Ścieżki krasnostawskiego heraldyka ks. Niesieckiego

Dodał(a): Marek Szymaniak
2009-01-25 15:53
Odsłon: 1995
Komentarzy: 0

Tagi:

Zapraszam w reportażową podróż ścieżkami życia i twórczości krasnostawskiego jezuity, heraldyka twórcy "Herbarza Korony Polski" - ks. Kacpra Niesieckiego.

Szlacheckie pochodzenie jezuity?

Ksiądz Kasper Niesiecki – zaczął historyk – wyrodził się 31 grudnia 1682 r. w Wielkopolsce, dokładniej miejscowości badaczom nie udało się nigdy ustalić, choć pewne źródła wskazują na miejscowość Niesięcin w pobliżu Łodzi. Autor herbarzu najprawdopodobniej pochodził z rodziny mieszczańskiej, choć i tu do końca nie mam jasności. Bowiem są źródła podające szlacheckie urodzenie jezuity. On sam jednak swoją rodzinę w "Koronie Polskiej" pominął. Być może ze względu na zakonną skromność, a być może na szczególną uwagę przywiązywaną do prawdy i rzetelności swojego dzieła, w którym umieszczał, rzeczywiście tylko pewne i potwierdzone rody szlacheckie. Pewne jest, że nie zachował się do dziś absolutnie żaden wizerunek autora herbarza, a znana z XIX wieku ryciny podobizna jest z całą pewnością tylko imaginacją jej autora.

Jako 17-letni młodzieniec, we wrześniu 1699 r., wstąpił do zakonu jezuitów w Krakowie. Dwa lata później złożył pierwsze śluby zakonne, a w 1710 przyjął święcenia kapłańskie. W tym czasie uczył się filozofii w Lublinie, gdzie zdobył stopień magistra i trudnił się pracą nauczyciela między innymi w Krośnie. Studia teologiczne ukończone w Krakowie dały mu tytuł profesora retoryki i poetyki. W 1712 r. zakończył edukację i zajął się pracą nauczyciela. Prowadził kolegium Bydgoskie, uczył matematyki i etyki w Kaliszu. Jak się szybko okazało Kasper Niesiecki nie był stworzony do pełnienia funkcji nauczyciela. Jego prawdziwą pasją stała się historia, której poświęcał się bez reszty. Od 1715 r. jego głównym zajęciem było kaznodziejstwo, które było jego drugim talentem, specjalnością według Towarzystwa Jezuickiego. Pełniąc posługę księdza, Niesiecki bardzo często zmieniał miejsce pobytu. Przez blisko 10 lat pełnił kapłańską posługę we Lwowie, Kaliszu, Lublinie, Krakowie aż w końcu w 1724 r. trafił do Krasnegostawu, gdzie pozostał do śmierci w 1744 r. Tu powierzono mu funkcję regensa seminarium i prefekta kościoła, był także profesorem teologii moralnej. Od 1727 r., ze względu na pracę nad herbarzem został tylko duszpasterzem i zarządcą kościoła. Liczne podróże tłumaczone są dziś, jako formę organizacji Towarzystwa Jezusowego, które długo szukało dla Niesieckiego dobrego miejsca, a także umożliwiało gromadzenie materiałów do pracy nad herbarzem Korony Polskiej. Ową księgę jezuita spisał dopiero w Krasnymstawie.

Dzieło życia jezuickiego historyka

"Korona Polska" była bez wątpienia dziełem życia Niesieckiego. Pochłaniało ono bez reszty zakonnika, który poświęcał się wyłącznie pracy pisarskiej. Wiadomości zawarte w jego obszernych księgach były, jak na tamte czasy, czymś niespotykanym i wyjątkowym. Materiały, jak podejrzewają historycy, Kasper Niesiecki zbierał już podczas swoich „wędrówek”, osiadając w Krasnymstawie musiałby być już perfekcyjnie przygotowany do spisania tego nietuzinkowego dzieła. Korzystał z zasobów bibliotek Towarzystwa Jezuickiego z Kronik Jana Długosza, Marcina Kromera czy Bartłomieja Paprockiego. Swoje księgi wzbogacił też o informacje pochodzące z akt sądowych i dokumentów wielu rodów szlacheckich. Jego praca była bardzo wymagająca nie mógł, bowiem ulegać wpływom szlachty, opierał się tylko na dokumentach i prawnych i potwierdzonych historycznie faktach.

Jeśli chodzi zaś o same księgi, to charakteryzowała je rzetelność na najwyższym europejskim poziomie. Dlatego m.in. Kaspra Niesieckiego należy traktować na równi z największymi twórcami zajmującymi się historią w ówczesnym oświeconym świecie.