Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

21275 miejsce

Raj dla "etnofotografa": kapliczki i krzyże przydrożne

„Kapliczki są na wsi czymś tak naturalnym, że nawet nie docieka się przyczyny ich powstania. Są, gdyż były – tak jak drzewa, ziemia i obłoki na niebie” – Tadeusz Seweryn, Kapliczki i krzyże przydrożne w Polsce, PAX 1955.

fot. Adam Degler / kapliczka murowana na Kaplicznej (miejscowi mówią Kapeli)Ponad pięćdziesiąt lat temu ukazał się album czarno-białych fotografii, na których w większości, jeszcze przed II wojną światową, uwiecznione zostały „perły krajobrazu” polskiego – kapliczki, krzyże przydrożne, krzyże pokutne, Nepomuceny, świątki. Autor, Tadeusz Seweryn, przedstawił zjawisko tak jak wyglądałoby z lotu ptaka, który przemierza niebo nad polskimi polami, by tu i ówdzie przysiąść przy małym budyneczku ze świętymi figurami wewnątrz, na blaszanym daszku chroniącym rzeźbę Chrystuska przed deszczem i śniegiem, na dłoni Nepomuka. Do dziś książka Seweryna pozostaje chyba głównym źródłem wiedzy dla osób zainteresowanych tych tematem.

Modlitwy ludu polskiego

fot. Adam Degler / Dobków: kapliczka domkowa z pocz. XIX w.fot. Adam Degler / Dobków: kapliczka domkowa z końca XVIII w. Album jest dostępny w każdej większej bibliotece. Zachęcam do jego przejrzenia, ale i do lektury, bo nie jest to opracowanie sensu stricte , ale połączenie opisu, który systematyzuje typy kapliczek i krzyży z przekazem o lokalnych podaniach, legendach i wierzeniach. Wraz z jesienią, Dniem Wszystkich Świętych, przychodzi dobry czas na refleksję. Liczę na to, że czytelnicy naszego serwisu wyruszą z aparatami fotograficznymi na poszukiwania. Niech nam przyświecają słowa Seweryna, który tak pisze o kapliczkach i krzyżach: „Są to więc – rozsiane w krajobrazie polskim – modlitwy ludu polskiego rzezane w drzewie lub kute w kamieniu: materializacja uniesienia serc pobożnych”, a także „szczytowe osiągnięcia polskiej sztuki ludowej, są wyrazem potrzeb duchowych człowieka”. Są takie miejsca w Polsce, gdzie wiele z tych kapliczek zostało postawionych przez ludność niemiecką, łemkowską lub inną. Był to po prostu uniwersalny przejaw religijności ludowej.

fot. Adam Degler / Dobków: kapliczka słupowa i krzyż w górnej części wsi

fot. Adam Degler / Dobków: kapliczka słupowa z płytką wnęką - z bliskafot. Adam Degler / Dobków:
Klasyfikacja kapliczek jest prosta: dzielą się na drewniane i murowane. Te pierwsze mogą znajdować się na drzewach, słupach lub na ziemi. Drugie mają zwykle formę małego, zwykle zadaszonego budynku. Osobną kategorią są krzyże (cmentarne, wzniesione w celu wspomożenia duszy niewinnie zabitego, pokutne i dziękczynne) oraz figury świętych (w tym Chrystusa, Matki Boskiej, Jana Nepomucena, Jana Chrzciciela). Szczegółową klasyfikację znajdziemy we wspomnianym albumie. fot. Adam Degler / Dobków: kapliczka we wnęce ściany budynku w środkowej części wsi

Kapliczki i krzyże w "Dolinie Śmierci"

Jednym z miejsc, gdzie znajduje się zadziwiająco dużo różnych kapliczek ifot. Adam Degler / Dobków: krzyż metalowy z malowanymi postaciami św. Jana i Matki Boskiej fot. Adam Degler / Dobków: kapliczka słupowa w górnej części wsikrzyży, jest Dobków, wioska położona na granicy Pogórza Kaczawskiego i Gór Kaczawskich, 18 km na północny-wschód od Jeleniej Góry. Jej początki sięgają co najmniej 1203 r., kiedy została po raz pierwszy wymieniona w źródłach pisanych. Ma ona bardzo nietypową historię, bo od samego początku istnienia należała do klasztoru cystersów z Lubiąża (blisko 50 km od Dobkowa). Dolny Śląsk od 1742 należał do państwa pruskiego i choć ten fakt sprzyjał rozwojowi protestantyzmu, to w 1786 r. wszyscy mieszkańcy Dobkowa byli katolikami, co stanowiło swoisty ewenement w tych stronach. Katolicyzm jako wyznanie dominujące utrzymywał się tu jeszcze długo po sekularyzacji dóbr klasztornych w 1810 r.

Obecni mieszkańcy Dobkowa albo przybyli tu w drugiej połowie lat 40-tych XX w., jako przesiedleńcy z terenu dawnych Kresów lub przybysze z Polski centralnej albo są potomkami imigrantów. Kilka lat temu umarła ostatnia niemiecka mieszkanka tej wioski. fot. Adam Degler / Dobków: figura Matki Boskiej w stylu ludowego barokuJeden z Niemców, który po wojnie został w pobliskim Wojcieszowiefot. Adam Degler / Dobków: wspominał, że Dobków był nazywany „Doliną Śmierci”. Przez bardzo długi czas ludność, która tu mieszkała nie wchodziła w związki z ewangelikami. Mieszkańcy zawierali małżeństwa między sobą, w wyniku czego dochodziło do bliskich związków pokrewieństwa między małżonkami. Taka sytuacja wiązała się z większą liczbą chorób, schorzeń, wrodzonych wad, upośledzeń umyslowych i wyższą umieralnością noworodków. Z tym mogło wiązać się powstanie części kapliczek i krzyży – w intencji „na przebłaganie”, „o uzdrowienie”, „o ocalenie”. Dopiero gdy jeden z dziewiętnastowiecznych proboszczów zalecił podczas kazania, by mieszkańcy wioski wchodzili częściej w związki małżeńskie z osobami z innych miejscowości, sytuacja uległa poprawie.
Tak duża liczba obiektów sakralnych (zwłaszcza tych powstałych w XIX w.) może się jednak równie dobrze wiązać z umacnianiem tożsamości mieszkańców Dobkowa po oderwaniu od dóbr kościelnych, wbrew działaniom władz świeckich.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (6):

Sortuj komentarze:

Paweł Wysocki
  • Paweł Wysocki
  • 18.07.2011 18:52

Nowe kapliczki powstały przy kościele św. Rodziny w Lublinie. Są bardzo interesujące.Znajduje się w nich kilkadziesiąt drewnianych figur wykonanych w drewnie przez rzeźbiarkę Teodorę Pikułę.Zachęcają do modlitwy, ale też dają dużo do myslenia, Naprawdę warto zobaczyć.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Do tego artykuły dotarłam dzięki innemu, ale jestem zauroczona. Na pewno tam pojadę:))

Komentarz został ukrytyrozwiń

Piękny temat, ciekawie opracowany.+

Komentarz został ukrytyrozwiń

Ewo, widzisz ten temat w rubryce "Wasze propozycje":))?

Komentarz został ukrytyrozwiń

I to jest Polska właśnie :) Szkoda, że do komentarza nie można załączyć zdjęcia :( W mojej najbliższej okolicy (ostatnio "sławnej", Gdańsk Kiełpino Górne) stoją dwa krzyże, pod którymi ludzie zbierają się na modlitwy, głównie majowe. Niesamowite:)!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Kapliczki są świadectwem wielkiej wiary ludu. Czy teraz powstają nowe?
Bardzo ciekawy artykuł i z przyjemnością się go czyta.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.