Spóźniony Nowy Rok

Dodał(a): Bogdan Miklusz
2009-01-13 17:12
Odsłon: 3087
Komentarzy: 1

Tagi:

Większość z nas zapomniała już o sylwestrowo-noworocznych szaleństwach. Są jednak i tacy, którzy dopiero zaczynają się do nich przygotowywać. Zgodnie z kalendarzem juliańskim, grekokatolicy i prawosławni nowy rok rozpoczną 14 stycznia.

Sonda

Czy uczestniczyłeś kiedykolwiek w Małance?

Wokalistka zespołu Małanka z Bielska Podlaskiego. / Fot. PAP/Leon Stankiewicz

Dlaczego 14 stycznia? Kalendarz juliański (starego stylu) powstał z polecenia Juliusza Cezara i zaczął obowiązywać 1 stycznia 45 roku p.n.e., początkowo tylko w państwie rzymskim. Wraz ze wzrostem potęgi Rzymu objął później prawie całą Europę i część Bliskiego Wschodu. Bazował na wcześniej opracowanym księżycowym kalendarzu astrologicznym, który wymagał poprawek i reformy (w roku 46 p.n.e. kalendarzowy grudzień wypadał we wrześniu!).

W 1582 roku zgodnie z dekretem papieża Grzegorza XIII nastąpiła kolejna reforma kalendarza. Od tamtej chwili do dziś obowiązuje kalendarz gregoriański (nowego stylu). Kalendarz juliański spóźnia się w stosunku do niego o 13 dni. Chociaż większość krajów, w tym wschodniej Europy, uznała nowy kalendarz, tradycja juliańskiego kalendarza jest wciąż żywa, głównie wśród Słowian Wschodnich i Południowych. Dla wszystkich jest to okazja do częstszego świętowania i radości.

Historia Małanki i Wasyla

W ukraińskiej tradycji chrześcijańskiej 13 grudnia (zgodnie ze starym stylem) to dzień poświęcony św. Melanii. Ta rzymska święta rozdała cały swój majątek ubogim i potrzebującym w V wieku n.e. Ale imię Małanka pojawia się także w mitologii słowiańskiej - rzekomo była ona córką Łady, słowiańskiej bogini wiosny, harmonii i miłości. Małanka miała brata zwanego Księżycem. Pewnego dnia, gdy Księżyc udał się na polowanie, potężny wąż wykradł Małankę z pałacu Łady i ukrył w królestwie podziemnym. Uwolnił ją Wasyl Bez Palców i się z nią ożenił. W ten oto sposób Wasyl i Małanka zostali głównymi postaciami tzw. chodzenia z kozą, barwnego przedstawienia pełnego żartobliwych scenek, piosenek i harców, mającego miejsce w przeddzień Nowego Roku. Na ukraińskim stole tego dnia nie powinno zabraknąć jadła, szczególnie mięsa, które symbolizowało dostatek i powodzenie.

Sczedryj Veczir

Oprócz wspomnianej tradycji chodzenia z kozą w przededniu Nowego Roku, wieczorem 13 stycznia w repertuarze kolędników pojawiają się też "sczedrivky", czyli pieśni winszujące gospodarzowi wszystkiego dobrego w Nowym Roku - urodzaju, zdrowia, radości, itd. Każda sczedrivka powinna posiadać przyśpiew:
Sczedryj Veczir, sczedryj veczir!

Zobacz także: