Wiadomości24 > Cywilizacja > Historia > Odkrywanie kart historii Wrocławia. Synagoga - miejsce spotkań

Pozycja materiału w rankingach:

#21215 wg odsłon (miesięczny)

21215 miejsce

Dział: Historia

Ocena: 51pkt

Oceń:

Odkrywanie kart historii Wrocławia. Synagoga - miejsce spotkań

Dodał(a): Janina Bieleńko
2010-12-20 09:01
Odsłon: 6433
Komentarzy: 11

Tagi:

Idea zaprezentowania wrocławskich synagog wydawała się karkołomna. Do czasu, kiedy okazało się, że są tylko dwie. Z pozostałych 43. synagog pozostały tylko nazwy, lokalizacje i nieliczne zdjęcia.

Synagoga Na Wygonie

Pojęciu synagogi odpowiada polskie określenie "bożnica", czyli miejsce poświęcone Bogu.

Nowa Synagoga. Zdjęcie Nowej Synagogi wyeksponowane w Synagodze Pod Białym Bocianem / Fot. Janina Bieleńko

Spośród tych, które już nie istnieją, wartą wzmiankowania jest Nowa Synagoga, która była usytuowana u zbiegu ulic Podwale i Łąkowej, zwana przez mieszkańców Synagogą na Wygonie.

Zbudowana w stylu neogotycko-neoromańskim, z charakterystyczną kopułą, wysoką na 73 metry, licznymi wieżami i sterczynami, była, obok Nowej Synagogi w Berlinie, największą synagogą Niemiec i Austrii. Uroczyste otwarcie miało miejsce 29 września 1872 roku. W okazałym wnętrzu było miejsce dla 1050 mężczyzn i 800 kobiet. Projektantem synagogi był niemiecki architekt pochodzenia żydowskiego Edwin Oppler.

Jak okazale wyglądała Synagoga na Wygonie, można zobaczyć w zakładce Galeria na stronie www.sztelt.org.pl

Okruchy historii

W 1998 roku odsłonięto pomnik upamiętniający Nową Synagogę, z napisem w językach polskim, niemieckim i hebrajskim: "Wydali na pastwę ognia świątynię twoją aż do gruntu zbezcześcili siedzibę Twego imienia (PS 74,7)". / Fot. Janina Bieleńko

Historia Żydów na Dolnym Śląsku liczy już ponad 850 lat. Najstarszym śladem jest nagrobek Dawida, syna Sar Szaloma, z 1203 r. W roku 1925 we Wrocławiu mieszkało ponad 23 tysiące Żydów. Była to trzecia najliczniejsza wspólnota żydowska w Niemczech. Do wybuchu II wojny światowej w każdym większym miasteczku znajdował się żydowski obiekt kultu religijnego. Przepis talmudyczny nakazywał zakładanie synagog w miejscowościach, w których zamieszkiwało co najmniej 10-ciu dorosłych Żydów (tzn. powyżej 13-go roku życia).

Na przestrzeni wieków powstawały obiekty zróżnicowane i zewnętrzną formą architektoniczną i wystrojem wnętrz. Mniej zamożne gminy adaptowały na potrzeby synagogi pomieszczenia w prywatnych domach.

Synagoga była nie tylko miejscem modlitwy. Była także miejscem zebrań i studiowania Tory i Talmudu. Tu mieściły się urzędy gminne, kancelarie, archiwa, sądy rabinów czy skarbiec. Czasami pełniła funkcje przytułku, a nawet więzienia. Synagogi, także współcześnie, stanowiły centrum integracyjne społeczności żydowskiej.

Przejście na dziedziniec Synagogi Pod Białym Bocianem od strony ulicy Włodkowica. 19 XII 2010r. / Fot. Janina Bieleńko

W latach poprzedzających wybuch II wojny światowej postępowała eksterminacja ludności żydowskiej i proces systematycznego niszczenia obiektów kultury materialnej Żydów przez bojówki hitlerowskie. Wszystkie okazałe synagogi, w tym Nowa Synagoga, zostały spalone w nocy z 9/10 listopada 1938 roku.

Ta noc pogromu, zainicjowanego przez władze państwowe, przeszła do historii pod nazwą Nocy Kryształowej, z uwagi na ilość odłamków szkła i kryształów ze zniszczonych żydowskich mieszkań i sklepów. Na terenie Polski oraz na terenach wschodnich, na Litwie, Białorusi, Ukrainie palono bożnice drewniane, burzono murowane, nagrobki z cmentarzy wykorzystywano jako materiał budowlany. Nieliczne obiekty, ocalałe po wojnie, niszczały z braku zainteresowania przypadkowych gospodarzy.

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Janina Bieleńko

Artykuły (56) Galerie (74) Średnia ocen (4.65)

Miejscowość: Wrocław | Kraj: Polska

O mnie: Udzielam się: SUBIEKTYWNIE - http://fotoreporter24.pl LOKALNIE - http://www.mmwroclaw.pl/user/YanBi/1823 GLOBALNIE - http://www.panoramio.com//user/1156852 Lubię obserwować świat i rejestrować w słowie i obrazie ulotne wrażenia.... więcej

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Dodaj do

Komentarze: 11

Sortuj komentarze:

Marta Dutkiewicz 10.01.2011 18:01

Ocena:

Nie czuję się intruzem wśród Żydów.Czują,że jestem Ich przyjacielem.Noszę imię na pamiątkę przyjaciółki mojej matki z przedwojennego Wilna.Była wyznania mojżeszowego.Starsi Bracia w wierze.Oni pierwsi odczuli,że Bóg jest jeden i nie ma bożków.To Im zawdzięczamy.Bóg jest najważniejszy i stale obecny,codzienna rozmowa z Nim,prośby,modlitwa.To Oni nam to dali.Są narodem Wybranym i tylko Oni.Dlatego zasługują na wielki szacunek.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Lidia B. Borys 22.12.2010 17:51

Ocena:

Interesujący i ciekawie napisany materiał.))
Może następnym razem?...
Pozdrawiam!.))

Komentarz został ukrytyrozwiń

Damian ☮ Mosz 21.12.2010 13:10

Ocena:

Oby jak najwięcej takich materiałów. Bo to poznanie i wiedza pozwala nam się zbliżać do innych a tym samym zaakceptować a może nawet polubić.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Lesław Adamczyk 21.12.2010 13:01

Ocena:

Komentarz został ukrytyrozwiń

Janina Bieleńko 21.12.2010 08:08

Ocena:

Uprzejmie dziękuję za komentarze. Temat jest trudny, biorąc pod uwagę, że historia narodu semickiego, to 1800 lat przed naszą erą i 2010 po. Ale czy dlatego , że trudny należy go omijać?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Grzegorz 20.12.2010 21:27

Ocena:

Bardzo interesujący i jednocześnie przyjemnie podany artykuł - gratuluję i czekam na następne fajne tematy.

Komentarz został ukrytyrozwiń