Facebook Google+ Twitter

Poradnik dla tych, którzy uciekali z polskiego (4)

Tu na razie jest ściernisko - śpiewają bracia Łukasz i Paweł Golcowie. I bardzo dobrze. Po polsku. Dziś słów kilka o zapożyczeniach.

Dlaczego jakkolwiek by było, tymczasem i na razie?

Ściernisko. / Fot. Janusz DymidziukBracia Golcowie w piosence "San Francisco" nie śpiewają "póki co", lecz – na razie, inaczej: tymczasem, jeszcze. Stosowane błędnie „póki co” to wyrażenie zapożyczone z rosyjskiego.
Tak samo używane jest w podobnych sytuacjach wyrażenie „w międzyczasie”, żywcem przetłumaczone z niemieckiego. Zamiast „w międzyczasie” powinno się raczej mówić tymczasem albo w tym czasie. Wprawdzie wyrażenie to zostało już uznane za dopuszczalne w języku potocznym (zob. Nowy słownik poprawnej polszczyzny PWN), jednak z pewnymi zastrzeżeniami. Akceptuje się je, gdy wskazuje na czas, jaki upłynął między dwoma wskazanymi zdarzeniami, np. Rano pójdę do rodziców, po południu do koleżanki, a w międzyczasie spotkam się z kuzynem. Nie aprobuje się go w znaczeniu „tymczasem, w tym czasie”, np. Zrobię zakupy, a ty w międzyczasie wynieś śmieci.

Do innych ulubionych (także przez dziennikarzy Wiadomości.24) zapożyczeń zaliczyć można rusycyzm: „wiodący” (miewamy na przykład „temat na wiodącego newsa w portalu”).
Tymczasem słowo wiodący ma polskie odpowiedniki i to całkiem sporo: najlepszy, najważniejszy, główny, ważny, czołowy, wzorcowy, przodujący, podstawowy, zasadniczy.

Kolejną błędną konstrukcją, po którą chętnie sięgamy, jest zapożyczona z rosyjskiego:
„jak by nie było”, zamiast poprawnej polskiej: jakkolwiek by było.

Prawdziwą jednak plagą są dzisiaj anglicyzmy. Ulegając modzie, powszechnie nadużywamy m.in. następujących słów:
autor – zamiast: sprawca, zdobywca (np. gola, pobicia)
dysponować – zamiast: mieć, znać, rozporządzać, zarządzać czymś
edycja – zamiast: wydanie, tura, runda, seria, rozgrywka, rocznik
generacja – zamiast: typ, rodzaj, gatunek, klasa
preferować – zamiast: woleć, dawać pierwszeństwo
serwować – zamiast: oferować, polecać, proponować, dostarczać, dawać, nagrodzić
spektakularny – zamiast: okazały, widowiskowy, pokazowy
sygnalizować – zamiast: zawiadamiać, pokazywać, informować
dokładnie - modne ostatnio słowo, używane jako wykrzyknik wyrażający zgodę (inaczej: oczywiście!, pewnie!, no właśnie!)

Zapożyczanie słów nie jest niczym nowym. Odkąd ludzie zaczęli podróżować, zaczęli też przyswajać sobie słowa pochodzące z innych języków i te "wrastały" po prostu w dany język. Chodzi jednak o to, by przeciwstawiać się wyraźnej obecnie tendencji do nadużywania wyrazów obcych, a przez to niepotrzebnego wypierania wyrazów polskich przez obce formy.

W sondażu przeprowadzonym na zlecenie Rady Języka Polskiego zapytano badanych m.in.:
Co Pana(nią) najbardziej razi we współczesnej polszczyźnie, używanej publicznie?
Na pierwszym miejscu znalazły się wulgaryzmy, a na drugim - masowe zapożyczenia z języków obcych.

Natomiast na pytanie - Dlaczego, Pana(i) zdaniem, należy dbać o język, którym się posługujemy? - największym powodzeniem cieszyła się odpowiedź: „…bo polszczyzna jest wartością, która spaja naród i trzeba ją pielęgnować”.

Dbajmy więc o poprawną polszczyznę. Nie stosujmy niepotrzebnych, śmiesznych, „wiodących” rusycyzmów, germanizmów i anglicyzmów. Nawet, jeśli nie przybliży nas to do San Francisco.

Czytaj także:
Poradnik dla tych, którzy uciekali z polskiego (3)

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (9):

Sortuj komentarze:

Gratuluję ciekawego artykułu. Mnie szczególnie drażni to „dokładnie”, którego nagminnie używają także dziennikarze telewizyjni i radiowi. Zamiast: właśnie, owszem, też tak myślę, zgadzam się i wielu podobnych określeń bardzo często słyszę „dokładnie”. Dobrze więc, że o tym piszesz i proponuję żeby ze słowem – wytrychem „dokładnie” walczyli inni dziennikarze WIADOMOŚCI, bo to bardzo zubaża nas język. Za artykuł (+).

Komentarz został ukrytyrozwiń

+;-)

Komentarz został ukrytyrozwiń

+ dokładnie

Komentarz został ukrytyrozwiń
  • Autor usunął profil
  • 08.10.2007 21:54

"Jacku, był kiedyś "wiedujuszczij jazyk" i jakieś echo po nim pozostało, ale Ty chyba za młody jesteś, aby to pamiętać. :-)"

Jolu, poczulem sie bardzo mlodo, dziekuje... ;)
Mimo tego: "ja uczilsja wosiem ljet wjedujuszczewo jazyka" ;)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ewo, przed zapożyczeniami nie uciekniemy, to fakt, zwłaszcza, gdy są one praktyczne (krótkie) lub ładnie brzmią, obyśmy jednak nie zapominali, że mamy polskie odpowiedniki. :-)
I byśmy nie ulegali modzie, pisząc np.:
Autorem rekordu był zawodnik dysponujący dobrym przygotowaniem, więc publiczność zaserwowała mu gorące brawa.

Jacku, był kiedyś "wiedujuszczij jazyk" i jakieś echo po nim pozostało, ale Ty chyba za młody jesteś, aby to pamiętać. :-)

Bartku, patrząc na Twoje zainteresowania, domyślam się, że może także zainteresować Cię „sportowa poezja”, oto link:

http://pl.wikiquote.org/wiki/Wpadki_komentator%C3%B3w_sportowych
n
Cóż, Marcinie, jeśli przez wiele lat ma się do czynienia z dziećmi w wieku 10-13 lat, to trzeba przystępnie. A potem to już człowiekowi tak zostaje. ;-)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jolu. Myślałaś o napisaniu poradników
Raz. Nie dosyć że fachowo to na dodatek
bardzo bardzo bardzo przystępnie i nieszablonowo to tłumaczysz
Dwa, że dobry pedagog z Ciebie zapewne

Komentarz został ukrytyrozwiń

Wszystkie twoje teksty są bardzo pomocne! WIELKI PLUS!

Komentarz został ukrytyrozwiń
  • Autor usunął profil
  • 08.10.2007 09:02

(+) Mnie tez zaskoczylas! Nie przypuszczalem, ze wymienione przez Ciebie zwroty to zapozyczenia...

Komentarz został ukrytyrozwiń

(+) "W jakim międzyczasie Sikorska, dwója" - do dzisiaj pamiętam z podstawówki :)
A wiesz Jolu, moja pięcioletnia córeczka stosuje zapożyczenia z angielskiego - mówi "blu" zamiast niebieski i jak ja mam ją zmusić do używania dłuższej, ale ojczystej formy :)
Hmm, ale tymi anglicyzmami to mnie zaskoczyłaś (poza tym bezsensownym wykrzyknikiem "dokładnie") - to ich nie powinno się stosować?:(

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.