Sputnik nad Warszawą. Kilka refleksji po festiwalu

Dodał(a): Julian Tomala
2011-11-29 14:51
Odsłon: 2303
Komentarzy: 0

Tagi:

Sputnik 5. przeszedł już do historii. Piąty Festiwal Filmów Rosyjskich utwierdza pozycję kina zza wschodniej granicy w Polsce, kina alternatywnego wobec amerykańskiego, ale coraz wyraźniej europejskiego.

"Faust" Aleksandra Sokurowa, który według jury (z Krzysztofem Zanussim na czele) bezapelacyjnie wygrał festiwal, potwierdza europejskie aspiracje kina rosyjskiego. Z jednej strony nakręcony jest na podstawie króla niemieckiego romantyzmu, z niemiecką obsadą i po niemiecku; kierowany jest wprost na Zachód. "Faust" robiony jest więc nie (tylko) dla Rosjan i nie tylko dla Niemców. Nagrodzony najpierw w Wenecji, a teraz w Warszawie, na pewno jest filmem uniwersalnym.

Z drugiej jednak strony Sokurow opowiada „Fausta” tak, że nie sposób tytułowemu bohaterowi z jego żądzami i sumieniem odmówić rosyjskiej duszy. Faust bowiem nie tylko waha się nad sensem zdobywania wiedzy szkiełkiem i okiem. On także buntuje się przeciwko diabłu, który miałby istnieć mimo braku Boga. Takie zapatrywanie mogłoby rodzić filozoficzne porównanie do niemiecko-rosyjskich perypetii wiek po Goethem. Systemy, które Niemcy i Rosja przetestowały na sobie samych i na połowie świata (stalinizm i nazizm), byłyby faustowskim wyborem między ateistycznym racjonalizmem a diabelską ideą. Przy takiej interpretacji zmienione przez Sokurowa zakończenie nie pozostawia złudzeń co do tego, gdzie według reżysera jest mniejsze zło.

O „Fauście” i Sokurowie będziemy czytali jeszcze nieraz (premiera w polskich kinach jest kwestią czasu), więcej słów trzeba wspomnieć o pozostałych filmach, które znikną w tłumie, w tym o „Palaczu” Aleksieja Bałabanowa, który zajął drugie miejsce na festiwalu. Oglądałem go już na WFF-ie, bo myślałem, że się nie doczekam - na Sputniku miał być rok temu, ale nie dojechał (kryzys PKP?).