
Szacuje się, że w Polce pracownicy tymczasowi stanowią ok 0,5 proc wszystkich zatrudnionych, natomiast średnia europejska wynosi ok. 2,5 proc. Ale wszystko przed nami.
W roku 2004 za ich pośrednictwem znalazło pracę ponad 167 tys. osób. W 2005 r. już grubo ponad 200 tys. Najwięcej osób zatrudniła branża motoryzacyjna, a także elektroniczna, chemiczna i spożywcza. Z pracowników tymczasowych korzystają też często firmy handlowe, usługowe, hotele, restauracje, a także zajmujące się transportem i składowaniem.
Takie same prawa
Pracownicy tymczasowi w myśl przepisów ustawy mają praktycznie niemal takie same prawa, jak osoby zatrudnione na stałych etatach. Są ubezpieczeni, okresy pracy zaliczają się do emerytury i renty, mają prawo do urlopów. Niestety, brak stałego zatrudnienia i dochodów uniemożliwia im korzystanie z kredytów bankowych. Istotnym ograniczeniem może być też ustawowy zakaz zatrudniania pracownika tymczasowego u tego samego pracodawcy dłużej niż przez 12 miesięcy.
Ustawodawca chciał "wymusić" na przedsiębiorcach, aby po roku zatrudniali pracowników tymczasowych na stałe. Intencje może były i dobre, ale w praktyce wyszło jak zwykle inaczej. Pracodawcy, których produkcja czy usługi mają charakter sezonowy, a także firmy, które nie chcą tworzyć nowych etatów, muszą po 12 miesiącach zatrudnienia (co może się rozciągnąć w czasie na więcej kalendarzowych miesięcy, jeśli osoba jest zatrudniana z przerwami) zwalniać sprawdzonych, przeszkolonych pracowników.
Jest to uciążliwe zwłaszcza w małych miejscowościach, gdzie funkcjonuje tylko jeden czy dwa zakłady zatrudniające pracowników tymczasowych i agencja nie ma możliwości znalezienia pracy dla zwolnionego "czasownika" jak popularnie nazywa się pracowników tymczasowych. Ten niefortunny zapis wywołał też inne patologiczne zjawisko. Otóż pracodawcy chcąc "wydłużyć" ten 12-miesięczny okres zatrudnienia podpisują z pracownikami tymczasowymi umowy tylko na dni robocze, co oznacza, że są oni ubezpieczeni tylko przez 5 dni w tygodniu a w soboty i niedziele już nie. Zarówno pracodawcy, jak i agencje pracy tymczasowej postulują, aby wprowadzić w ustawie zmianę tego zapisu i wydłużyć limit czasowy zatrudnienia w jednej firmie.
Uwaga na oszustów
Kontrolująca agencje Państwowa Inspekcja Pracy w ubiegłym roku w 60 proc. z nich stwierdziła nieprawidłowości, głównie w treści zawieranych umów z pracownikami tymczasowymi. W umowach często brakowało nazwy pracodawcy, wskazania miejsca pracy, czasu pracy, terminu i sposobu wypłaty wynagrodzenia itp. Nie wszędzie przestrzegano 5-dniowego tygodnia pracy, obowiązku udzielania urlopów itp.
Część agencji skupionych w Związku Agencji Pracy Tymczasowej (ZAPT) podjęła nawet w związku z sygnałami o nieprawidłowościach kampanię "Uczciwa praca tymczasowa". Członkowie związku zobowiązują się do przestrzegania zasad uczciwości i legitymują się specjalnymi certyfikatami. Warto więc korzystając z usług agencji poprosić o dokumenty potwierdzające, że w ogóle ma ona zezwolenie na prowadzenie działalności (udziela go marszałek województwa), albo w Krajowym Rejestrze Agencji Zatrudnienia sprawdzić czy została ona tam wpisana.
Spis wszystkich agencji pośrednictwa pracy można znaleźć na stronie internetowej: www.kraz.praca.gov.pl
Jakie prawa ma pracownik tymczasowy
- w okresie wykonywania pracy na rzecz pracodawcy użytkownika nie może być traktowany mniej korzystnie jeśli chodzi o warunki pracy niż pracownicy zatrudnieni na etatach,
- ma prawo do takiego samego wynagrodzenia jak pracownicy etatowi, stosownie do wykonywanych zadań
- ma prawo do pełnego ubezpieczenia
- ma prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 2 dni za każdy miesiąc pracy, niezależnie od tego czy pozostaje w dyspozycji jednego pracodawcy użytkownika czy więcej niż jednego.
- w razie niewykorzystania urlopu wypoczynkowego w okresie wykonywania pracy tymczasowej ma prawo do ekwiwalentu pieniężnego za ten urlop bądź za jego część
Pamiętaj!
• Wszelkie informacje i usługi świadczone przez agencje pracy dla osób poszukujących zatrudnienia są bezpłatne.
• Agencja pracy jest zobowiązana zatrudnić pracownika tymczasowego na podstawie umowy o pracę na czas określony, lub umowy na czas wykonania określonej pracy. Nie daj sobie wmówić, że wystarczy umowa cywilno-prawna.
• Przeczytaj dobrze umowę zanim ją podpiszesz. Powinny w niej być określone: rodzaj, miejsce i okres pracy, wysokość wynagrodzenia i sposób jego wypłacania, warunki wypowiedzenia, warunki udzielania urlopu.
• Pracodawca użytkownik nie ma prawa zatrudnić pracownika tymczasowego do prac szczególnie niebezpiecznych, a także w zastępstwie strajkujących pracowników stałych.