłości i płodności - Kupały. W rzeczywistości teza o istnieniu takiego bóstwa jest najprawdopodobniej efektem wtórnym, stopniowo przeprowadzanej chrystianizacji (to raz przenikającej na tereny pogańskie to znów cofającej się - jako że chrystianizacja bynajmniej nie przebiegała ani specjalnie gwałtownie, jakby kto raptem światło zgasił, ani też bezproblemowo i bez oporów, jak się to niektórym wydaje). Raz wprowadzona postać Jana Kupały, w pewnych regionach mogła natomiast ulec pewnemu wtórnemu przeobrażeniu i następnie powrócić jako personifikacja o charakterze pogańskim.

W rzeczywistości wyraz "kupała" pochodzi najpewniej z indoeuropejskiego pierwiastka "kump", oznaczającego grupę, czyli gromadę, zbiorowość, z którego wywodzą się słowa takie jak kupa, skupić, kupić (w sensie "gromadzić"). Jeśli natomiast chodzi o słowo "sobótka" (późniejsze określenie Kupalnocki), to prawdopodobnie stworzone zostało przez Kościół i od zarania miało wydźwięk pejoratywny; znaczyło dokładnie tyle, co "mały sabat". Z nazwą tą wiąże się również pewna legenda, mówiąca o tym, jakoby Sobótka była uroczystością ku czci pięknej dziewczyny o tym właśnie imieniu. Sobótka w bliżej nieokreślonym czasie zamieszkiwała ponoć bliżej nieokreśloną wioskę. Narzeczony jej, Sieciech, powróciwszy z wojny miał swą wybrankę pojąć za żonę, jednak wioska ich została nagle zaatakowana przez hordy wroga. Podczas odpierania ataku Sobótka zginęła, trafiona w samo serce. A działo się to wszystko w noc letniego przesilenia.

1
2
3
...
6
następna »

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Ratomir Wilkowski

Artykuły (173) Galerie (9) Średnia ocen (4.04)

Miejscowość: Wilkowo | Kraj: Polska

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Dodaj do

Komentarze: 12

Sortuj komentarze:

Ratomir Wilkowski 22.06.2011 14:02

Ocena:

> Mateusz Badiński: to ile prawdy w tym: http://demotywatory.pl/1799704/Puszczalska democie? ;]

Niewiele... O ile święto to niewątpliwie zawiera pewną symbolikę o wymiarze seksualnym / erotycznym (w końcu to m.in. święto miłości i płodności), to powszechna opinia o towarzyszącej mu powszechnej rozwiązłości uczestników jest dalece przesadzona. Zresztą w samym arcie jest stosowne rozwinięcie tej kwestii: "O ile bowiem faktycznie zdarzyć się mogło, że któraś z panien tej nocy straciła swój wianek, to tylko wówczas jeśli w dalszej kolejności szły za tym poważniejsze zobowiązania - czyli swaćba (ślub). Warto przy tym pamiętać, że najstarsze relacje z tych świąt sporządzane były zazwyczaj przez (raczej niezbyt przychylnych pogaństwu) kościelnych duchowych, dla których nawet pół odsłoniętej w tańcu łydki często stanowiło zupełnie wystarczający powód do zgorszenia i obrazy moralności." Inna sprawa, że nasi Słowiańscy przodkowie nie podchodzili do tych spraw, aż tak purytańsko jak przybyłe, późniejsze chrześcijaństwo, dla którego wszelka cielesność (przez pewien okres średniowiecza włącznie z dbaniem o higienę) była najkrótszą drogą do pokus i grzechu...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Lukii 14.02.2011 10:20

Ocena:

to ile prawdy w tym: http://demotywatory.pl/1799704/Puszczalska w tym cemocie nawet sie data nie zgadza jaki 23 czerwca?? no ale to sa demoty... dla niemyslacych...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ratomir Wilkowski 23.06.2010 20:15

Ocena:

107

Niewiele... O ile święto to niewątpliwie zawiera pewną symbolikę o wymiarze seksualnym / erotycznym (w końcu to m.in. święto miłości i płodności), to powszechna opinia o towarzyszącej mu powszechnej rozwiązłości uczestników jest dalece przesadzona. Zresztą w samym arcie jest stosowne rozwinięcie tej kwestii: „O ile bowiem faktycznie zdarzyć się mogło, że któraś z panien tej nocy straciła swój wianek, to tylko wówczas jeśli w dalszej kolejności szły za tym poważniejsze zobowiązania - czyli swaćba (ślub). Warto przy tym pamiętać, że najstarsze relacje z tych świąt sporządzane były zazwyczaj przez (raczej niezbyt przychylnych pogaństwu) kościelnych duchowych, dla których nawet pół odsłoniętej w tańcu łydki często stanowiło zupełnie wystarczający powód do zgorszenia i obrazy moralności.” Inna sprawa, że nasi Słowiańscy przodkowie nie podchodzili do tych spraw, aż tak purytańsko jak przybyłe, późniejsze chrześcijaństwo, dla którego wszelka cielesność (przez pewien okres średniowiecza włącznie z dbaniem o higienę) była najkrótszą drogą do pokus i grzechu...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Mateusz Badiński 23.06.2010 12:18

Ocena:

117

to ile prawdy w tym: http://demotywatory.pl/1799704/Puszczalska democie? ;]

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ratomir Wilkowski 22.06.2010 13:11

Ocena:

121

Posłuchaj również o Kupale: http://w492.wrzuta.pl/audio/3CVlFnz3NKD/rkp_-_antyradio_warszawa_13_czerwiec_2010

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ratomir Wilkowski 17.06.2010 08:42

Ocena:

105

Wywiad w AntyRadio z 17.06.2010 o Nocy Kupały: http://w702.wrzuta.pl/audio/3ryPgJJndRf/antyradio_-_17_czerwiec_2010_rkp

Komentarz został ukrytyrozwiń

Małgorzata Najda 02.06.2010 20:01

Ocena:

101

108

Świetny tekst, zawsze dobrze wiedzieć więcej i dokładniej. 5*

Komentarz został ukrytyrozwiń

Autor usunął profil 02.06.2010 19:55

Ocena:

102

111

Jak zwykle ciekawie i wyczerpująco napisane 5*:)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ratomir Wilkowski 02.06.2010 08:20

Ocena:

110

101

> Trochę się pośpieszyłeś Ratomirze, ale tekst świetny i mobilizujący do prawdziwie kupalnej nocy.

Specjalnie chciałem by tekst ukazał się wcześniej... Tak by osoby zainteresowane tym świętem, miały jeszcze czas poszukać stosownych jego obchodów w najbliższej sobie okolicy - np. jak tu: http://pl.wikinews.org/wiki/Noc_Kupa%C5%82y

Komentarz został ukrytyrozwiń