Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

24379 miejsce

Szympans dał nam altruizm i miłość bliźniego?

Na podstawie antropogenezy wiemy, że nasze podobieństwa są mocno zbliżone do małp. Bo w drodze ewolucji przodkowie człowieka wyłonili się właśnie z tego gatunku zwierząt. Mamy więc wiele wspólnych cech, m.in. w inteligencji i zachowaniach.

 / Fot. WikipediaOd dawna wiemy, że wiele łączy nas z małpami. A dopiero od niedawna, że również miłość bliźniego, wywodzi się z małpich korzeni. Choć brzmi to nieco kontrowersyjnie – ustalono w eksperymentach - ewolucyjne korzenie altruizmu. Otóż nasi najbliżsi kuzyni w linii człekokształtnych - szympansy - potrafią być i kierować się w swoim życiu rodzinnym (grupowym), ale nie tylko, interesem i dobrem innych, a więc czasem bywają altruistami.

Tę kwestię naukową szeroko opisał, amerykański profesor Frans de Waal, specjalista od szympansów z Emory University. W książkach i artykułach przekonuje o zdolnościach szympansów do bezinteresownych zachowań wobec innych osobników, czasem nawet spoza swojego gatunku, np. do ptaków, czy ludzi. Spotyka się w tej sprawie z krytyką kolegów po fachu, bo jakoby jego poważne publikacje miały zawierać zbyt wiele anegdot i zbytnich uproszczeń, a za mało twardych empirycznych niepodważalnych dowodów.

Prestiżowy periodyk naukowy "Nature", opublikował w 2005 roku pracę kilku uczonych, pod tytułem: "Szympansy są obojętne na dobro niespokrewnionych członków grupy". Uczeni opisali m.in., że szympansy - na tle wszystkich naczelnych - wykazują największą skłonność i chęć zachowań prospołecznych: razem polują, dzielą się jedzeniem, wspólnie patrolują terytorium i atakują przedstawicieli obcych społeczności, potrafią pocieszać osobników skarconych przez wyżej stojącego w hierarchii.

Czasem mają też - być może - pewne poczucie "sprawiedliwości", w sytuacji nie spełniania próśb swoich ludzkich opiekunów, bo uznają, że za podobną czy tę samą czynność, inny szympans otrzymał szczodrzejszą nagrodę. Ale – jak podkreślają uczeni - mimo to nie ma żadnych przekonujących dowodów, że "potrafią powstrzymać się od zachowań, w których ich interes byłby na pierwszym miejscu". A potwierdzają to, według nich, dotychczasowe badania i prowadzone eksperymenty.

Natomiast grupa uczonych z Emory University, wśród nich wspomniany prof. Frans de Waal, opublikowała niedawno w czasopiśmie naukowym "Proceedings of the National Academy of Sciences", wyniki swojego eksperymentu. Szympans biorący udział w badaniach dostawał wiaderko z 30 żetonami w dwóch kolorach, np. 15 czerwonych i 15 niebieskich. W trakcie treningu uczył się, że oddanie naukowcowi żetonu czerwonego ("altruistycznego") oznacza smakołyk dla niego i siedzącego w pomieszczeniu obok drugiego szympansa. Żeton niebieski był zaś "samolubny", i jedzenie dostawała tylko małpa, która go wręcza.

Podczas eksperymentu okazało się, że szympansy znacznie częściej wybierały żeton "altruistyczny", niż "samolubny". Ale, co ciekawe - dla małp nie miało znaczenia, ani pokrewieństwo, ani też to, czy obok w pomieszczeniu siedział osobnik z wyższej, lub niższej w hierarchii grupy. Wobec każdego zachowywały się podobnie. Był jeden wyjątek: jeśli siedzący w pomieszczeniu obok szympans, zbyt natarczywie domagał się, aby też dostać nagrodę, "rosło prawdopodobieństwo, że drugi osobnik wybierze samolubny żeton".

Prof. Frans de Waal nie kwestionuje rozbieżności w wynikach badań. Według niego, inne rodzaje małp, np. bonobo biorących udział w badaniach kolegów są bardziej altruistyczne, ale warunki dotychczasowych eksperymentów prowadzonych z udziałem szympansów zwyczajnych, nie pozwalały pokazać im prawdziwego, prospołecznego oblicza. "Zwierzęta miały bardzo utrudnioną lub wręcz uniemożliwioną komunikację. Wiedziały tylko, że obok jest druga małpa" – akcentuje prof. Frans de Waal. A w eksperymencie z żetonami mogły się swobodnie komunikować przez okno z siatką.

Współautorka słynnej pracy z "Nature", prof. Sarah Brosnan z Georgia State University jest zdania, że wnioski prof. de Waala wynikają z jednego z pierwszych badań, które ukazują skłonność szympansów do brania pod uwagę "dobra innych osobników w kontekście zdobywania jedzenia". Jak mówi prof. Sarah Brosnan - szczególnie interesujący w tym wszystkim jest fakt, że małpy kapucynki wykazywały prospołeczne zachowania, zarówno w eksperymentach z żetonami, jak i z przyciąganiem pożywienia za pomocą liny. Zdaniem pani profesor, uczonych czeka bardzo ciekawa dyskusja o tym, co różni te gatunki małp, i o znacznie szerszym problemie - ewolucji zachowań prospołecznych.

Badania nad zachowaniami społecznymi małp są bardzo istotne dla zrozumienia ludzkiej skłonności do współpracy i altruizmu. Jesteśmy w tym zakresie "nie do pobicia", głównie dzięki skłonnościom do niesienia, czasem nawet bardzo kosztownej, pomocy obcym ludziom. Toteż uczeni stawiają sobie pytanie, czy zwierzęta w ogóle potrafią wykazać się, choćby nawet potencjalnie korzystnym dla nich rodzajem altruizmu, tzw. odwzajemnionym.

Chodzi o to, czy osobnik A pomaga osobnikowi B, bowiem liczy, że po jakimś czasie nastąpi rewanż osobnika B. Szkopuł w tym, że taka sytuacja – w ludzkim rozumieniu - otwiera możliwość łatwego oszustwa: "skorzystam z pomocy, ale się nie zrewanżuję". W świecie ewolucji, w której "zdają się rządzić wyłącznie interesy samolubnych genów", takie oszustwo może być bardzo kuszące. Z tego względu społeczność, np. małp, złożona wyłącznie z altruistów, zawsze pomagających sobie, byłaby zagrożona zjawieniem się w niej egoisty, skłonnego do odniesienia sukcesu kosztem innych.

Stanisław Cybruch

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (29):

Sortuj komentarze:

Ucieszył mnie kolejny artykuł naszego nieocenionego Pana Stanisława, a zwłaszcza jego tytuł.

Komentarz został ukrytyrozwiń

/Natomiast grupa uczonych z Emory University, wśród nich wspomniany prof. Frans de Waal, opublikowała niedawno w czasopiśmie naukowym "Proceedings of the National Academy of Sciences", wyniki swojego eksperymentu. Szympans biorący udział w badaniach dostawał wiaderko z 30 żetonami w dwóch kolorach, np. 15 czerwonych i 15 niebieskich. W trakcie treningu uczył się, że oddanie naukowcowi żetonu czerwonego ("altruistycznego") oznacza smakołyk dla niego i siedzącego w pomieszczeniu obok drugiego szympansa. Żeton niebieski był zaś "samolubny", i jedzenie dostawała tylko małpa, która go wręcza./

Nie chce mi się sprawdzać, ale zakładając powyższe za prawdziwe, mamy do czynienia z wydarzeniem rewolucyjnym na marę układu słonecznego co najmniej.
Oto "grupa uczonych" przeprowadza prymitywny i prosty eksperyment.

Z pewnością grupa ta cechuje się postawą altruistyczną wobec członków własnej grupy. Stojące na końcu prawie każdych badań nieśmiertelne: "dalsze badania są konieczne, aby..", zapewni członkom grupy smakołyki na lata. Jest też powodem dla którego "zbadać" za dużo w jednym badaniu się nie opłaca.

Wracając do badania.. aż rzuca się w oczy potrzeba zniuansowania problemu. Wybór "za darmo" - to najbardziej prymitywny wybór. Można było sprawdzić do jakiego stopnia i czy w ogóle, osobnik jest w stanie zadać sobie trud, aby wykazać się "altruistyczną" postawą. Do tego jednak potrzeba 'altruistycznej" postawy "uczonych", nie tylko wobec siebie.


P.S. ciekawy jest polski rzeczownik "uczony". Odnosząc go do czasownika bowiem, można mieć poważne wątpliwości, czy jest to uczony ( wciąż jeszcze),
czy może nauczony ( i już :) ), czy może jednak cokolwiek niedouczony ;)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Apelowanie o usunięcia czyjegoś konta motywowane poziomem czy sposobem wypowiedzi (abstrahując w ogóle od oceny) uważam za śmieszne.

Zresztą masę osób straciłoby wtedy konta. Bo poziom na w24 nieustannie spada. Choć są tutaj jeszcze osoby, których teksty można czytać z zaciekawieniem i aprobatą i ich się to nie tyczy.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Stwierdził, że nie znajdzie z ludźmi wspólnego języka:)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Boszzzzz...gdzieś w dyskusji zgubił się szympans.
Hop, hop! Gdzie jesteś szympansie?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Łukasz Brzezicki Dzisiaj 00:55 - popieram wniosek.

Komentarz został ukrytyrozwiń
  • Autor usunął profil
  • 29.10.2013 00:55

Ja już kilka tygodni temu zwracałem uwagę na poziom dyskusji Bartłomieja Bąka, a raczej jej brak. On po prostu obraża, nie dyskutuje. Zaapelowałem o ponowny ban. Teraz apeluję o usunięcie.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Pani Marto, bardzo rzeczowo i zarazem dosadnie, ujął to John Hartung:

"Biblia to instrukcja tworzenia wewnątrzgrupowej moralności, bardzo szczegółowa instrukcja z dokładnymi zaleceniami obejmującymi ludobójstwo, niewolnictwo i panowanie nad światem. Lecz Biblia nie jest zła ani z tego względu, ani nawet z powodu oczywistej gloryfikacji mordów, okrucieństwa i gwałtów. W wielu starożytnych dziełach mamy dokładnie to samo - w Iliadzie, w skandynawskich sagach, w syryjskich mitach i w inskrypcjach Majów. Tylko że nikt nam nie sprzedaje Iliady jako podręcznika moralności.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Panie Bartłomieju, napisał Pan:
"nauka KK opiera się głównie na Nowym Testamencie. Znajdzie tam pan chociażby przykazanie miłości bliźniego. Dekalog jakim posługuje się Kościół w nauczaniu, to dekalog w wersji katechetycznej."
Tymczasem Chrystus wyraźnie powiedział:
"Nie sądźcie, że przyszedłem znieść Prawo albo Proroków. Nie przyszedłem znieść, ale wypełnić. Zaprawdę bowiem powiadam wam: Dopóki niebo i ziemia nie przeminą, ani jedna jota, ani jedna kreska nie zmieni się w Prawie, aż się wszystko spełni" (Mt 5,17-18)
Tym samym nie może być mowy o żadnych innych wersjach Dekalogu, niż ta, którą podaje Stary Testament.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Panie Marku, odnosze się ad personam jedynie do osób które sama sobie wcześniej na to pozwoliły. W kwestii teorii i prawa w nauce, to jednak prawo jest czymś potwierdzonym, udowodnionym i niepodważalnym. Teoria to założenie, które oparte jest na obserwacjach, domysłach i poszlakach. Nie powie pan chyba, że dysponuje niezbitymi dowodami potwierdzającymi ewolucję? Grawitacje opisuje prawo a nie teoria. Najśmieszniejsze w tej całej dyskusji jest to, że nie powiedziałem nigdzie, że nie wierzę w ewolucje - po prostu widzę niedoskonałości tej teorii.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.