Wiadomości24 > Moje Trzy Grosze > Opinie > Polacy nie gęsi i swój język mają…

Pozycja materiału w rankingach:

#7409 wg odsłon (miesięczny)

7409 miejsce

Dział: Opinie

Ocena: 74pkt

Oceń:

Polacy nie gęsi i swój język mają…

Dodał(a): Weronika Trzeciak
2010-01-29 16:07
Odsłon: 60129
Komentarzy: 57

Tagi:

Tymi słowami Mikołaj Rej, ojciec literatury polskiej, nawoływał do pisania w języku ojczystym. Chciał tym samym przełamać modę na łacinę, panującą w Polsce aż do XVI wieku. Niestety dziś, w XXI wieku, zapominamy o jego przesłaniu.

Zapożyczenia

Coraz częściej używamy wyrazów obcych, a zapominamy o ich polskich odpowiednikach. I tak naszym dzieckiem opiekuje się baby-sitter zamiast opiekunki, naklejamy tipsy zamiast sztucznych paznokci, chodzimy na lunch zamiast na obiad i jemy niemieckie kartofle zamiast polskich ziemniaków. Do tego pracujemy na stanowisku menadżera (najlepiej w oryginalnej formie manager) zamiast kierownika, cieszymy się z weekendu zamiast z końca tygodnia czy soboty i niedzieli. Dlaczego tak się dzieje? Czy jak zmienimy lunch na obiad to stanie się on bardziej wykwintny? Czy jak nakleimy tipsy zamiast paznokci to staną się one ładniejsze?

Ale to nie koniec zapożyczeń. Istnieją również kalki językowe, które są zapożyczeniami strukturalnymi. Są to wierne tłumaczenia konstrukcji pochodzących z obcego języka, przez co nie uwzględniają one zasad panujących w języku ojczystym. Używamy ich często i nawet nie zdajemy sobie sprawy, skąd pochodzą. Przytoczę kilka przykładów kalek językowych:

Niemieckie: i tu jest pies pogrzebany (poprawnie: o to właśnie chodzi), być na tapecie (poprawnie: być tematem rozmów), nie być w stanie (poprawnie: nie móc), od przypadku do przypadku (poprawnie: od czasu do czasu).
Rosyjskie: pod rząd (poprawnie: z rzędu), wziąć się za coś (poprawnie: wziąć się do czegoś), jak by nie było (poprawnie: jakkolwiek by było), póki co (poprawnie: tymczasem).
Angielskie: wydawać się być inteligentnym (poprawnie: wydawać się inteligentnym), szampon i odżywka w jednym (poprawnie: szampon z odżywką)

Najpierw była moda na łacinę, potem na francuski, teraz na angielski. Jednak, jak przekonywał nas Mikołaj Rej, nie zawsze bycie modnym jest dobre. I ja się z nim zgadzam. Po co zaśmiecać język obcymi konstrukcjami i wyrazami tracącymi znaczenie z powodu ich naużywania. Nasze wypowiedzi zaczynają być wtedy sztuczne, jak w "Roku 1984" Orwella. Wiadomo, że nowe słowa są wskazane, aby język nie obumarł. Ale wszystko w granicach rozsądku. Jeśli jest polskie słowo określające daną rzecz, to trzeba go używać. Po co zastępować go wyrazem obcym?

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Weronika Trzeciak

Artykuły (152) Galerie (120) Średnia ocen (4.63)

Wiek: 27 | Miejscowość: Warszawa, Kraków | Kraj: Polska

O mnie: Miłośniczka książek, dobrego kina i tańca latino. Na co dzień piszę teksty reklamowe.

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Dodaj do

Komentarze: 57

Sortuj komentarze:

Piotr Wierzbicki 16.05.2010 21:04

Ocena:

122

114

Ewa Kuryło. Ładna mi zabawa! Kilka dni temu idę chodnikiem. Za mną idzie pięć dziewcząt w wieku 16-17 lat. Rozmawiając ze sobą wypowiadają w każdym zdaniu słowo: "k...a". W moich młodych czasach nie słyszałem żeby jakakolwiek dziewczyna wyrażała się w ten sposób. Smutne, ale prawdziwe. I to nie jest wyjątek, wystarczy wyjść na spacer wolniejszym krokiem. W tym roku miałem zdarzenie podobne. Stojąc, rozmawiał chłopiec w dwiema dziewczynami w wieku ok. 17 lat. Kiedy zwróciłem delikatnie uwagę, chłopiec odpowiedział: "A co?! Nie można?! Ja tylko na to: "Nie można".

Komentarz został ukrytyrozwiń

Piotr Wierzbicki 07.02.2010 10:35

Ocena:

116

Maciej Natanael Gniadek napisał:
["Język się zmienia i nic/nikt tego nie zatrzyma że żyjemy w globalnej wiosce zarządzanej niczym folwark zwierzęcy. Teraz jest era obrazka, słowa nam już nie potrzeba! Hieroglify górą!! ;p"

===
czw. godz. 19:10 Jedynka PR "poradnik językowy" ]
W przeszłości poznałem osoby rodzaju żeńskiego, które dorastały w okresie przed przed II Wojną Światową. Męskiego głosu i wymowy nie potrafię ocenić ze względu na to że jest dla mnie odrażający. Toleruję ale nie znoszę. Te Panie pochodziły z różnych stron Rzeczypospolitej. Pochodziły z różnych środowisk. Każda miała w sobie wyróżniający "pierwiastek"! Każda inaczej mówiła a głos brzmiał jak śpiew słowika. Przy takich ludziach nie można się nudzić, bo w rozmowie na różne tematy posiadały wszechstronną wiedzę, popartą doświadczeniem. Jak to przyrównać do czasu dzisiejszego ?! Nie ma takiej skali żeby "przyłożyć" i porównać. No chyba że wytyczenie punktów odniesienia w przestrzeni kosmicznej?! Tymi problemami powinniśmy się zająć na "W24". Przez te 70 lat starano się wyrugować negatywne cechy Polaków kolidujące z procesem jednoczenia Europy a wraz z tym wiele cennych pozytywów i to bezpowrotnie. Na "W24" nie widać nagminnie tego zjawiska ale jak myślę to dzięki dobremu środowisku jakie zostało tu stworzone. Ja bardzo uwielbiam "śpiew słowika".

Komentarz został ukrytyrozwiń

Weronika Trzeciak 06.02.2010 20:41

Ocena:

103

Przyznaję, powinno być iż zamiast i. Nie chodziłam na wykłady do Dubisza. :) KJP miałam z Pawelcem. ;p Wiem, że chodzi o język a nie gęsi. ;)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Joanna Hęciak 06.02.2010 13:21

Ocena:

117

100

Hem, hem :) Drobna korekta. Rej napisał "Polacy nie gęsi, a swój język mają" - w znaczeniu, że nie posługują się gęsim. Gdzie Ty byłaś, gdy profesor Dubisz wyjaśniał nam, o co chodzi w tym cytacie? ;)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Weronika Trzeciak 30.01.2010 13:33

Ocena:

112

Zapomniałam, rzeczywiście ma Pani rację. :)

Komentarz został ukrytyrozwiń

BARBARA Romer Kukulska 30.01.2010 13:32

Ocena:

105

Weronika, chyba , chyba gryll to ruszt , całkiem po prostu. A zastem jest to pieczenie-smażenie na ruszcie,
niestety nie można powiedzieć rusztujemy, a właściwie dlaczego nie?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Weronika Trzeciak 30.01.2010 13:30

Ocena:

113

Wszędzie musi być -land, -x, -ex, shop, a przed tym polskie słowa danej branży. Nie wiadomo nieraz, czym zajmuje się dana firma, bo nazwy są mylące.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Weronika Trzeciak 30.01.2010 13:18

Ocena:

106

Niestety co do grilla i grillowania to nie mamy polskiego odpowiednika. Są to zapożyczenia właściwe, czyli przeszły do naszego języka wraz z pierwotnym znaczeniem. Zapomniałam jeszcze o tworach zwanych hybrydami językowymi - każdy człon z innego jezyka, np. cicholand, transgraniczny. Są szczególnie lubiane w nazwach polskich firm.

Komentarz został ukrytyrozwiń