Polskie koncepcje pamięci

Dodał(a): Ewa Szafranowicz
2010-08-27 00:10
Odsłon: 2139
Komentarzy: 4

Tagi:

Pomnik wg definicji to "dzieło rzeźbiarskie lub rzeźbiarsko-architektoniczne, którego podstawowym zadaniem jest upamiętniać osobę lub wydarzenie".

Warszawska Nike / Fot. Wikimedia Commons

Oczywistością jest, że ta forma "pamięci" mówi w znacznej mierze nie o osobie lub wydarzeniu, ale o społeczeństwie, które dany pomnik stawia lub na jego powstanie naciska. Co mówi o Polakach początku XXI sprawa krzyża i pomnika dla ofiar katastrofy smoleńskiej? Widziałam propozycje, która przewyższa artystycznym koszmarem mojego ulubionego "Gargamela" - pomnik prezydenta Starzyńskiego. Kiedyś czytałam porównanie tej wizji rzeźbiarskiej z inspiracją filmem "Mucha" w reżyserii Chrisa Walasa z 1989 roku. Film i pomnik dzieli jakieś 4 lata więc może... Kto wie? Polskie pomniki to jeden wielki martyrologiczny galimatias. Mało estetyki dużo żalów i tej mickiewiczowskiej "Polski - mesjasza narodów”.

Możemy z nich się śmiać, lekceważyć, ale to one po nas zostaną. Gazety i książki są tak ulotne, łatwopalne jak i obrazy, a pomniki - najwyżej możemy je usunąć lub zniszczyć. Nie obędzie się bez szumu medialnego. Patrzcie na rozebrane pomniki Dzierżyńskiego, Gomułki, Kasprzaka. Muzeum w Kozłówce aż pęka w szwach od leninomanii.

Mało jest pomników, które lubię. Może dlatego, że powstają w takich właśnie sytuacjach, jak ten upamiętniający ofiary katastrofy smoleńskiej. Bezwarunkowo dobrze się czuję z królem Sobieskim przy Agrykoli. Dlaczego? Bo jest świetnie wkomponowany w przestrzeń. Gdy patrzę na króla w pełnym ekspresji ruchu, prawdziwie porażającym połączeniu siły i spokoju czuję i wiem czemu tam pod Wiedniem Turcy dali "drapaka". Dlaczego pomnik Andre Le Bruna i Franciszka Pincka jest doskonały? Może dlatego, że powstał nie wcześniej i nie później niż wiek po śmierci Sobieskiego? Ostatnio pokazywałam córce Nike. Świetna rzeźba Mariana Koniecznego z 1964 roku przestawiona została na swoje dzisiejsze miejsce w 1997 r. Jak dla mnie wszędzie wygląda dobrze. A poza tym Nike, jako symbol walczącej Warszawy warta jest pomnika, niezależnie od naszej oceny II wojny światowej i Powstania Warszawskiego. Doskonałość formy, matka walcząca o dzieci w boju niemożliwym do wygrania, ale popartym bezgraniczną miłością. Ekspresja, naturalizm i siła. Według Sigfrieda Giediona, szwajcarskiego krytyka sztuki: "pomnik to słup graniczny, w którym ludzie wyrażają symbole swoich ideałow, swoich, celów, swego postępowania – spadek dla pokoleń, łącznik czasów". Może więc warto poczekać z pomnikiem aby nie musieć robić Kozłówki kolejnych RP?

*Kozłówka - w dawnej powozowni znajduje się jedyna w Polsce Galeria Sztuki Socrealizmu. W jej posiadaniu są najciekawsze prace z lat 50-tych ubiegłego wieku tj. 1600 eksponatów (rzeźb, rysunków, obrazów, grafik i plakatów).

Zobacz także:

OFFline profil autora

Autor: Ewa Szafranowicz

Artykuły (251) Galerie (50) Średnia ocen (4.32)

Wiek: 39 | Miejscowość: warszawa | Kraj: polska

O mnie: Zaratustra "Przyszłość należy do lwów, które umieją się śmiać."... Jestem zodiakalną Lwicą o ogromnym poczuciu humoru! "Lepiej spieprzyć coś po swojemu, niż według czyjejś podpowiedzi" Dziadek Honzy

Ostatnie artykuły autora:

Pozycja autora w rankingach:

Dodaj do

Komentarze: 4

Sortuj komentarze:

Autor usunął profil 27.08.2010 20:33

Ocena:

Niezwykle podoba mi się określenie polskich pomników jako "wielkiego martyrologicznego galimatiasu". Zwłaszcza w powiązaniu z niepoprawnym traktowaniem naszego kraju jako "mesjasza narodów".

Najnowszy "pomnik", jeśli powstanie, nie będzie trwalszy od spiżu...

5*

Komentarz został ukrytyrozwiń

Wojciech Arciszewski 27.08.2010 17:47

Ocena:

U nas dobry pomnik to zwarty WIELKI POMNIK, a raczej zwarty WYSOKI POMNIK. Nie jesteśmy przygotowani na nowoczesne urozmaicone formy pomnikowe...

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ewa Szafranowicz 27.08.2010 09:43

Ocena:

Pani Jadwigo, to oczywiste. Dlatego też mamy tak wiele pomników, które po latach śmieszą lub przerażają a nie inspirują do zadumy. Może przesuniemy księcia Poniatowskiego a w jego miejscu postawimy pomnik tak imponujący jak pycha i promieniujący jak zaciekłość. Idealnie oddający to czym jest nasza demokracja: rządami pomniejszych grup nacisku, które robią co chcą z resztą społeczeństwa. Łatwiej będzie postawić pomnik niż działać jak Horacy "Exegi monumentum aere perennius".

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jadwiga Kowalczyk 27.08.2010 06:01

Ocena:

Tak Ewo - warto poczekac, aż opadną emocje a historia podsumuje zasługi.
Ale mamy teraz sytuację, kiedy Polską wstrząsa żądanie stawiania pomnika "tu i natychmiast". I wszyscy wiemy, że chodzi o trwałe naznaczenie pałacu prezydenckiego istnieniem tlko jednego prezydenta, składanie wieńców na Wawelu mało spektakularne.

Komentarz został ukrytyrozwiń