Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

20684 miejsce

Umarł Żyd - prawdopodobna historia pewnej macewy

  • H S
  • Data dodania: 2008-08-13 12:27

W Bieszczadach przed II wojną światową mieszkało ok. 14 tys. Żydów. Największe ich skupiska były w Lesku, Ustrzykach Dolnych i Lutowiskach. Po hitlerowskiej eksterminacji ocaleli nieliczni.

Cmentarz żydowski w Lutowiskach / Fot. Honorata StępieńNagrobek na cmentarzu w Lutowiskach. Być może pochowano tu rabina, na co może wskazywać korona. / Fot. Honorata StępieńGdy umierał czuwali przy nim by nie odchodził w samotności. W ostatnich chwilach chciał odmówić modlitwę: „Słuchaj Izraelu, Pan, Bóg nasz, jest Bogiem jedynym”. Nie był w stanie. Modlitwę odmówił za niego najstarszy syn. Gdy odszedł, bliscy zapalili świece, zatrzymali zegary, zasłonili lustra. Ciało przenieśli do domu pogrzebowego. Tam go umyli i ubrali w białą koszulę z lnianego płótna. Później odbyły się mary. Pochowali go następnego dnia, zgodnie z obrządkiem powstałym w Palestynie, gdzie gorący klimat sprzyjał szybkiemu rozkładowi martwego ciała. Spoczął w części dla mężczyzn bo żydowski cmentarz, dla nich bet dam - wieczny dom, a dla Polaków kirkut był podzielony na trzy części. W jednej chowano kobiety, w drugiej mężczyzn a w trzeciej dzieci. Ciało obłożono deskami, nie używając gwoździ. Do mogiły włożyli mu kłódkę – symbol zamkniętego życia. Potem nastąpiła żałoba. Przez siedem dni, najstarszy syn wedle tradycji powstrzymywał się od pracy, czytania ksiąg religijnych, mycia, noszenia skórzanego obuwia i współżycia z kobietą. Żałoba trwała przez kolejne 30 dni. Wtedy bliscy zmarłego nie nosili nowej odzieży, nie obcinali włosów, i nie brali udziału w uroczystościach. W rocznicę jego śmierci postawili macewę.

Macewa to żydowski nagrobek opatrzony inskrypcją i zdobioną płaskorzeźbą. Na macewie umieszczano nieprzypadkowe symbole, które miały związek z życiem i pochodzeniem zmarłych:

Lutowiska.Pamięć zmarłych Żydzi czczą poprzez zapalanie na grobach świeczek i kładzenie kamieni. / Fot. Honorata StępieńPN – litery rozpoczynające inskrypcję, będące skrótem słów „tu spoczywa”.
Menora- świeczniki wieloramienne, umieszczane zwykle na grobach kobiet, symbol wiary.
Korona – symbol judaizmu, oznacza mądrość, pobożność lub głowę rodu, umieszczane na grobach rabinów.
Księgi – umieszczane na grobach nauczycieli i uczonych.

Według Jahwe człowiek powinien posiadać cztery przymioty: być leki jak orzeł, szybki jak jeleń, gwałtowny jak lampart i potężny jak lew.

Lutowiska / Fot. Honorata StępieńLew – symbol pokolenia rodu Dawida, może też oznaczać imię: Lejb, Arie, Yehuda,
Jeleń –imiona Hersz, Cwi, Naftali,
Niedźwiedź – imiona Ber i Dow,
Wilk – imiona Wolf, Szaf, Beniamin,
Owca- imię Rachela,
Gołąb – miłość, zgoda małżeńska, imiona Taube i Jona,
Pelikan – troska i miłość rodzicielska,
Wąż trzymający w paszczy własny ogon – symbol wiecznego trwania,
Wąż eskulapa – umieszczany na grobach lekarzy,
Moździerz – aptekarz,
Nożyce – krawiec,
Skrzypce- muzyk,
Łańcuch – złotnik,
Winna latorośl – symbol bogactwa, na grobie kobiety oznaka płodności,
Waza z kwiatami – drzewo życia,
Palma – nadzieja odkupienia, obfitość dóbr.

Lesko. Kolejne nagrobki. / Fot. Honorata StępieńNa macewie umieścili lwa (bo Lejb był potężny jak lew), Pelikana (bo Lejb był dobrym ojcem), i węża eskulape.

Potem jego rodzina nie odnawiałaby niszczejącego nagrobku, to nie było w ich zwyczaju. Ufali, że miejscem spoczynku odtąd opiekuje się Bóg. Odwiedzaliby go dwa razy w roku: w rocznicę śmierci i w ostatni dzień kalendarza żydowskiego. Na cmentarzu nie jedliby i nie pili. Według tradycji bet dam to miejsce nieczyste, dlatego opuszczając go, myli by ręce.

Lejb nie wiedział, jakie ma szczęście, że odchodząc miał przy sobie bliskich i Boga, że mógł liczyć na godny, tradycyjny pochówek. Niedługo po jego śmierci, 22 czerwca 1942 roku, wszyscy jego bliscy zginęli z rąk dwóch gestapowców. Johan Backer i Arnold Doopke strzelali przez całą noc. Zabili 650 osób. Ofiary spoczęły w zbiorowej mogile w bieszczadzkim miasteczku – Lutowiskach.

W Bieszczadach przed II wojną światową mieszkało około 14 tysięcy Żydów. Największe ich skupiska były w Lesku, Ustrzykach Dolnych i Lutowiskach. Po hitlerowskiej eksterminacji ocaleli nieliczni. Po Żydach Bieszczadzkich pozostały cmentarze w Lesku, Lutowiskach, Ustrzykach Dolnych, Baligrodzie, Woli Michowej. Największy z nich to kirkut leski. Znajduję się tam około 2 tysięcy nagrobków. Najstarszy pochodzi z 1548 roku.
Nagrobek na cmentarzu w Lutowiskach. Być może pochowano tu rabina, na co może wskazywać korona. / Fot. Honorata StępieńLesko. Macewy zgodnie z tradycją zwrócone są na wschód. / Fot. Honorata StępieńLesko. Kartki z prośbami do Boga na grobach wielkich ludzi. / Fot. Honorata Stępień
Lutowiska. / Fot. Honorata StępieńLutowiska. Miejsce nieczyste. / Fot. Honorata StępieńLesko.Jeden z największych cmentarzy żydowskich w Polsce. / Fot. Honorata Stępień

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (4):

Sortuj komentarze:

+) Interesująca, pięknie opisana tradycja związana z grzebaniem zmarłych.

Komentarz został ukrytyrozwiń

kiedyś lubiłam zwiedzać cmentarze, ale nie odważyłam sie wejść na Kirkut. Chyba tylko raz. Nic nie rozumiejąc zrezygnowałam. Dużo straciłam.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Znakomity tekst. Ciekawe jest to tłumaczenie znaków. Hmm, swoją drogą to miłe, że Żydzi wierzą, że o groby dba sam Bóg. Dlatego ich groby się spokojnie przechylają. Nie przyjdzie żaden rabin i nie wyrzuci zmarłych, bo grób nieopłacony i już go można sprzedać komuś innemu...
A cała historia smutna.

Komentarz został ukrytyrozwiń

piękna historia;-)+

Komentarz został ukrytyrozwiń

Jeśli chcesz dodawać komentarze, musisz się zalogować.

Najpopularniejsze

Copyright 2016 Wiadomosci24.pl

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.