Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

2048 miejsce

Poradnik dla tych, którzy uciekali z polskiego (2)

Często dłuższa forma zaimka błędnie odbierana jest jako staranniejsza lub świadcząca o większym szacunku do adresata, stąd jej stosowanie w kontekstach, w których nie powinna być używana.

Dłuższe na początku, krótsze w środku. O kłopotliwych zaimkach


"Mnie" na początku wypowiedzenia. / Fot. Jola PaczkowskaZaimki to małe pożyteczne słówka, które bardzo ułatwiają porozumiewanie się. Można nimi bowiem zastąpić inne części mowy, a tym samym uczynić naszą wypowiedź zgrabniejszą, krótszą i spójniejszą. Ważne jest jednak, by używać ich w odpowiedniej formie.

Zaimki osobowe ja, ty, on, ono mogą przybierać w niektórych przypadkach gramatycznych podwójną postać: krótszą (mi, ci, cię, go) i dłuższą (mnie, tobie, ciebie, jego).
Błędem jest stawianie krótszej formy na początku zdania. A bardzo często widujemy lub słyszymy wypowiedzi zaczynające się tak: Mi możesz zaufać. Mi się to nie podoba. Zamiast: Mnie możesz zaufać. Mnie się to nie podoba.

Niektórzy obawiając się, że popełnią błąd, używają jednak tylko form dłuższych. Zastanawiają się wręcz, czy można używać zaimków: ci, mi, mu. Tymczasem tylko takie formy są poprawne w zdaniach: Powiem ci (mu) coś miłego. Podaj mi (mu) gazetę.

Tu krótka anegdota. Jechaliśmy kiedyś ze znajomymi na wycieczkę autokarową. W pewnej chwili koleżanka poprosiła mnie, abym przekazała kierowcy pewną informację, zwracając się do mnie słowami:
- Powiedz jemu, że...
- Powiem mu.
- Ale jeszcze nie wiesz, co?!
- Wiem jednak, że powiem mu, a nie jemu - uśmiechnęłam się szelmowsko.
Tu koleżanka, znana z używania wyłącznie długich form zaimków, zrobiła zdziwioną minę, więc wyjaśniłam, w czym rzecz. Ale przecież nie tak łatwo od razu zmienić swoje przyzwyczajenia, więc sytuacja się powtórzyła, a wtedy cały autobus zaryczał:
- Powiedz muuuu!

Dłuższe formy - tobie, ciebie, jemu, jego - bardzo często błędnie są odbierane jako staranniejsze, grzeczniejsze, świadczące o większym szacunku do adresata, stąd ich stosowanie w kontekstach, w których nie powinny być używane, np.: Wskażemy tobie najlepszą ofertę. (zamiast: Wskażemy ci najlepszą ofertę). Współczujemy tobie. (zamiast: Współczujemy ci.) Podziwiam jego. (zamiast: Podziwiam go.). Podobne błędy popełniają nawet najbardziej znani politycy.

Jakie zatem reguły rządzą doborem odpowiednich form?

• Formy dłuższej zaimka używamy w następujących okolicznościach:

- na początku zdania: Mnie możesz zaufać. Tobie na tym nie zależy. Jego nie widziałam.
- po przyimku: Podszedł do ciebie. Zwróciłaś uwagę na niego. Zostań przy mnie.
- w wypowiedzi jednowyrazowej: Mnie. Tobie. Jego. Jemu.
- pod akcentem, jako składnika przeciwstawienia:
Podał nie mnie, lecz tobie. Tobie udało się zdać egzamin, a jemu? Powiedział, że jest bardzo ładna, a mnie się ona wcale nie podobała. Mówię ci, tylko ciebie lubię.

• W innych wypadkach użyjemy formy krótszej:

- w środku zdania: Podoba mi się ta książka. Opowiem ci tę historię. Patrz mi w oczy!
- jeśli akcent kładziemy na czasownik: Lubię cię. Uwierz mi. Powiedz mu.

Przeczytaj również:
Kłopotliwe wyrażenia przyimkowe (1)

A także autorstwa Adama Jacka Pisuli:
Powiesić nie można, uwolnić - rola przecinka w tekście
Jesteś niezadowolony? Zwrócono ci artykuł? Pisz poprawnie!
"Nie" z rzeczownikami i przymiotnikami


Komentarze (13):

Sortuj komentarze:

Dorota Marynowska
  • Dorota Marynowska
  • 03.02.2012 18:52

(...) "abym przekazała kierowcy pewną informacje"(...)... wszystko pięknie i na temat, ale taki mały głupi błędzik się przyplątał w artykule...nie "informacje" tylko "informację", nikt nie zwrócił Pani wcześniej na to uwagi? Przecież to aż gryzie w oczy, i to w artykule o takim tytule;)) ojojoj...

Komentarz został ukrytyrozwiń
  • Autor usunął profil
  • 06.11.2010 13:13

Dziękuję bardzo,to mi się przyda,mam nadzieje.

Komentarz został ukrytyrozwiń
nie powiem
  • nie powiem
  • 04.11.2010 16:47

a jaka jest dłuższa forma do zaimka ja?

Komentarz został ukrytyrozwiń

teraz młodzież mówi "mnie się podoba" - dla żartu chyba

Komentarz został ukrytyrozwiń

Plusik

Komentarz został ukrytyrozwiń

A jednak to nie jest takie proste, jak piszesz. Nie każdy ten akcent rozpoznaje, dlatego pomocne są wskazówki: dłuższe formy zawsze na początku zdania (unikniemy "Misię" ;)), po przyimku; krótsze - w środku, i na końcu, (gdy NIE CHCEMY KŁAŚĆ AKCENTU na zaimek).
Najczęściej powiemy więc: Lubię cię.
A w wyjątkowych sytuacjach: Lubię ciebie! (KŁADĄC AKCENT na słowo ciebie)

Natomiast w przykładzie:
- Powiedz jemu to. (w domyśle "zamiast mnie").
Zmieniłabym po prostu szyk:
- Jemu to powiedz. (w domyśle "zamiast mnie").

Komentarz został ukrytyrozwiń

Artykuł potrzebny, ale wprowadza nieco zamieszania, gdyż kryterium "pod akcentem" podaje na końcu, jakby było mniej istotne od szyku. A jest wręcz przeciwnie. To nie miejsce wystąpienia zaimka (w środku, na początku czy na końcu zdania), lecz przede wszystkim akcent decyduje o konieczności użycia formy dłuższej.
Jeżeli nacisk kładziony jest na zaimek, to przybiera on formę dłuższą, w przeciwnym wypadku formę krótszą. To warunek konieczny i wystarczający.
Inną sprawą jest, że szyk potrafi zmieniać nacisk w zdaniu i tym samym pośrednio decydować o użyciu formy zaimka. Ale tylko pośrednio, sam szyk nie jest bezpośrednim kryterium.
Dlatego w szablonach "(komu?) to powiedz", "powiedz (komu?) to" oraz "powiedz to (komu?)", w przypadkach 1 i 3 użyjemy formy dłuższej (jemu), gdyż sam szyk świadczy o nacisku na zaimek, zaś w przypadku drugim użycie obu form jest możliwe, jednak wówczas to zdanie będzie niosło nieco inną informację i zostanie wypowiedziane inaczej. Zdanie "Powiedz mu to" od "Powiedz jemu to" różni się tym, że w drugim przypadku nacisk położony został na słowo "jemu" i tak też powinno zostać przeczytane. Np.
- Mamo, on mnie ciągnie za włosy, a mnie to boli!
- Powiedz jemu to. (w domyśle "zamiast mnie").
Kwestii wychowawczych w powyższym przykładzie proszę nie roztrząsać :P

Na koniec wypowiedź specjalisty: http://poradnia.pwn.pl/lista.php?id=8378

Komentarz został ukrytyrozwiń

"Powiedz Ty mnie, jak on się nazywa?"
Takie pytanie usłyszałam od kogoś na kierowniczym stanowisku... Może podsunę mu (nie: jemu) ten artykuł...

Komentarz został ukrytyrozwiń

jeszcze dwa - trzy takie artykuły i w końcu nauczę się poprawnie pisać :P (+)

Komentarz został ukrytyrozwiń

- tata, ten pan się ciebie kłania.
- nie "ciebie", tylko "tobie"
- mi?
- nie "mi" tylko "mnie"
- przecież mówię, że ciebie
A ogólnie plusik

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Reklama
Copyright 2014 Wiadomosci24.pl

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w sposób dostosowany do Państwa indywidualnych potrzeb i preferencji, w celu emisji możliwie indywidualnie przygotowanej reklamy. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przeglądarki lub urządzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. Więcej szczegółów w naszej Polityce Prywatności.

Zamknij