Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

13090 miejsce

Od Konstytucji majowej do Konstytucji III Rzeczypospolitej

Współautorzy: Adam Łukasz Gawlik

W związku z 216. rocznicą uchwalenia Konstytucji 3 Maja, autorzy Wiadomości24.pl postanowili przybliżyć czym był ten akt dla Polski i jak zmieniał się polski konstytucjonalizm.

Rękopis Konstytucji Trzeciego Maja. / Fot. PAP/Jacek TurczykCzym jest konstytucja i co określa?

Konstytucja to akt prawny, określany także jako ustawa zasadnicza, który zazwyczaj ma najwyższą moc prawną w systemie źródeł prawa w państwie. Nazwa pochodzi od łac. constituo,-ere - urządzać, ustanawiać, regulować. Konstytucja może określać podstawy ustroju społeczno-gospodarczego państwa, organizację, kompetencje i sposób powoływania najważniejszych organów państwowych oraz podstawowe prawa, wolności i obowiązki obywatela.

Pierwsza w Europie, druga na świecie - Konstytucja 3 Maja

Konstytucja 3 Maja, uchwalona 3 maja 1791 roku była ustawą regulującą ustrój prawny Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Została zaprojektowana, by zlikwidować obecne od dawna wady systemu politycznego. Konstytucja wprowadziła polityczne zrównanie mieszczan i szlachty oraz stawiała chłopów pod ochroną państwa, w ten sposób łagodząc najgorsze nadużycia pańszczyzny. Konstytucja zniosła zgubne instytucje, takie jak liberum veto.

Powszechnie przyjmuje się, że Konstytucja 3 Maja była pierwszą w Europie i drugą na świecie (po konstytucji amerykańskiej z 1787 r.). Już dwa dni po uchwaleniu, 5 maja zostało ustanowione święto Konstytucji 3 Maja. Jego obchody były zakazane podczas rozbiorów i dopiero w 1919 r. święto zostało przywrócone. Zdelegalizowano jej ponownie w latach II wojny światowej. Najpierw przez hitlerowców, a potem i przez sowietów podczas okupacji Polski. Po antykomunistycznych demonstracjach w 1946 r. święto zastąpione zostało obchodami święta pracy 1 maja. W styczniu 1951 r. święto zostało oficjalnie zdelegalizowane przez władze komunistyczne.

Konstytucja marcowa - konstytucja II Rzeczypospolitej

Konstytucja marcowa 1921 – została uchwalona dnia 17 marca 1921 r., wprowadzała ustrój republiki demokratycznej o parlamentarno-gabinetowym systemie rządów. Władzę zwierzchnią przyznawała szeroko rozumianemu "Narodowi", który nie sprawował jej sam, lecz za pośrednictwem specjalnych organów, zbudowanych zgodnie z koncepcją trójpodziału władz.

Kadencja Sejmu trwać miała 5 lat; kadencja Senatu zaczynała się i kończyła wraz z kadencją Sejmu. Inicjatywa ustawodawcza przysługiwała Rządowi i Sejmowi. Senat, izba wyższa, był jej pozbawiony, miał natomiast prawo weta zawieszającego, czyli wstrzymania projektu ustawy na 60 dni bądź wprowadzenia poprawek. Sejm mógł ponownie uchwalić wstrzymaną przez Senat ustawę bądź odrzucić poprawki kwalifikowaną większością 11/20 głosów. Obywatel miał zapewnioną równość wobec prawa względem innych obywateli, nietykalność własności prywatnej, ochronę życia, wolność, tajność korespondencji oraz brak cenzury.

Konstytucja kwietniowa - ostatnia konstytucja II Rzeczpospolitej

Konstytucję kwietniową podpisał Ignacy Mościcki 23 kwietnia 1935 roku. Na jej mocy wprowadzono ustrój prezydencko-autorytarny. Ustawa została w opinii opozycji uchwalona z naruszeniem przepisów Konstytucji marcowej, dotyczących zmiany konstytucji i zwierzchnictwa narodu. W swoim manifeście PKWN uznał Konstytucję kwietniową za bezprawną. Było to podstawą odrzucenia kontynuacji Rządu RP na uchodźstwie, wynikającej z nominacji Władysława Raczkiewicza na prezydenta przez Ignacego Mościckiego w trybie rozdziału II Konstytucji (wyznaczenie następcy w czasie wojny). Po odzyskaniu niepodległości pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej wybrany demokratycznie, Lech Wałęsa, przejął oficjalnie przy przyjęciu urzędu insygnia władzy od Ryszarda Kaczorowskiego, ostatniego prezydenta RP na obczyźnie powołanego w trybie konstytucji kwietniowej.

Projekt PSL "Piast",PSChD i NPR

Projekt przedłożony przez PSL "Piast", Polskie Stronnictwo Chrześcijańskiej Demokracji i Narodową Partię Robotniczą zawierał maksymalne sprecyzowanie zadań parlamentu. Miało to na celu zapobieżenie wykorzystywaniu precedensów konstytucyjnych. PSL "Piast" i chadecja postulowały również zwiększenie liczby senatorów do 150. Przewidywano wyłanianie senatorów w 2/3 w drodze wyborów powszechnych, a w 1/3 desygnowani przez organy samorządu terytorialnego. Ugrupowania powyższe chciały także przedłużenia kadencji Senatu o 2 lata.

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 roku

Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej – najważniejszy akt prawny (ustawa zasadnicza) Rzeczypospolitej Polskiej, uchwalony 2 kwietnia 1997 roku przez Zgromadzenie Narodowe i zatwierdzony w ogólnonarodowym referendum 25 maja 1997 roku, wszedł w życie 17 października 1997. Złożona jest z preambuły, 13 rozdziałów i 243 artykułów. Prace nad tekstem zakończyły się na początku 1997 roku.

16 lipca 1997 roku prezydent Aleksander Kwaśniewski podpisał tekst konstytucji i zarządził jej opublikowanie w Dzienniku Ustaw. Tego samego dnia ukazał się Dziennik Ustaw Nr 78 z tekstem konstytucji. 17 października 1997 roku konstytucja weszła w życie po 3 miesiącach od daty jej ogłoszenia (art. 243 nowej konstytucji). Jednocześnie straciły moc przepisy Konstytucji PRL z 22 lipca 1952 roku i tzw. Małej Konstytucji (ustawa konstytucyjna z 17 października 1992 roku o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym}.

Preambuła

W preambule zwraca się uwagę na doniosły dla narodu moment dziejowy, wiążący się z odzyskaniem w 1989 roku pełnej suwerenności. Daje się w niej wyraz bogatej tradycji narodowej, akcentując szczególnie bogatą historię polskiej państwowości. Preambuła określa wartości priorytetowe dla polskiego społeczeństwa, które wprowadzone w życie decydują o harmonijnym funkcjonowaniu bytu państwowego. Wartości te, wśród których wymieniono poszanowanie wolności i sprawiedliwości, dialog społeczny, rzetelność i sprawność działania instytucji publicznych, poszanowanie i umacnianie praw obywatelskich i ich wspólnot, leżą u podstaw wszystkich spisanych w Konstytucji praw. Preambuła podkreśla, iż wszyscy członkowie narodu polskiego, rozumianego jako zbiór obywateli, są równi wobec prawa, mając jednocześnie jednakowe obowiązki wobec państwa, które określane jest jako dobro wspólne. Preambuła odwołuje się do chrześcijańskiego dziedzictwa narodu, jednocześnie jednak kwestię przekonań religijnych pozostawia prywatną sprawą każdego obywatela, podkreślając, iż zarówno wierzący w Boga, jak i nie podzielający tej wiary są wobec państwa równouprawnieni. W preambule, powołując się na tradycje I i II Rzeczypospolitej wzywa się, aby w III opierano się na poszanowaniu zasad w niej zapisanych.

Źródło: pl.wikipedia.org

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (3):

Sortuj komentarze:

A co mi tam. Minęły 3 lata, jest plus :)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Należy się, zdecydowanie.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Nie wiem, czy to moralne - bo jestem współautorem - ale Krzyś to pięknie opracował i zlepił. Należy się, zwłaszcza, że nikt nie dał plusa jeszcze, ani awet komentarza. Pozdrawiam!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.