Facebook Google+ Twitter

Odkrywanie kart historii Wrocławia. Synagoga - miejsce spotkań

Idea zaprezentowania wrocławskich synagog wydawała się karkołomna. Do czasu, kiedy okazało się, że są tylko dwie. Z pozostałych 43. synagog pozostały tylko nazwy, lokalizacje i nieliczne zdjęcia.

Synagoga Na Wygonie


Pojęciu synagogi odpowiada polskie określenie "bożnica", czyli miejsce poświęcone Bogu.
Nowa Synagoga. Zdjęcie Nowej Synagogi wyeksponowane w Synagodze Pod Białym Bocianem / Fot. Janina BieleńkoSpośród tych, które już nie istnieją, wartą wzmiankowania jest Nowa Synagoga, która była usytuowana u zbiegu ulic Podwale i Łąkowej, zwana przez mieszkańców Synagogą na Wygonie.

Zbudowana w stylu neogotycko-neoromańskim, z charakterystyczną kopułą, wysoką na 73 metry, licznymi wieżami i sterczynami, była, obok Nowej Synagogi w Berlinie, największą synagogą Niemiec i Austrii. Uroczyste otwarcie miało miejsce 29 września 1872 roku. W okazałym wnętrzu było miejsce dla 1050 mężczyzn i 800 kobiet. Projektantem synagogi był niemiecki architekt pochodzenia żydowskiego Edwin Oppler.

Jak okazale wyglądała Synagoga na Wygonie, można zobaczyć w zakładce Galeria na stronie www.sztelt.org.pl

Okruchy historii


W 1998 roku odsłonięto pomnik upamiętniający Nową Synagogę, z napisem w językach polskim, niemieckim i hebrajskim: "Wydali na pastwę ognia świątynię twoją aż do gruntu zbezcześcili siedzibę Twego imienia (PS 74,7)". / Fot. Janina BieleńkoHistoria Żydów na Dolnym Śląsku liczy już ponad 850 lat. Najstarszym śladem jest nagrobek Dawida, syna Sar Szaloma, z 1203 r. W roku 1925 we Wrocławiu mieszkało ponad 23 tysiące Żydów. Była to trzecia najliczniejsza wspólnota żydowska w Niemczech. Do wybuchu II wojny światowej w każdym większym miasteczku znajdował się żydowski obiekt kultu religijnego. Przepis talmudyczny nakazywał zakładanie synagog w miejscowościach, w których zamieszkiwało co najmniej 10-ciu dorosłych Żydów (tzn. powyżej 13-go roku życia).

Na przestrzeni wieków powstawały obiekty zróżnicowane i zewnętrzną formą architektoniczną i wystrojem wnętrz. Mniej zamożne gminy adaptowały na potrzeby synagogi pomieszczenia w prywatnych domach.

Synagoga była nie tylko miejscem modlitwy. Była także miejscem zebrań i studiowania Tory i Talmudu. Tu mieściły się urzędy gminne, kancelarie, archiwa, sądy rabinów czy skarbiec. Czasami pełniła funkcje przytułku, a nawet więzienia. Synagogi, także współcześnie, stanowiły centrum integracyjne społeczności żydowskiej.

Przejście na dziedziniec Synagogi Pod Białym Bocianem od strony ulicy Włodkowica. 19 XII 2010r. / Fot. Janina BieleńkoW latach poprzedzających wybuch II wojny światowej postępowała eksterminacja ludności żydowskiej i proces systematycznego niszczenia obiektów kultury materialnej Żydów przez bojówki hitlerowskie. Wszystkie okazałe synagogi, w tym Nowa Synagoga, zostały spalone w nocy z 9/10 listopada 1938 roku.

Ta noc pogromu, zainicjowanego przez władze państwowe, przeszła do historii pod nazwą Nocy Kryształowej, z uwagi na ilość odłamków szkła i kryształów ze zniszczonych żydowskich mieszkań i sklepów. Na terenie Polski oraz na terenach wschodnich, na Litwie, Białorusi, Ukrainie palono bożnice drewniane, burzono murowane, nagrobki z cmentarzy wykorzystywano jako materiał budowlany. Nieliczne obiekty, ocalałe po wojnie, niszczały z braku zainteresowania przypadkowych gospodarzy.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (11):

Sortuj komentarze:

Marta Dutkiewicz
  • Marta Dutkiewicz
  • 10.01.2011 18:01

Nie czuję się intruzem wśród Żydów.Czują,że jestem Ich przyjacielem.Noszę imię na pamiątkę przyjaciółki mojej matki z przedwojennego Wilna.Była wyznania mojżeszowego.Starsi Bracia w wierze.Oni pierwsi odczuli,że Bóg jest jeden i nie ma bożków.To Im zawdzięczamy.Bóg jest najważniejszy i stale obecny,codzienna rozmowa z Nim,prośby,modlitwa.To Oni nam to dali.Są narodem Wybranym i tylko Oni.Dlatego zasługują na wielki szacunek.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Interesujący i ciekawie napisany materiał.))
Może następnym razem?...
Pozdrawiam!.))

Komentarz został ukrytyrozwiń

Oby jak najwięcej takich materiałów. Bo to poznanie i wiedza pozwala nam się zbliżać do innych a tym samym zaakceptować a może nawet polubić.

Komentarz został ukrytyrozwiń

5*

Komentarz został ukrytyrozwiń

Uprzejmie dziękuję za komentarze. Temat jest trudny, biorąc pod uwagę, że historia narodu semickiego, to 1800 lat przed naszą erą i 2010 po. Ale czy dlatego , że trudny należy go omijać?

Komentarz został ukrytyrozwiń
Grzegorz
  • Grzegorz
  • 20.12.2010 21:27

Bardzo interesujący i jednocześnie przyjemnie podany artykuł - gratuluję i czekam na następne fajne tematy.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ponad czterdzieści stało ich we Wrocławiu. Teraz tylko albo aż dwie, a modlą się na 40 metrach...
Bardzo ciekawa podróż.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Historia środowiska, przedstawienie jej czytelnikowi dostępnie i zrozumiale, to cecha dobrego dokumentalisty. Pozdrawiam.

Komentarz został ukrytyrozwiń
  • Autor usunął profil
  • 20.12.2010 18:58

Świetny artykuł, przeczytałam jednym tchem.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Janko, bardzo ciekawy artykuł. Nawet nie wiedziałam że Wrocław ma takie stare żydowskie tradycje.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.