O kolędach polskich, kantyczkach i...

Dodał(a): Ryszard Jan Zagórski
2009-12-27 08:21
Odsłon: 4127
Komentarzy: 4

Tagi:

Tradycje kolędy polskiej sięgają XV wieku i obejmują tematykę okresu od 24 grudnia do 2 lutego. Kancjonał Jana z Przeworska z 1435 roku zawiera piękny hymn „Chrystus się nam narodził”.

Teksty kolęd są bardzo zróżnicowane, od wręcz prozaicznych po kunsztowne np. Kochanowskiego i Krzyckiego. Dokładnie jeszcze nie zbadano, kiedy kolęda utożsamiona została z pieśnią bożonarodzeniową. Od średniowiecza do wieku XVI nie wyróżniała się ona spośród innych pieśni religijnych. Z czasem kolęda zaczęła przybierać charakter pieśni ludowej. W okresie baroku zaczęła się kształtować pastorałka, czyli pieśń pasterska o treści związanej z Bożym Narodzeniem.

Z polskich zbiorów kolęd (i pastorałek) do najważniejszych należą: J. Żabczyca Symfonie Anielskie albo Kolęda (Kraków 1630; 84 teksty i 36 melodii), Kancjonał staniątecki z 1705 (130 kolęd), Kapela generalna z 1721 r. (378 tekstów i 80 melodii), którego wierna kopia z 1722 r. znajduje się u karmelitanek krakowskich. Najbardziej znanym XIX-wiecznym zbiorem kolęd są Pastorałki i kolędy M. Mioduszewskiego (1843).

Kantyczki albo kancjonaliki, to książeczki, zawierające zbiór pieśni polskich nabożnych, zwłaszcza pastorałek i kolęd, Narodzenie Chrystusa opiewających. Mickiewicz w prelekcjach o literaturze słowiańskiej tak mówi o tych pieśniach: „Żaden podobno naród nie może pochlubić się takim zbiorem, jak kantyczki polskie. Autorowie zawartych w nim pieśni nabożnych są niewiadomi; byli to, jak się zdaje, duchowni niżsi i bakałarze szkółek. Są jednak ślady, że i wielcy pisarze dorzucili tu później kilka hymnów. (…).”

Kantyczki obejmują cały rok kościelny i podług niego dzielą się na Adwentowe, pieśni o Narodzeniu Pańskiem, o Męce Pańskiej i o Zmartwychwstaniu. Jak silna jest tradycja kolędowa świadczy fakt, że poza zespołami ludowymi sięgają do niej nawet zespoły rozrywkowe i współcześni wykonawcy estradowi.

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Ryszard Jan Zagórski

Artykuły (81) Galerie (54) Średnia ocen (4.87)

Wiek: 64 | Miejscowość: Nowogard | Kraj: Polska

O mnie: Jeszcze "chce mi się chcieć" więc staram się coś zwiedzić, zadziałać, przejrzeć...

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Dodaj do

Komentarze: 4

Sortuj komentarze:

Ryszard Jan Zagórski 30.12.2009 22:02

Ocena:

Księża tłumaczą to w przybliżeniu tak:
Kolęda jest pieśnią, zawierającą w swej treści odpowiednie elementy związane z Bożym Narodzeniem i jest w odpowiednim nastroju. Poza tym jest uznana przez Kościół.
Pastorałki nie mają takiego związku i mają charakter luźny, wręcz biesiadny i służący zabawie.

Komentarz został ukrytyrozwiń