Trwa Pesach - najważniejsze święto żydowskie

Dodał(a): Jacek Tomaszewski
2007-04-02 17:41
Odsłon: 8279
Komentarzy: 4

Tagi:

O godzinie 18:50 w warszawskiej Synagodze Nożyków rozpoczną się wieczorne modły pesachowe, po których zakończeniu Żydzi udadzą się na wieczerzę sederową do swoich domów lub na specjalnie zaplanowane przyjęcia w restauracjach.

Historia święta Pesach sięga czasów biblijnych, kiedy lud żydowski przeżywał niewolę egipską. Ponad 3200 lat temu faraon uczynił wszystkich potomków Jaakowa (Jakuba-Izraela) niewolnikami. Mimo tego ciągle obawiając się Żydów, wydał rozkaz wymordowania wszystkich noworodków płci męskiej, chcąc zapobiec ich rozmnażaniu się. Jednak jeden z hebrajskich chłopców – Mosze (Mojżesz) został uratowany przez córkę faraona, która go zaadoptowała i wychowała w pałacu króla. Kiedy Mosze dorósł, zobaczył pewnego razu hebrajskiego niewolnika bitego przez egipskiego pana. Wiedział już wtedy kim jest i w przypływie złości zabił Egipcjanina. Przed gniewem faraona musiał uciekać do kraju Midian. Po wielu latach Bóg kazał Moszem powrócić do Egiptu, by wyprowadził z niego lud Izraela. Bóg zesłał na Egipt dziesięć plag, z których ostatnia była najpotworniejsza: śmierć każdego pierworodnego w Egipcie. Poprzedniego dnia Mosze rozkazał Izraelitom, aby pokropili framugi i nadproża swoich drzwi krwią baranka. W nocy Anioł Śmierci przeszedł przez Egipt, siejąc śmierć wśród pierworodnych, jednak gdy widział krew baranka wiedział, że w domu mieszkają Izraelczycy i omijał (z hebrajskiego pasach) ten dom. Zaraz po tym, gdy rozpoczęła się ostatnia plaga, faraon ogłosił, że Żydzi mogą opuścić Egipt.

Na pamiątkę tych wydarzeń, opisanych w Księdze Szemot (Księga Wyjścia) Żydzi obchodzą święto Pesach. Jest to jedno z najradośniejszych świąt, a zarazem pierwsze święto według kalendarza żydowskiego. Obchodzone jest 14 dnia miesiąca nisan, który w tym roku przypada 2 kwietnia. Rozpoczyna się już dnia 13 nisan (lub 12 nisan, jeśli wigilia Pesach przypada w sobotę) tzw. rewizją chleba kiszonego (chamecu) przy świetle woskowej świecy. Czym jest chamec? To produkt wytworzony z każdego z pięciu rodzajów podstawowych rodzajów zbóż: pszenicy, jęczmienia, żyta, owsa i orkiszu, który wszedł w kontakt z wodą na co najmniej 18 minut. Przyjmuje się, że w takim cieście rozpoczął się już wtedy proces zakwaszania. Podczas trwania święta Pesach nie wolno jeść ani też posiadać chamecu. Nakaz też zapisany jest w Torze: „Przez siedem dni, nie znajdzie się w waszych domach zakwas” [Szemot 12:19] oraz w kolejnym rozdziale: „Mace będą jedzone przez siedem dni i nie będzie widziane u ciebie zakwaszone i nie będzie widziany u ciebie zakwas” [Szemot 13:7]. Następnego dnia o świcie rozpoczyna się tzw. Erew Pesach, czyli post pierworodnych synów (taanit bechorim), który trwa aż do zmierzchu. Post ustanowiony został na pamiątkę cudu, który miał miejsce przy dziesiątej pladze. Przyjmuje się, że za syna do 13 roku życia pości ojciec, post nie obejmuje córek. W erew Pesach nie wolno spożywać macy, wolno jeść tylko owoce i warzywa, ale z umiarem. Chodzi o to, żeby nie najeść się przed uroczystą wieczerzą – Sederem.

Wieczorem, po zakończeniu postu, w synagogach odbywają się uroczyste nabożeństwa. Odczytuje się fragmenty ksiąg prorockich Ezechiela i Izajasza, a także Hallel Szalem. Hallel, to zbiór psalmów od 113 do 118, są to psalmy dziękczynne i opowiadające o cudzie wyjścia z Egiptu. Na zakończenie śpiewa się tradycyjną pieśń Chad Gadja, przedstawiającą cierpienia i wielokrotne ocalenia ludu Izraela na przestrzeni jego długiej historii. Najważniejszą uroczystością tego dnia jest świąteczna kolacja sederowa, na którą Żydzi udają się zaraz po zakończeniu nabożeństwa w synagodze do swoich domów lub na specjalnie z tej okazji organizowane przyjęcia. Seder składa się z czterech aktów, a każdy z nich z czterech odsłon, po których następuje zawsze piąty moment w porządku wieczoru, który otwiera się na przyszłość z nadzieją i ufnością w spełnienie ostatecznej obietnicy Boga, której symbolem jest piąty kielich proroka Eliasza. Zapalenie świeć oznacza oficjalne rozpoczęcie kolacji, po którym następuje odmówienie mnemotechnicznego tekstu Kadesz Urchac, który wymienia piętnaście kroków Sederu. Centralną część Sederu stanowi czytanie Hagady, opowiadającej o wyprowadzeniu Żydów z niewoli Egipskiej. Każdy z uczestników posiada własny tekst, koniecznie w tym samym wydaniu i tłumaczeniu, aby uniknąć pomyłek podczas czytania. Przed ucztą następuje rytualne obmycie rąk oraz odmawia się błogosławieństwa nad chlebem i macą (chlebem ubóstwa, który jest jednocześnie chlebem wolności). Po błogosławieństwach zjada się maror, czyli gorzkie zioła, które są symbolem cierpienia i niedoli. Można wreszcie korzystać z dobrodziejstw stołu, który tego dnia jest przystrojony odświętnie w biały obrus i kwiaty. Po posiłku następuje wspólne śpiewanie Hallel. Na zakończenie Sederu recytuje się Nicrę. Jest to modlitwa prosząca o przyjęcie Sederu i wypełnienie obietnicy odkupienia, zakończona wezwaniem, obietnicą i zapewnieniem: Leszna haba biruszalajm! (Następnego roku w Jerozolimie!).