Toruń. Wystawa w rocznicę powstania Uniwersytetu Stefana Batorego

Dodał(a): Paulina Matysiak
2009-09-30 10:10
Odsłon: 2189
Komentarzy: 0

Tagi:

Dziś o godz. 16, w Auli UMK (ul. Gagarina 11) w Toruniu odbędzie się wernisaż wystawy historycznej "Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie 1919-1939". W tym roku mija 90. rocznica powołania w Wilnie Uniwersytetu Stefana Batorego.

Plansza tytułowa wystawy "Uniwersytet Stefana Batorego 1919-1939" / Fot. opr. graficzne - Kamila Solarska

Rozpoczynający się właśnie rok akademicki przyniesie też obchody 65-lecia toruńskiej uczelni, której początki są ściśle związane z wileńską tradycją.

Polski Uniwersytet w Wilnie został powołany do życia 28 sierpnia 1919 r. dekretem Józefa Piłsudskiego jako Uniwersytet Stefana Batorego (Universitas Batoreana Vilnensis). Kadrę USB stanowili profesorowie pochodzący z całej Polski, którzy wykształcenie zdobywali na europejskich i polskich uniwersytetach. Studenci, którymi prócz Polaków byli również Żydzi, Rosjanie, Białorusini, Litwini i Niemcy, zakładali kluby i stowarzyszenia narodowe. Uczelnia w Wilnie stanowił centrum życia naukowego, kulturotwórczego i artystycznego. Życie uniwersyteckie toczyło się w murach Uniwersytetu i poza nimi; młodzież tworzyła stowarzyszenia korporacyjne, kluby i partie.

We wrześniu 1939 r. Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie był jedyną polską uczelnią, która podjęła działalność. Po zajęciu miasta przez wojska sowieckie, na mocy układu zawartego 10 października 1939 r. pomiędzy ZSSR a Republiką Litewską, Wileńszczyzna została inkorporowana do państwa litewskiego (Litwini wkroczyli do Wilna 28 października). Nowe władze pozwoliły działać USB do połowy grudnia 1939 r. 15 grudnia ostatni rektor - Stefan Ehrenkreutz zakończył oficjalną działalność Uniwersytetu.

Studenci Chemii USB z prof. Nowakowskim zwiedzają fabrykę piwa w ramach zajęć z technologii żywności, Wilno 1938 r. / Fot. Jedna z fotografii wykorzystana na wystawie

Znakomita większość ocalałej kadry naukowej, administracja i studenci repatriowani zostali do Torunia, gdzie w 1945 r. powstawał nowy uniwersytet. Do Torunia pojechali m.in. rektor Władysław Dziewulski oraz Tadeusz Czeżowski, Jan Prüffer, Henryk Elzenberg, Janina Hurynowicz, Tymon Niesiołowski, Jerzy Hoppen, Konrad Górski, Wilhelmina Iwanowska, Stefan Srebrny i wielu innych, w tym bibliotekarze, a nawet woźni. Pierwszym rektorem UMK został twórca USB - prof. Ludwik Kolankowski. Uniwersytet Mikołaja Kopernika z dumą podkreśla ciągłość tradycji z wileńską Almae Matris.

Do najwybitniejszych absolwentów USB zaliczają się: Czesław Miłosz, poeta, pisarz, wykładowca akademicki, laureat literackiej Nagrody Nobla (1980); a także Stanisław Cat-Mackiewicz (pisarz i publicysta), Wiktor Trościanko (pisarz, dziennikarz RWE), Paweł Jasienica (pisarz), Stanisław Świaniewicz (ekonomista), Juliusz Bardach (historyk prawa), Henryk Łowmiański (historyk), Józef Marcinkiewicz (matematyk), Wilhelmina Iwanowska (astronom), Leonid Żytkowicz (historyk), Antoni Basiński (chemik), Wiktor Sukiennicki (prawnik, ekonomista), Teodor Bujnicki (poeta), Maria Znamierowska-Prüfferowa (etnolog).

Autorami wystawy są dr Anna Supruniuk i dr Mirosław A. Supruniuk, a oprawę plastyczną przygotowała Kamila Solarska. Przy okazji wystawy został również wydany album "Uniwersytet Stefana Batorego w fotografiach 1919-1939".

Od 5 października do połowy listopada wystawę będzie można oglądać w Muzeum Uniwersyteckim w Collegium Maximum w Toruniu, plac Rapackiego 1, od wtorku do piątku, w godz. 10.00-15.00.

Zobacz także: