Skazany na wykluczenie

Nazywam się X, czy Z... Nieważne. Ważne jest pytanie, jakie krąży w mojej głowie. Czy jestem skazany na wykluczenie ze społeczeństw? Czy jednak uda mi się wyjść na ludzi?

Pochodzę z tzw. rodziny patologicznej. Ojciec alkoholik, ze skłonnościami do przemocy, z którą zetknąłem się bardzo wcześnie. Zimny, surowy człowiek, który niegdyś mając wysoki stopień, służył w jednej ze służb mundurowych. Do dziś wierny ideom socjalizmu, nie potrafiący odnaleźć się w nie takiej już nowej rzeczywistości...

Matka. Kobieta bez własnego zdania, bez osobowości, często mająca problemy z postrzeganiem i odbieraniem rzeczywistości. To jednak wiem dziś, wcześniej matka była tą dobrą, która chroniła mnie przed złym tatusiem. Czasem sama przychodziła w środku nocy się schronić, gdy tata ją bił. Wcześniej nie wiedziałem też, że większość awantur prowokowała właśnie ona. Schemat działania, banalnie prosty: najpierw dać ojcu wódki, potem wywołać awanturę. Widocznie są ludzie, którzy muszą swoje w tyłek dostać i sami o to się dopraszają...

Bieda. Do połowy lat dziewięćdziesiątych jakoś się kulało. Wysoki stopień ojca wiązał się z pokaźną pensją, także nawet po przepiciu sporej części pieniędzy zostawało nam na normalne życie. Problemy zaczęły się, gdy ojciec za pijaństwo musiał się zwolnić z pracy, bo inaczej czekała go dyscyplinarka. Załapał się jednak na emeryturę (w służbach mundurowych wystarczy mieć przepracowane 15 lat), ale szybko okazało się, że koledzy korzystali z wiedzy o słabości taty i namawiali go do podżyrowania kredytu. Dziś o dawnych czasach przypomina tylko komornik, przysyłając coraz to nowe powody zajęcia większej części emerytury. To w domu, mając lat naście, poznałem znaczenie takich słów i pojęć jak: głód, ubóstwo, brak podstawowych środków do życia, żebractwo, brak artykułów potrzebnych do higieny... Dla odmiany zapomniałem, jakie znaczenie mają słowa remont, porządek, czystość, spokój, sytość, stabilizacja...

Trudny charakter. Nie oceniam, jaki wpływ na moje życiowe decyzje mieli rodzice, a jaki mój charakter. Faktem jest, że od zawsze buntowałem się przeciwko nim. Buntowałem się przeciwko szkole, nauczycielom, kościołowi, zasadom życia w społeczeństwie. Spory wpływ na to miał fakt, że mając zaledwie kilka lat sprawdziłem, co takiego tata pije w tych kieliszkach w trakcie licznych, głośnych imprez w moim domu...

Alkohol. Okazało się, że tata miał po prostu patent na lepszy świat. Gdy napiłem się po raz pierwszy, poczułem się wreszcie kimś. Poczułem, że jestem dorosły. Przestałem czuć, że odstaję od innych dzieci, a wręcz czułem, że to ja jestem teraz z przodu. A miałem jedenaście lat... Jeszcze przed dwudziestką miałem poważny problem z alkoholem. O skończeniu szkoły nie było nawet mowy. Od dawna imałem się różnych prac głównie budowlanych jako pomocnik, by po pierwsze mieć co jeść, a po drugie (chociaż z tą kolejnością było chyba odwrotnie), mieć za co się napić. Zgodnie z zachowaniami, jakie widziałem w domu - jakiekolwiek inne dobra (ubrania, buty, wakacje), nie były mi do niczego potrzebne. Ważne, by starczyło na kolejne wino, piwo, spirytus, a od święta wódkę...

Dziś wiem, że obok pijaństwa, to właśnie porzucenie szkoły było największym błędem z tamtego okresu, którego skutki dają się we znaki każdego dnia...

Narkotyki. Sposób na to, by nie kończyć imprezy, gdy nie ma już sił, nie można stać na nogach. Można zażyć magiczny biały proszek i przez kolejne kilka godzin wlewać w siebie wszystko, co tylko zawiera procenty. Amfetamina była uzupełnieniem moich niemal codziennych odskoków od świadomości. Potocznie nazywano ją speedem. I faktycznie, gdy się z nią zetknąłem, moja droga na dno nabrała niebywałego przyśpieszenia.

Gdy moi rówieśnicy zastanawiali się w jakim garniturze pójdą do cywilnego, a w jakim do kościelnego, ja słowo garnitur kojarzyłem tylko z własnym pogrzebem. Mentalnie już byłem trupem. Zresztą myślenie o śmierci, a nawet jej pragnienie wypełniało większą część każdego dnia.... Ciało również wyglądało na żywe, tylko dlatego, że było się jeszcze w stanie poruszać. Twarz zapadnięta, wysuszona, wory pod wiecznie wystraszonymi oczami. Schudłem kilkanaście kilogramów poniżej normy. Wrak człowieka w wieku, gdy większość ludzi znajduje się w szczytowej formie...

Krótka wizyta w ośrodku dla uzależnionych i diagnoza: w Pana stadium zalecane jest
leczenie w oddziale zamkniętym. Wypisuję skierowanie, a co Pan zrobi, to już Pana sprawa... Nic nie zrobiłem. Pomyślałem, że kilka tygodni potrzymają mnie w zamknięciu, a potem wrócę do tego samego miasta, na tą samą ulicę, do tego samego domu, a przede wszystkim znajdę się wśród tych samych ludzi. W domu się nie zamknę, bo tata zmienił się na gorsze. Nie ma już wprawdzie siły na nikogo ręki podnieść, ale widok ojca zasikanego w łóżku, czy jeszcze gorzej - w kuchni, siły nie dodaje. Na dwór nie wyjdę, bo dookoła tylko ludzie, z którymi przez ostatnie lata ćpałem, piłem, a w dodatku wobec których miałem coraz większe zobowiązania finansowe (w tamtym czasie już nie pracowałem, bo praca przeszkadzała mi w ćpaniu i chlaniu) i którym całkowicie pozwoliłem decydować za siebie. Tak więc sytuacja beznadziejna, bez wyjścia.

I nagle: samo się rozwiązało. Stary znajomy, z czasów podstawówki, zjawił się ni stąd ni zowąd, skontaktował mnie z innym znajomym i oto pewnej październikowej nocy o 4 nad ranem w tajemnicy przed wszystkimi wyprowadziłem się z domu, nie zabierając ze sobą prawie niczego. Jeden talerz, jeden widelec, jedna łyżka... Na szczęście kołdrę miałem, bo pora roku robiła się coraz zimniejsza...

Wyrwałem się z koszmaru. Rozpocząłem nowe życie. Wszystkiego uczyłem się od nowa. Wszystkim cieszyłem się jak małe dziecko. Niedługo. Kolega, który wynajął mieszkanie kilkaset kilometrów od miasta, z którego pochodzę, miał załatwić mi również pracę, bym miał je z czego opłacać i za co żyć. Nie załatwił. Przestał też odbierać telefony, co aż tak mnie nie dziwi, bo zamiast być wdzięczny, zrobiłem się bardzo nieprzyjemny. I tak oto z roztrzaskaną psychiką, bez grosza przy duszy i możliwości (a przede wszystkim chęci) powrotu do domu zostałem sam. A dzień zapłaty czynszu był tuż, tuż... Jeszcze raz jednak los podstawił mi kogoś w rodzaju anioła. Brat cioteczny miał kilkadziesiąt kilometrów od mojego nowego domu warsztat. Zapytał czy nie chcę przyjść, zarobić paru groszy, na najpilniejsze potrzeby. Poszedłem na dzień, dwa. Zostałem prawie cztery lata.

W tym czasie powoli systematycznie gromadziłem rzeczy potrzebne do życia. A to deseczkę do krojenia, a to nową pościel, a to jakiś sweter w modnym sklepie. Nie potrafiłem jednak zdobyć tego co w życiu najcenniejsze. Kontaktów z ludźmi. Nigdy wcześniej nie szukałem znajomych na trzeźwo. A po pijanemu sami się znajdywali. Po spożyciu wszystko jest łatwiejsze, człowiek nie zwraca uwagi na swoje niedoskonałości, gdy jednak po latach trzeźwieje, widzi same swoje wady, widzi jak odstaje od reszty społeczeństwa. A to spowodowało, że całkowicie zamknąłem się w sobie. I doprowadziło do paradoksu, że najbardziej brakowało mi kontaktów z ludźmi, a jednocześnie nie potrafiłem zrobić nic, by te kontakty nawiązać. Te wydarzenia oraz jedyny sposób, jaki znałem na odreagowywanie frustracji, zaprowadziły mnie znów do sklepu monopolowego. Piłem regularnie co któryś weekend od piątku do niedzieli wieczór, ale pocieszałem się tym, że kiedyś to były maratony, a teraz to tylko od czasu do czasu... Samotność dawała się coraz bardziej we znaki. Szczególnie w takie dni jak Sylwester, którego sam spędzałem cztery razy. Dwa razy siedziałem też sam w święta Bożego Narodzenia. Za pierwszym nawet załatwiłem sobie bigos, pierogi, czy choinkę. Za drugim już nawet nie próbowałem siebie oszukiwać, że to poprawi mój nastrój... Atmosferę świąteczną tworzą przede wszystkim ludzie, nie przedmioty...

Niedługo po kolejnym świąteczno-noworocznym okresie spędzonym sam na sam, coś we mnie pękło. Z dnia na dzień rzuciłem wszystko i... wróciłem do rodzinnego domu. To, co zobaczyłem pierwszego dna po powrocie, niemal wbiło mnie w ziemię. Brud, syf, bałagan i kupa starych gratów, których inni się pozbywali, a które moi rodzice brali jako nowe. Całe wyposażenie domu (od wszelkich instalacji, po wszelki sprzęt i meble) pochodzi z czasów PRL-u i jest przez lata nieźle nadszarpnięte, by nie powiedzieć zdewastowane. Ale to, co najbardziej mną wstrząsnęło, to opinia rodziców, że wszystko jest w porządku, przecież teraz tak ludzie żyją, a w ogóle kiedyś to robili porządne rzeczy, a nie te gówna, co produkują teraz !

No dobra, sam tego chciałem. Najważniejsze żeby znów po przebywać wśród ludzi.
Z dawnych kolegów nikt nie miał pretensji o to że kiedyś tak nagle zniknąłem. Wręcz przeciwnie. Każdy chciał się napić, bo przecież tyle lat się nie widzieliśmy. Ja też chciałem, przecież pamiętałem o poprzednich doświadczeniach i tym razem postanowiłem być ostrożniejszy. Nie było mowy, żebym tym razem popełniał te same błędy. Nauka nie miała iść w las. Postanowiłem to kontrolować, by nie przekroczyć pewnej granicy tak, jak to miało miejsce kilka lat temu...

Znalazłem pracę, były pieniądze, zacząłem też uczyć rodziców, że warto używać proszku do prania, że naczynia lepiej się myje używając płynu, a nie samej wody, że można czasem przewietrzyć mieszkanie od fajek. Postępy były, pieniądze też, ale przede wszystkim był kontakt z ludźmi. Rozmowa, wymiana poglądów, żarty, dyskusje... To nic, że większość przy alkoholu, nieważne, widocznie takie reguły są na tym świecie. Lepiej być pijanym w grupie niż samemu w święta... Nawet z ojcem zacząłem się dogadywać, gdy tylko mieliśmy choć litra na dwóch. Zresztą czasem człowiek napić się musi, ważne by była praca...

Półtora roku później przełożeni mieli już dość moich ciągłych nieobecności spowodowanych alkoholem. Wyleciałem z pracy. Zresztą od kilku miesięcy współpraca nam się nie układała, więc nawet nie żałowałem. W dodatku był to czas wakacji, a tu jeszcze ostatnia wypłata, więc hulaj dusza... Gdy przyszła jesień, ja nadal obchodziłem wakacje. Z początkiem zimy, spostrzegłem się, że coś jest nie tak... Moje życie cofnęło się o kilka lat wstecz. Nie miałem pracy, pieniędzy, miałem za to wokół siebie grupę ludzi, którzy wiedzieli co dla mnie dobre. Sam ponownie pozwoliłem im decydować za siebie. Znów stałem się wrakiem budzącym odrazę nie tylko wśród innych. Sam również straciłem do siebie resztki, odbudowanego wcześniej, szacunku.

Powiedziałem dość. Pewnego dnia w kalendarzu postawiłem małą, czarną kropkę. Oznaczała ona ostatniego kaca. Żadnych deklaracji, planów, zamierzeń, przysiąg, tylko ślad po czarnym flamastrze odznaczony w terminarzu. Poskutkowało. Minął tydzień, drugi, mijały kolejne. Nagle tuż po miesiącu zorientowałem się, że to najdłuższy okres abstynencji od kiedy skończyłem 15 lat...

Gdy minął kwartał, znów zacząłem wierzyć, że mogę odbudować swoje życie. Mimo, że zbliżam się do trzeciej dekady swojego żywota, znów czułem się młody pełen zapału, energii i wiary w to, że moja nietuzinkowość i upór doprowadzą mnie kiedyś do życiowych sukcesów. Od podstaw...

Nie miało dla mnie większego znaczenia, że jestem osobą niewykształconą, że w CV widnieje zaledwie kilka lat stażu pracy i że trochę zdziadziałem przez te kilka lat upadlania się... Wierzyłem, że jest milion sposobów, by zacząć wszystko od nowa, a że pierwszy krok (abstynencja) już postawiłem, z każdym kolejnym będzie łatwiej, milej przyjemniej...

Nie jest. Minął prawie rok. Kropka w kalendarzu nadal przypomina o nie tak dalekiej przeszłości, jednak teraźniejszość wcale nie okazała się lepsza. Po kilku miesiącach poszukiwania pracy bez jakiegokolwiek efektu, nagle trafiła się oferta jak ślepej kurze ziarno. Wyjazd za granicę. Jest! Zarobię więcej niż w Polsce, bo przecież muszę zarabiać więcej, by spłacać komorników, zaciągnięte i niespłacone pożyczki, mandaty za spożywanie, ale przede wszystkim muszę zarabiać więcej, by wyrwać się z tego domu! Tak więc wyjadę, zarobię, wrócę i zainwestuję w siebie! Oto chodziło. Warto było przez to wszystko przejść, widocznie taka szkoła życia; ważne, że zacznę wszystko od nowa, ważne, że będzie kolejna szansa...

Nie pojechałem. Pracodawca nawet nie poinformował mnie, że nie ma wyjazdu. Dowiedziałem się przypadkiem od kolegi, którego zaciągnąłem na szkolenie, by jechał ze mną. Do niego zadzwonili, do mnie już nawet nie raczyli, mimo że oboje podpisaliśmy umowy... Mniejsza o ten wyjazd. Mniejsza o traktowanie ludzi przez niektóre firmy. Mniejsza o to, że zacząłem bać się poszukiwania pracy...

Ważne są pytania, które zrodziły się w mojej głowie przy tym wydarzeniu. Czy aby nie jest dla mnie za późno? Czy ja nie przegrałem już swojego życia? Czy aby nie miałem już swej jedynej szansy i jej nie wykorzystałem? Czy w dzisiejszym świecie, w którym wciąż jednak czuć skutki kryzysu, w którym tak trudno o pracę dającą jakieś szanse na godne życie, ludzie tacy jak ja, napiętnowani przez błędy przeszłości, mają jeszcze szansę na dom, rodzinę, przyjemności?

Nie wiem, wciąż wierzę i chcę wierzyć dalej, że tak.... Spoglądam na kropkę w kalendarzu... Widzę, że liczba miesięcy w czasie których staram się wyjść z dna, jest wciąż mniejsza niż liczba lat spędzonych na upadlaniu się. Przestaję pytać, zaczynam rozumieć. Chyba za szybko chcę wejść na szczyt...

Materiał napisany pod pseudonimem, przez jednego z naszych użytkowników.