Facebook Google+ Twitter

Pozycja materiału w rankingach:

178226 miejsce

Upust radości z powodu opustu ceny

W jednej z reklam widzę zabawę słowem upust: oto mam dać upust radości, bo cena pewnego towaru została obniżona, czyli mogę go nabyć z upustem.

Nietrudno zatem stwierdzić, że twórcy przywołanego tekstu traktują owe dwa upusty jak parę homonimów - wyrazów mających identyczne brzmienia, lecz odmienne znaczenia. Także nie ma prawie dnia, żebym nie widział upustu na ulotce takiej czy innej firmy. A i w krzyżówkach bardzo często znaczeniu "rabat, obniżka ceny" ma odpowiadać właśnie upust.
Tymczasem chwila refleksji i prostej operacji słowotwórczej wystarczy, byśmy sobie uświadomili, że synonimem włoskiego z pochodzenia rabatu powinien być nie natrętny upust, lecz OPUST: przecież skoro ktoś cenę obniżył, czyli - mówiąc potocznie - OPUŚCIŁ, to rzeczownikiem wywiedzionym od tego czasownika może być tylko OPUST - z tą samą co w opuścić cząstką przedrostkową "o-".

Jeśli, wydawałoby się, jest to oczywiste, to dlaczego tak wielu rodaków używa upustu? Kluczem do zrozumienia tego zjawiska jest frekwencja. - Logicznie utworzone od podstawy słowotwórczej opuścić słowo opust było praktycznie nieobecne w codziennej, obiegowej polszczyźnie. Znany był tylko rabat i upust. Ten drugi, oczywiście, głównie w technice jako "odprowadzenie nadmiaru cieczy, pary lub gazu ze zbiornika albo z jakiegoś urządzenia" (dzięki szybkiemu upustowi ciśnienie pary spadło; upust wody ze zbiornika retencyjnego) oraz jako "urządzenie do odprowadzania, spuszczania wody ze zbiornika, kanału itp.; śluza, spust" (młyński upust; otworzyć, zamknąć upust; wybudować dodatkowe upusty); również w medycynie popularny był rzadko dziś stosowany upust krwi, polegający na nakłuciu lub nacięciu żyły i wytoczeniu pewnej ilości krwi. Najczęstsze w języku codziennym są natomiast metaforyczne frazeologizmy typu dać upust bólowi, cierpieniu, zazdrości itp., coś (ból, cierpienie, gniew, zazdrość) znajduje upust w czymś.

Powtórzę: to duża frekwencja upustu, a mała opustu są przyczyną rzadkiego sięgania po ten drugi, gdy mówimy o cenowej obniżce. Mówiąc inaczej: rodacy są z opustem nieosłuchani. Ja - chociaż najnowsze słowniki dopuszczają używanie upustu jako "rabatu" - ciągle się upominam o bezdyskusyjnie logiczniejszy, bo umotywowany słowotwórczo, OPUST. Czy moje napominania będą głosem wołającego na puszczy, pokażą najbliższe lata.

Dopowiem jeszcze tylko, że tworzenie rzeczowników od czasowników na drodze odcięcia wygłosowych cząstek tych ostatnich jest w naszym języku procesem słowotwórczym bardzo produktywnym. Tak jak upust pochodzi od upuścić, a opust od opuścić, tak samo czołg, wylew, dopływ, zalew, wykop, podkop, ubaw, skłon, zwis, siad, odczyt, dowiert, wysyp, uzysk czy wykon są derywatami od czasownikowych podstaw czołgać się, wylewać, dopływać, zalewać, wykopać, podkopać, ubawić się, skłonić się, zwisać, siadać, odczytać, dowiercić, wysypać, uzyskać, wykonać.

Wybrane dla Ciebie:




Komentarze (8):

Sortuj komentarze:

Panie Profesorze, mam pytanie:

Czy jeśli chodzi o miejscowość:"Zagacie", to należy odmieniać "w Zagaciach" , "w Zagaciu" czy może jeszcze inaczej ?

Pozdrawiam

Komentarz został ukrytyrozwiń

Panie Profesorze! a co Pan powie na "mega pogrubione" i "mega rozdzielone" ? Rzęsy. Przy okazji nakładania tuszu.

Komentarz został ukrytyrozwiń

genialne...tak jak spotkanie na Wydziale Zarządzania w Łodzi z Profesorem :) może Profesor pamięta? nawet podpisik autografem zwany udało mi się zdobyć.
P.S. życzę awansu Ruchu do ekstraklasy :)
Pozdrawiam i miło powitać w naszym serwisie

Komentarz został ukrytyrozwiń

Do chóru "wołających na puszczy" i ja dołączę, dając upust swojej radości z powodu goszczenia na naszych "łamach" męża tak wielkiej wiedzy.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Łamach :) niech tak zostanie.

Komentarz został ukrytyrozwiń

Doczekałem się! Miło widzieć Pana Profesora na naszych... stronach? Łamach?

Komentarz został ukrytyrozwiń

Panie Profesorze, z ogromną radością witamy!

Komentarz został ukrytyrozwiń

Witamy w społecznosci! Pieknie sie ciesze z tego transferu :)

Komentarz został ukrytyrozwiń

Dziękujemy za Twoją aktywność w serwisie wiadomosci24. Do zobaczenia niebawem w innym miejscu.

Copyright 2017 Wiadomosci24.pl
#PRZEPROWADZKA: Dowiedz się więcej

Korzystamy z cookies i local storage.

Bez zmiany ustawień pliki są zapisywane na urządzeniu. Więcej przeczytasz tutaj.